"чақчақ әмәс, ирқий қирғинчилиқ" : истанбулда өткүзүлгән ахбарат елан қилиш йиғини вә рәсим көргәзмиси

Ихтиярий мухбиримиз арслан
2021-04-01
Share
Истанбулда "чақчақ әмәс, ирқий қирғинчилиқ: шәрқий түркистан" дегән темида ахбарат елан қилиш йиғини вә рәсим көргәзмиси өткүзүлди. 2021-Йили 1-апрел, түркийә.
RFA/Arslan

1-Априлдики "дуня алдаш байрими" күнидә истанбулда "чақчақ әмәс, ирқий қирғинчилиқ: шәрқий түркистан" дегән темида ахбарат елан қилиш йиғини вә рәсим көргәзмиси өткүзүлди.

Түркийә вә дуняниң охшимиған җайлиридики 200 дин артуқ иҗтимаий тәшкилатларниң қоллап қуввәтлиши билән "шәрқий түркистан мунбири" дегән намда елип берилған бу ахбарат елан қилиш йиғини вә рәсим көргәзмиси истанбулниң бәязит мәйдани қатарлиқ 34 орунда вә түркийәниң 81 шәһиридә охшаш вақитта өткүзүлди.

Игилинишичә, бу паалийәтниң мәқсити уйғур диярида давамлишиватқан зулум вә бесимларни дуняға аңлитиштин ибарәт икән.

Истанбулниң бәязит мәйданида ечилған ахбарат елан қилиш йиғинида адвокат уғур йилдирим әпәнди "шәрқий түркистан мунбири" гә вакаләтән баянат елан қилди. У баянатида хитай консолханиси алдида 10 яшлиқ бир уйғур қизиниң йиғлап туруп: "силәрниң баллириңлар йоқму? төт йилдин буян дадамни вә қериндашлиримни көрәлмидим" дәп варқириған сөзлирини хатирлитип өтти. У еғизидин техи ана сүти пурап турған бир өсмүрниң бешидин өткән бу паҗиәләргә һеч кимниң чүшәнчә берәлмәйдиғанлиқини, йеқинқи 9 йилдин буян уйғур диярида мушундақ еғир бир паҗиәләрниң үзүлмәй йүз берип турғанлиқини тәкитлиди.

Ахбарат елан қилиш йиғинида хитайниң уйғур дияридики йиғивелиш лагерлириниң тақилиши үчүн чақириқ қилинди.

Уғур йилдирим сөзиниң ахирида мундақ деди: "шәрқий түркистандики җаза лагерлири шәртсиз һалда пүтүнләй тақилиши керәк. У йәрдә елип бериливатқан пүткүл кишилик һоқуқ дәпсәндичиликлиригә дәрһал хатимә берилиши керәк. Б д т хитайниң районда йүргүзүватқан кишилик һоқуқ дәпсәндичиликлирини, җаза лагерлирини тақаш үчүн дәрһал үнүмлүк бир қәдәм бесиши керәк. Дуня ислам һәмкарлиқ тәшкилати яки ислам дөләтлирини бу зулумға қарши турушқа сәпәрвәр қилиши яки өзиниң мәвҗутлуқини әмәлдин қалдуруши керәк. Әмәлийәттә дуня ислам һәмкарлиқ тәшкилатиниң һазирқи позитийиси хитайни техиму җасарәтләндүрүп, шәрқий түркистандики зулумниң техиму чекидин ешишиға йол ечиватиду. Түркийә бу зулумниң хатимә берилиши үчүн баш рол ойниши керәк. Хитай бу зулумға хатимә бәрмигүчә, пүткүл дуня җамаити хитай маллириға байқут елан қелиши керәк."

Ахбарат елан қилиш йиғинида сөз қилған и һа һа инсаний ярдәм вәхпиниң рәиси буләнт йилдирим хитайниң җаза лагерлири тоғрисида тохтилип, мундақ деди: "әпсуслинарлиқи шуки, шәрқий түркистанлиқлар лагерларда қийин-қистаққа учраватса, комунист партийә әмәлдарлири ялғанчилиқ қилип, бу лагерларда ‹ашқунлуққа гириптар болған' инсанларға тәрбийә бериватқанлиқини дава қиливатиду. Узақ тарихқа вә шанлиқ мәдәнийәткә игә уйғурларни тәрбийәсиз вә мәдәнийәтсиз дәп көрситип, шәрқий түркистан хәлқигә һақарәт қиливатиду."

Буләнт йилдирим сөзидә йәнә уйғурларниң ирқий қирғинчилиққа учраватқанлиқини билдүрди вә дуня җамаитигә хитап қилип мундақ деди: "бүгүн 1-април хитайниң җаза лагерлириниң қурулғанлиқиға төт йил болған күндур. Инсанлар 1-април күнини ‹алдаш байрими' дәп қарайду вә өзара бир-бирини алдап чақчақлишиду. Әмма бу күн шәрқий түркистан үчүн бир чақчақ әмәс, у йәрдә қирғинчилиқ давамлишиватиду. Бу йәрдин пүткүл дуняға шуни хитап қилимәнки, шәрқий түркистан хәлқи системилиқ шәкилдә һәр хил қийин-қистақлар билән йоқ қилиниватса, дуня бихараман һалда ухлимаслиқи керәк. Болупму түркийә хәлқи бихараман ухлимаслиқи керәк. Бүгүн дуняниң охшимиған җайлирида вә түркийәниң көплигән районлирида ахбарат елан қилиш йиғини өткүзүливатиду. Хәларада мушунчивала наразилиқ паалийәтлири болуватқан бир мәзгилдә хитай һөкүмити буниңға пәрва қилмай турувалса, буниңдинму чоң йүрүшләр вә намайишлар елип берилиши мумкин. Әгәрдә ислам дуняси уйғурларниң йенида турса, кочилар һәрикәтләнсә, хитайниң ‹бир йол бир бәлвағ' пиланиға қаттиқ зәрбә бәргили болиду."

Буләнт йилдирим сөзиниң ахирида хитап қилип, мундақ деди: "келиңлар, силәрму зиянға учримаңлар, уйғур хәлқиму қийин-қистаққа учримисун, бу хата ишлардин ваз кечиңлар!"

Йиғинда йәнә йәттә һилал җәмийитиниң ташқий ишлар мутәхәссиси мустафа сүрүҗини өз ичигә алған бир қанчә җәмийәтниң мәсуллири айрим-айрим сөз қилип, уйғурларни қоллап-қуввәтләйдиғанлиқини ипадиләшти.

Йиғинда йәнә уйғурларға вакаләтән шәрқий түркситан кишлик һоқуқни көзитиш җәмийитиниң баш катипи доктурант нуриддин избасар әпәнди сөз қилип, бу паалийәтни уюштурған вә уйғурларни қоллиған иҗтимаий тәшкилатларға рәһмәт ейитти. У мундақ деди: "биз шәрқий түркистанлиқлар һеч бир заман үмидсизләнмәймиз. Шәрқий түркистан хәлқи әркинликкә еришмигүчә, бу күрәштин ваз кәчмәймиз. Мусулманларниң сүкүт қилиши залим хитайни техиму җасарәтләндуриду. Шуниң үчүн хитайниң вәһшийиликлиригә бирликтә қарши турушимиз керәк. Бир күни пүтүн дуня шәрқий түркистанлиқларниң йенида болиду. Хитай ирқий қирғинчилиқ қилиш билән шәрқий түркистанда һәргизму әбәдий туралмайду."

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт