Қирғизистан уйғурлири хитайниң түрмә вә лагерлирида қурбан болған қериндашлириға атап хәтмә қуран өткүзди

Ихтиярий мухбиримиз ферузә
2020-11-02
Share
qirghizistan-virus-doxturxana.jpg Теббий мутәхәссисләр таҗсиман вирус кесили тарқилиш җәрянида дохтурханида бимарларни давалимақта. 2020-Йили 16-июл, бишкәк.
REUTERS

Мәлум болғинидәк, хитай һөкүмити уйғур диярида ирқий қирғинчилиқ сияситини йүргүзүп кәлмәктә. Уйғур диярида ечилған «тәрбийиләш лагерлири» ға уйғурларни асас қилған миллюнлиған мусулманлар солинип, көплигән кишиләр шу лагерларда қаза қилди яки еғир кесәлләргә муптила болди.

2019-Йилниң ахирлирида хитайниң вухән шәһиридин тарқалған корона вируси пүтүн дуняға ямрап, нурғун кишиләрниң җенини алди, инсанларниң нормал хизмәт вә турмуш усулини пүтүнләй өзгәртивәтти. Қирғизистан 2020-йилниң март ейидин тартип таки июн ейиғичә мәзкур вирус юқуминиң ямрап кәтмәслики үчүн дөләт бойичә карантин тәдбирлири елип, пайтәхт бешкәк вә башқа шәһәрләрдә җиддий һаләт йүргүзгән иди. Лекин қирғизистан қолланған чарә-тәдбирлири үнүмлүк болмиди. Бу йилниң июн вә июл айлирида корона вируси юқуми қаттиқ ямрап кетип, мәмликәттә 1500 ошуқ киши қаза тапти, уларниң арисида уйғурларму бар.

Корона вируси юқуминиң алдини елиш үчүн қирғизистандики уйғурлар күч чиқирип, сахавәтлик ишларни елип беришти. Дохтур вә сәһийә хадимлирини иссиқ тамақ билән тәминлиди, турмуши начар аилиләргә ярдәм көрситип, дора-дәрмәкләрни вә оксиген беридигән аппаратларни елип бәрди, һәтта йезиларда өзлири күч чиқирип дохтурханиларни ачти.

Вирус сәвәбидин қирғизистан уйғурлири «иттипақ» җәмийитиниң аммиви паалийәтлири бирақла тохтап қалди. Һәр йили уйғурлар тарихидики чоң вәқәләргә атап хатирилинип келиватқан паалийәтләр вә мурасимларәмәлдин қалдурулди.

31-Өктәбир күни қирғизистан уйғурлири «иттипақ» җәмийитиниң уюштуруши билән уйғур җамаити хитайниң түрмә вә лагерлирида қурбан болған қериндашлириға вә қирғизистанда корона вируси ағриқи вә башқа ағриқлардин қаза тапқан қериндашлириға атап, хәтмә қуран өткүзди. Мурасим бешкәк шәһириниң «ават» кафеханисида өткүзүди. Мәзкур мурасимға қирғизистан хәлқ бирләшмиси кеңишиниң муавин рәиси, аз санлиқ милләтләр вәкиллири, бешкәк шәһири вә униң әтрапидики йезилардин кәлгән уйғур җамаити қатнашти.

Қирғизистан хәқ бирләшмиси кеңишиниң муави рәиси равшан сабиров өз нутуқисида уйғур хәлқиниң бай мәдәнийәткә игә икәнликини тилға елип, мундақ деди:

«Әссаламуәләйкум әләйкум қериндашлар, биз һәммимиз билимиз, уйғур хәлқи қәдимий бай мәдәнийәткә игә бир хәлқ. Уйғурлар өзлириниң меһмандостлуқи вә бай өрп-адатлири шундақла гүзәл әнәнилирини сақлап кәлгәнлики билән даңлиқ. Шуниң үчүн биз бүгүн бу мурасимға җәм болуп, миллий вә диний адәтлиримизни өткүзмәктимиз. Һәр бир мусулманниң башқа бир мусулман қериндиши алдида мәсулийити бар. Мушу алтә ай җәрянида биз көрүшәлмидуқ, әмма аримизда бирәрсиниң қериндиши вапат болған болса, шу қериндишимизға атап, қуран тиләвәт қилишимиз керәк. Бүгүнки мурасимда мән мусулман қериндашлиримиз үчүн бизгә пәрз вә қәзр болған мәсулийитимизни ада қилғанлиқим үчүн бәк хушалмән.»

Радийомиз зияритини қобул қилған «иттипақ» җәмийитиниң рәиси әсқар қасими бу йил корона вируси түпәйлидин қирғизистан уйғурлири бәзи аммиви паалийәтлирини өткүзәлмәй қалғанлиқини тилға алди. У бу йил қирғизистанда сабиқ шәрқий түркистан җумһурийити миллий армийә җәңчилиридин абдукерим абдураһманоф вә абдурешит сәлимофаларниң бақий дуняға сәпәр қилғанлиқини баян қилип өтти.

Мәзкур мурасимға қатнашқан «иттипақ» җәмийити ақсақаллар кеңишиниң әзаси вә новопокровка йезисиниң йигит беши ғәйрәт җаһаноф зияритимизни қобул қилип, мәзкур мурасимға қирғизистан хәлқ бирләшмиси кеңишиниң көп қисим әзалири қатнашқанлиқини, өзиниң бу дөләттки уйғур җаматчиликини башқа пуқралар билән тәң һоқуқлуқ дәп қарайдиғанлиқини тәкитлиди.

Игилинишичә, қирғизистанда корона вируси юқуми қайтидин ямримақта. Һөкүмәт вә сәһийә хадимлири бу ағриқтин мудапиәлиниш үчүн аһалиләрни шәхсий тәдбирләрни қоллинишқа тәвсийә қилмақта. Шшханиларниң иш вақти қисқартилип, иҗтимаий паалийәтләргә қатнашқучиларниң сани чәкләнмәктә.

Шундақ болсиму, қирғизистан уйғурлири «иттипақ» җәмийити вирус юқумидин мудапиәлиниш үчүн барлиқ бәлгилимиләргә риайә қилған асаста 12-ноябирда йетип келидиған шәрқий түркистанҗумһурийәт байримини тәбрикләшни қарар қилди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт