Хитай дөләт рәиси ши җинпиң ички бихәтәрлик саһәсидә «тазилаш» башлиған

Мухбиримиз ирадә
2020-08-25
Share
shi-jinping.jpg Хитай рәиси ши җинпиң хитай мәмликәтлик хәлқ қурултийиниң йепилиш мурасимида. 2020-Йили 28-май, бейҗиң.
AP

Йеқинда хитай бойичә аз дегәндә 21 сақчи вә әдлийә әмәлдари вәзиписидин қалдурулуп тәкшүрүшкә елинған болуп, булар ичидә шаңхәй шәһәрлик сақчи идариси башлиқи һәм шундақла илгири хизмәт көрсәткән дәп тәқдирләнгән сақчи әмәлдарлириму бар икән.

«Вал сирт журнили» ниң бу һәқтики хәвиридә ейтилишичә, юқиридики бу һәрикәт хитай дөләт рәиси ши җинпиңниң әң ишәнчлик адәмлириниң бири, мәркизий сиясий вә қанун ишлири комитетиниң баш секретари чен йишин өткән айда хитайниң дөләт ичи бихәтәрлик аппаратлирини мав зидуң услубида тазилашни тәләп қилип «тиғни ичигә бурап, сөңәктики зәһәрни йоқитидиған пәйт кәлди» дегәндин кейин узун өтмәйла башланған. Бу тәкшүрүш ши җинпиңниң тунҗи қетим күчлүк вә системилиқ һалда дөләт ичи бихәтәрлик аппаратлирида тазилаш елип бериши болуп һесаблинидикән.

Америкадики вәзийәт анализчиси елшат һәсән әпәндиниң билдүрүшичә, ши җинпиңниң хитайни радикал маркизисимлиқ йолиға елип меңиши хитай ичидиму наразилиқ пәйда қиливатқан болуп, буниңға қарши авазларму очуқ-ашкара оттуриға чиққан. Шуңа ши җинпиң өзигә қарши авазларни җимиқтуруш үчүн һәрикәткә өткән.

«Вал ситрит журнили» ниң хәвиридин қариғанда, хитай дөләт рәиси ши җинпиңниң «мутләқ садиқ, мутләқ сап вә мутләқ ишәнчлик» сақчи, тәптиш вә сотчиларни тәләп қилиши униң һазир қаттиқ әндишидә туруватқанлиқидин дерәк беридиған болуп, таҗсиман вирус юқуми сәвәбидин кәйнигә чекингән иқтисад вә америка билән болған зиддийәтниң күчийиши хитайда униң рәһбәрликигә қарши иҗтимаий наразилиқ қозғиған. Шуңа ши җинпиң ички муқимлиқни вә өз орнини қоғдашта интайин муһим болған органлар үстидики контроллуқини күчәйтиватқан икән.

Америкадики сиясий ишлар мутәхәссиси доктор андерс корниң бизгә ейтишичә, әгәр бу һәрикәт давам қилса хитай һөкүмити йәниму қатмаллашқан йәниму етик һаләткә келидикән. Андерс кор әпәнди бизгә елхәт арқилиқ қилған сөзидә төвәндикиләрни деди: «хитайда дөләтни қанун арқилиқ идарә қилиш кәмчил болғачқа ши җинпиң узун йиллардин буян өз риқабәтчилирини чирикликкә қарши туруш һәрикәтләндүргүч күчи астида тазилиди. Бу қетимлиқ һәрикәт бәлким ши җинпиңниң һоқуқини мустәһкәмлиши мумкин. Бирақ у йәнә, хитай һөкүмити вә компартийә рәһбәрлик қатлимидикиләрни йәниму қатмаллаштуруп, уни йәниму бекинмә һаләткә әкәп қоюши мумкин. Хитай һөкүмити сиясийлаштурулған чирикликкә қарши туруш урушиниң дәрдини тартиватиду. Әгәр бу давам қилса әмәлдарлар техиму қорқунчақ, техиму ялғанчи болушқа мәҗбур болиду. Партийә ичидики кибирлик әмәлийәттә хитай үчүнла әмәс, бәлки пүтүн дуня үчүн хәтәрлик».

Мәлум болушичә, ши җинпиң һазир пәқәтла зор түркүмдики әмәлдарларни тәкшүрүшкә алғандин башқа йәнә, кишиләрни ши җинпиң идийиси вә нутуқлири билән тәрбийәләйдиған кәң көләмдә идийәви тәрбийиләшләрниму йолға қойған. Елшат һәсән әпәнди ши җинпиңниң һазир ички вә ташқи җәһәттин дуч келиватқан иқтисадий вә сиясий бесимлири күчийип, уни қейин әһвалда қоюватқанлиқини ейтти.

Дәрвәқә, американиң «CNBC» намлиқ хәвәр торида елан қилинған бир парчә хәвәрдә көрситилишичә, хитай иқтисади һазир һәр җәһәттин һәқиқәтән зор риқабәткә учраватқан болуп, буниңға хитайдики нопусниң қериши, чоң ширкәтләрниң әрзан әмгәк күчини асиядики дөләтләрдә издәп йөткилип чиқип кетиши, хитайниң әркин болмиған сода түзүми вә униң америка билән болған сода ихтилапи қатарлиқ бир қатар амиллар сәвәб болған икән.

Андирс кор әпәнди болса радийомизға қилған сөзидә әскәртип американиң хитайға иқтисадини күчләндүридиған пурсәт бәрмәслики керәкликини тәкитлиди. У сөзидә «американиң хитай билән мунасивәтлири йирикләшкән болғачқа хитай бәлким тиҗарәт вә иқтисадий мунасивәтлирини явропа, шәрқий җәнубий асия, африқа вә латин америкисиға йөткәшкә тиришиду. Әгәр у мувәппәқийәт қазанса, хитай американи башқа дөләтләрдин айрип ялғуз қоюши мумкин. Шуңа америка өзини хитайдин айриш әмәс бәлки хитайни дунядин айриветишкә һәрикәт қилиши керәк» дәп көрсәтти.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.