Bayanatchi dilshat rishit xelq'arani sherqiy türkistandiki muhit bulghinishighimu diqqet qilishqa chaqirdi

Dunya Uyghur qurultiyi bayanatchisi dilshat rishit xelq'arani sherqiy türkistandiki muhit bulghinishighimu diqqet qilishqa chaqirdi.
Muxbirimiz méhriban
2012-09-21
Share

Yéqinqi yillardin buyan xitay hökümitining Uyghurlar diyarigha qaratqan köchmen yötkesh, bayliq échish siyasetliri Uyghur diyarining bay tebi'iy muhitigha, Uyghurlarning hayat kechürüsh shara'itigha buzghunchiliq we apetlerni élip kelgen bolup, éghir derijidiki muhit bulghinishigha qarita Uyghurlarning naraziliqimu barghanche kücheygen idi.

Dilshat rishit bu heqte toxtilip mundaq dédi: yéqinqi birqanche yildin buyan, "Shinjanggha yardem" namida sherqiy türkistan'gha köplep yötkiliwatqan xitayning muhitni bulghaydighan sana'et shirketliri,rayondiki kömür qatarliq kan bayliqlirining ziyade échilishi hem xitay shirketliri bilen teng qedemde sherqiy türkistan'gha türküm-türkümlep yerlishiwatqan xitay köchmenlirining köpiyishi, sherqiy türkistanda tarixta körülmigen muhit bulghinishi, su qisliqi, yer qisliqi qatarliq mesililerni éghirlashturuwetti. Emma, hazirghiche xitay hökümiti bu mesililerge qarita tedbir élishning ornigha sherqiy türkistan'gha köchmen yötkeshni téximu tézletmekte.

Dunya Uyghur qurultiyi gherb démokratik döletlirini xitay bilen bolghan diplomatiye hem soda munasiwitide xitayda basturushqa uchrawatqan Uyghurlarning kishilik hoquq mesilisini tekitlesh bilen bille, rayondiki muhit bulghinishi mesilisinimu tekitlep, xitaygha bésim ishlitishi kérek.

Xitay ölkiliridiki muhitni bulghash derijisi éghir bolghan zawut-karxanilarning Uyghur élige yötkilishi seweblik, barghanche nacharlishiwatqan Uyghur éli muhiti heqqide xitay tor béketliridimu yéqindin buyan statistikiliq melumatlar köpiyishke bashlidi. Xitayning yashin tor békitidiki xewerdin melum bolushiche, nöwette Uyghur élige yéngidin yerleshken muhitni bulghash derijisi éghir bolghan chong tiptiki xitay shirketliri 21 bolup, Uyghur élidiki 10 wilayet, oblasta bu shirketler qurghan 92 zawut yerleshken bolsimu, emma bu jaylarda hazirgha qeder muhitni asrash heqqide éniq belgilime, tedbirler élinmighan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet