Қазақистан уйғурлири үч күн қурбан һейтини мубарәклиди

Ихтиярий мухбиримиз ойған
2022.07.11
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Қазақистан уйғурлири үч күн қурбан һейтини мубарәклиди Алмута шәһириниң уйғурлар көп олтурақлашқан достлуқ мәһәллисидә һейт намизидин кейин, мәсчитниң алдида тәнтәнә қилмақта. 2022-Йили 9-июл, қазақистан.
RFA/Oyghan

Икки йилдин буян башқа оттура асия мәмликәтлиригә охшашла корона вируси вабаси сәвәбидин қазақистандиму роза һейт вә қурбан һейт байрамлириниң коллектип мубарәкләш чәкләнгән иди. Бу йил омумий вәзийәт турақлишип, роза һейтини әркин-азадә өткүзүшкә толуқ рухсәт қилиндин. Һалбуки, йеқиндин буян қазақистанниң алмута шәһиридики сақлиқни сақлаш идарилири хәлқни корона вирусиниң йеңи вариянтлириниң тарқиливатқанлиқидин агаһландурди. Алмута шәһиридә бир қатар вирустин сақлиниш чарилири йолға қоюлуп, һейтни аилә әтрапида өткүзүш, аммивий паалийәтләрдин баш тартиш тәвсийә қилинди.

Шу мунасивәт билән шәһәрдә қурбанлиқ қилиш үчүн мәхсус 13 җай аҗритилип, қурбанлиқни аһалиләргә тарқитиш ишлири бихәтәрлик чарилирини сақлиған һалда әмәлгә ашурулди.

Шундақ болушиға қаримай, уйғурлар зич олтурақлашқан, вирустин сақлиниш чарилири толуқ йолға қоюлмиған бәзи йеза вә мәһәллиләрдә бу йиллиқ қурбан һейт намизи коллектип оқулди. Һейт намизидин кейин адәттики нағра-сунай челинип, аһалиләр үч күн, йәни 9-июлдин 11-июлғичә бу йиллиқ қурбан һейтни қизғин мубарәкләшти.

Биз бу тоғрилиқ алмута вилайитиниң әмгәкчиқазақ наһийәсигә қарашлиқ қорам йезисида туруватқан пешқәдәм шаир әкрәм садирофни зиярәт қилдуқ. У қурбан һейт мунасивити билән пүткүл мусулманларни тәбриклиди вә өзиниң уйғур дияридики балилиқ чағлирини әсләп, мундақ деди: “биз кичик чағда вәтәндә, йәни мән туғулған вә өскән юртум ғулҗаниң тохучийүзи йезисида һәммә адәмләр дегидәк қурбанлиқ қилатти. Қурбанлиқ үч күнгә созулатти. Биз ушшақ балилар әтигәнлики 10 дин башлап кәчқурунғичә һейтлишаттуқ. Қурбанлиқ қилалмиғанларниң өйлириниму мәзин, имам, яки қираәт қилидиған адәмләр җамаәтни әгәштүрүп қурбан еши пишқичә һейтлап кирәттуқ. Һейтлаш бир ай бойичә давамлишатти. Әмма һейт үч күн болатти.”

Әкрәм садироф ата-аниси билән қазақистанға көчүп чиққандин кейин, пәқәт қазақистан мустәқиллиқ алғандин кейинла диний әнәниләргә әркинлик берилгәнликини билдүрди. У өзиниң һазирқи юртида қурбан һейтниң қандақ өткүзүлгәнликини тәпсилий баян қилди.

Радийомиз зияритини қобул қилған алмута вилайитиниң уйғур наһийәси ташқарасу йезисиниң турғуни, ханим-қизлар актипи гүлминәм тохтайева ханим мундақ деди: “мәмликитимиз мустәқиллиқ алғандин буян нурғунлиған өрп-адәтлиримиз вә хәйр-еһсан ишлири йолға қоюлуп, көп милләтлик қазақистан хәлқиниң бир-биригә болған һөрмити, меһри-муһәббити техиму күчәйди. Бизниң уйғур наһийәсидиму қурбанлиқлар қилинип, чоңларни йоқлаш, йетим-йесирларға мал союп, гөш тарқитиш ишлири йүргүзүлди. Болупму яшлиримиз ахча йиғип, мал сетивелип, қурбанлиқ беришни адәткә айландурди.”

Қурбан һейтини мубарәкләш алмута шәһириниң уйғурлар көп олтурақлашқан достлуқ, заря востока, султанқорған, горний гигант вә шәһәрниң сирттики наһийәлиридиму дағдуғилиқ өткүзүлди.

Султанқорған мәһәллисидә туридиған “мектеп” нәшрияти уйғур тәһриратиниң башлиқи рәхмәтҗан ғоҗамбәрдийеф әпәнди зияритимизни қобул қилип, қурбан һейти мунасивити билән өзиниң иллиқ тиләклирини изһар қилди.

Игилишимизчә, сабиқ совет иттипақи дәвридә қазақистан оттура асиядики башқа иттипақдаш җумһурийәтләргә охшашла қазақистандиму диний әнәниләр қаттиқ чәкләнгән иди, һәтта мусулманларниң өз өйлиридә хупиянә намаз өтишиму һөкүмәт тәрәптин контрол қилинатти. Пәқәт 1991-йили сабиқ совет иттипақи йимирилип, қазақистан вә башқиму оттура асия җумһурийәтлири мустәқиллиқ алғандин кейинла, һөкүмәт тәрипидин диний әркинлик һәққидә мәхсус қарарлар, пәрманлар қобул қилинди. Һазир қазақистандики һәр бир мәһәллә яки йезида дегүдәк бирдин, яки иккидин мәсчит-җамәләр қәд көтүрди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.