Қазақистандики корона вируси вәзийити һәр хил қарашларни кәлтүрүп чиқмақта

Ихтиярий мухбиримиз ойған
2020.05.11
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
qazaqistan-virus-almuta-saqchi.jpg Қазақистан сақчилири алмутадики районларни тосуп, корона вирусиниң тарқилишиниң алдини алмақта. 2020-Йили 19-март, алмута.
AP

Хитайниң вухән шәһиридин тарқалған дәп қариливатқан корона вирусиниң күчийиш сәвәбидин 16-марттин башлап қазақистанда арқа-арқидин бихәтәрлик чарилириниң көрүлүп келиватқанлиқи мәлум.

Дәсләптә елан қилинған пәвқуладдә һаләт нәтиҗилик болмиғанлиқтин, мәмликәтниң бир қатар чоң шәһәрлиридә, андин бәзи областларда карантин тәртипи елан қилинип, пүткүл қазақистан бойичә пәвқуладдә һаләт 11-майғичә узартилғаниди. Әмма бәзи ахирқи мәлуматларға қариғанда, қазақистандики корона вируси вәзийити хели җиддийләшкән икән.

“қазтаг” агентлиқида елан қилинған “дуня сәһийә тәшкилати қазақистандики корона вируси билән юқумлиниш вәқәлиридин әнсиримәктә” намлиқ мақалида ейтилишичә, дуня сәһийә тәшкилатиниң явропа бойичә бөлүминиң мудири ханс клюге ахирқи һәптидә русийә, беларусийә, қазақистан вә украинада корона вирусидин юқумланғанлар саниниң көпийиватқанлиқини билдүргәникән. У йәнә таҗикистандиму мәзкур тәшкилат мутәхәссислириниң әһвални ениқлаш мәқситидә иш елип бериватқанлиқини, явропаниң 43 мәмликитидә толуқ яки қисмән чәкләш чарилириниң елан қилинғанлиқини, бу җәһәттә 32 дөләттә бихәтәрлик чарилирини йениклитишкә қарап йүзләнгәнликини тәкитлигән.

Әмма “пәрғанә” ахбарат агентлиқида елан қилинған “мәркизий асияда корона вирусиға қарши туруш вәқәнамиси” намлиқ мақалида көрситилишичә, мәркизий асия мәмликәтлиридә, шу җүмлидин қазақистанда корона вируси билән юқумланғанлар сани хели төвәнкән.

Мақалида қазақистан, өзбекистан, қирғизистан, таҗикистан вә түркмәнистанда 7-майға қәдәр шәкилләнгән вәзийәткә баһа берилгән. Қазақистанда корона вируси кесили билән юқумланғанлар сани 4530, сақайғанлар 1470, өлгәнләр 30 адәмни тәшкил қилған. Мәмликәт ичидә бәзи йеникчиликләргә йол қоюлған болсиму, лекин бихәтәрлик чарилирини сақлаш тәләп қилинидикән. 4-Майдин тартип бәзи дуканлар, рәсимханилар, сатирашханилар, теббий мәркәзләр, көчмәс мүлүкләрни елип-сетиш ширкәтлири вә башқиларға иш башлаш рухсәт қилинған.
Мақалида дейилишичә, корона вируси билән юқумланғанлар сани өзбекистанда 2266, қирғизистанда 895, таҗикистанда 461 адәмгә йәткән. Әмди түркмәнистанда корона вируси билән юқумланғанларла әмәс, һәтта бу кесәл һәққидә бирму йеңилиқ елан қилинмиғаникән.

Игилинишичә, қазақистандики корона вируси вәзийитиниң нәқәдәр мурәккәпликини қазақистанлиқ вирус мутәхәссислириниң йеқинда қилған билдүрүшиму тәстиқлимақтикән.

“нур қазақистан” агентлиқида берилгән “қазақистанлиқ юқумлуқ кесәл мутәхәссислири корона вирусиниң иккинчи долқунини ноябирда күтмәктә” намлиқ мақалида ейтилишичә, қазақистанлиқ бу саһә мутәхәссислири корона вирусиниң кәм дегәндә йилниң ахириғичә болидиғанлиқини билдүргән. Мақалида йәнә көрситилишичә, қазақистанлиқ һәм чәтәллик мутәхәссисләр юқумлинишниң иккинчи, һәтта үчинчи долқуни күтүлүватқанлиқини тәкитләп, уларниң бәзилири маскиларни тақаш тохтитилмайду, иккинчилири корона вируси узаққа созулиду, үчинчилири болса, бу кесәл һәтта мәңгүгә кәлди, дәп һесаблайдикән.

Шуларниң бири теббий пәнләр доктори динагүл байешева бу вирусни һәр йили әтиязлиқи вә күзлүки учритишқа болидиғанлиқини, бу вирусниң адәм организмиға маслашқанлиқини, русийәлик алимларниңму худди шундақ пикирдә икәнликини көрсәткән.

Көплигән мутәхәссисләрниң пикричә, бу вирус мәвсумлуқ характергә игә болуши мумкин икән. Русийә пәнләр академийәсиниң академики виталий звереф бу вирусниң интайин мурәккәп болуп, һеч қачан йоқимайдиғанлиқини, униңға қарши ваксинаниңму ишлинип чиқмаслиқ мумкинликини илгири сүргән.

Биз аммиви ахбарат васитилиридә елан қилинған мәзкур пикирләр һәққидә мутәхәссисләрниң қарашлирини игилидуқ.

Радийомиз зияритини қобул қилған микробиологийә мутәхәссиси, доктор батирбек айтҗаноф әпәнди һәр қандақ вирусниң, шу җүмлидин корона вирусиниң бир-биригә охшайдиған хусусийәтлири болидиғанлиқини оттуриға қоюп, мундақ деди: “адәттики вирусларға охшаш буму йил мәзгиллиридә адәмләрниң иммунитети төвәнлигәндә қайтилиниши мумкин. Бирақ у шу петичә қалиду дегән дурус әмәс. Униңға қарши һәр хил мәһсулатлар чиқиватиду. Булар өзлириниң бирәр нәтиҗисини бериду. Шуниң үчүн у мәңгү болуп қалмайду. Һәр мәвсумда у қайтилиниши мумкин. Чүнки мәвсумниң ахирида организм осаллишиду, витамин кәмлики пәйда болиду, иммунитет төвәнләйду. Шу вақитта у күчийиши мумкин. Шуниң билән биллә бу адәмләр өзлиригиму бағлиқ. Улар бихәтәрлик чарилирини вақтида сақлиса, дохтурларниң көрсәтмилирини орунлиса, бу кесәлни йеңишкә болиду.”

Батирбек айтҗаноф йәнә қазақистанда корона вирусиниң алдини елиш үчүн өз вақтида бихәтәрлик чарилириниң көрүлгәнликини билдүрди. У шундақла бәзи мутәхәссисләрниң корона вирусиға қарши ваксина ишләп чиқиш мумкин әмәс дегән тәхминлирини инкар қилип, һәр қандақ кесәлни яхши тәтқиқ қилған тәқдирдила уни йеңишқа болидиғанлиқини тәкитлиди.

Вирус илми мутәхәссиси, академик мәсимҗан веләмофниң пикричә, һазирқи вәзийәттә пәвқуладдә һаләт тәләплирини қәтий сақлиған һалда, бу еғир вәзийәттин чиқиш мумкинкән.

Мәсимҗан веләмоф мундақ деди: “яз пәслидә күн нуриниң, көктатларниң көп болуши, иммунитетниң юқири болуши билән, шундақла сақлиқ чарилири сақланса, әлвәттә, уни йеңип чиқиш имканийити бар. Шуниң үчүн елимиздә 11-майдин кейин карантинни тохтитимиз дегән мәсилиләр көтүрүлүватиду. Күздә вирус йәнә чиқиши мумкинму? карантин ечилсиму, қолни ююп, маска тақап, сақлиқ нормилирини сақлап, көктат тамақларни йәп, тән-һәрикәт қилип, бу вирусниң тарқилишиға йол қоймаслиққа болиду.”

Мәсимҗан веләмоф адәмзадниң илгириму мундақ вирусларға дуч кәлсиму, вақит өтүши билән улардин қутулғанлиқини тәкитлиди.

Қазақистан мәтбуатлиридин мәлум болушичә, мубада вәзийәт җиддийләшмисә, 11-майда пәвқуладдә һаләт тохтитилсиму, әмма карантин тәртипигә мунасивәтлик чариләр сақлинип қалидикән. Бу һәқтә мәмликәт президенти хәвәр қилған. Һазир алмута шәһиридә сақчиларниң карантин тәртипини сақлаш, маска тақимиғанларни тохтитиш һәрикәтлири бесилған. Шундақла наһийәләрдин шәһәргә кириш мәсилисидиму йеникчиликләр болған.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт