D u q, xitayning ilham toxtining yurtigha qaytip uruq - tughqanlirini yoqlishini chekligenlikini eyiblidi

Merkizi gérmaniyining myunxén shehiridiki dunya Uyghur qurultiyi jüme küni radi'omizgha bayanat élan qilip, béyjing da'irilirining béyjing merkizi milletler uniwérsitéti dotsénti ilham toxtining yurtigha qaytip uruq -tughqanlirini yoqlishini chekligenlikini eyiblidi.
Muxbirimiz erkin
2010-10-01
Share

Qurultay bayanatchisi dilshat rishitning eskertishiche, bu weqe ilham toxtining yurti we uruq - tughqanlirini yoqlash hoquqini öz ichige alghan sayahet hoquqining depsende qilinishi bolupla qalmay, bu yene sherqiy türkistandiki xitay yerlik hakimiyitining küchiyip, béyjing da'irilirining tizginidin chiqip kétiwatqanliqini körsitidiken.

Ilham toxti xitayning dölet bayrimidin paydilinip ürümchi, atush qatarliq jaylarni ziyaret qilip, bu yurtlardiki uruq - tughqanlirini yoqlimaqchi bolghan. Da'iriler deslepte uning yurtigha bérishigha qoshulghan bolsimu, lékin u 30 - chésla yolgha chiqishtin sel burun béyjing sheherlik da'iriler uning bilen alaqiliship, uning yurtigha bérishi ret qilin'ghanliqini uqturghan idi.

Weziyettin xewerdar erbablarning eskertishiche, "5 - iyul weqesi" yüz bérip ikki kündin kéyin, aptonom rayonning re'isi nur bekri ilham toxtigha hujum qilip, uning bu weqege jawabkar kishilerning biri ikenlikini jakarlighan hemde aptonom rayonluq j x nazariti uning üstidin tutush buyruqi chiqarghan. Lékin, béyjingdiki yuqiri derijilik organlarning arilishishi bilen j x nazaritining tutush buyruqi ijra qilinmighan.

Bu xewer xitay hökümet da'iriliri teripidin resmiy étirap qilinmighan bolsimu, lékin ilham toxti "7‏ - iyul weqesi"din kéyin, bir mezgil solap qoyulghan idi.

Bezi analizchilar béyjing da'iriliri ilham toxti yurtigha barsa Uyghur aptonom rayoni da'iriliri teripidin tutqun qilinishidin ensirigen bolushi mumkinlikini ilgiri sürgen.
 
Dilshat rishit ilham toxti weqesi "sherqiy türkistanda xitay köchmenler hakimiyitining küchi zoriyip, 1920 we 30 - yillardikidek béyjing merkizi hökümitining küchi yetmeydighan xitay köchmenliri "özi xan, özi beg" boluwalidighan weziyet shekilliniwatqanliqidin dérek béridu," dep körsetti.

 
Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet