"Lugano kishilik hoquq filim féstiwali" da Uyghurlar mesilisi muhim téma boldi

Ixtiyariy muxbirimiz ekrem
2020-10-20
Share
Lugano_Filim-Fetiwali-Dolkun-Eysa.jpg Dolqun eysa ependi shiwétsariyede ötküzülgen 7-nöwetlik "Lugano kishilik hoquq filim féstiwali" da jaza lagérliri mesilisini tonushturmaqta. 2020-Yili 18-öktebir. Lugano, shiwétsariye.
Social Media

7-Nöwetlik "Lugano kishilik hoquq filim féstiwali" 14-öktebirdin 18-öktebirge qeder shiwétsariyening lugano shehride ötküzülgen. Bu féstiwalni "Lugano kishilik hoquq fondi" ning yétekchilikide her sahege mensup bolghan 51 organ birlikte teshkilligen.

Mezkur féstiwalda Uyghurlarning nöwettiki weziyitidin melumat bérishke alahide teklip qilin'ghan d u q re'isi dolqun eysa ependi 16-öktebir shiwétsariyege yétip kélipla dunyaning herqaysi jayliridin bu pa'aliyetke qatnishish üchün kelgen kishilik hoquq aktipliri bilen uchriship Uyghurlar mesilisini anglitish pa'aliyetlirini bashlighan hemde shu künila axbarat élan qilish yighini ötküzgen.
Dolqun eysa ependining bu qétimqi shiwétsariye ziyariti shiwétsariye we italiye metbu'atlarning jiddiy diqqitini qozghighan. Italiyede neshirdin chiqidighan "Dunya" géziti 16-öktebir künila dolqun eysa ependini ziyaret qilip, "Xitayning Uyghurlarni yoqitish qilmishlirigha barliq hökümetler ortaq qarshi chiqishi kérek" namliq bir maqale élan qilghan. Maqale "Xitayning gherbiy shimalidiki shinjang rayonida musulman azsanliqliri bolghan Uyghurlar üstidin élip bériwatqan basturush siyasetliri musulman dunyasining biperwaliqi we gherbning sükütliri qoynida hélihem dawam qilmaqta. Uyghurlar peqet étiqadi seweblikla zulumgha, tenhaliqqa, lagérlargha mehkum bolmaqta. Bu heqte biz Uyghurlarning wekili, d u q ning re'isi dolqun eysa ependi bilen söhbet élip barduq" dégen jümle bilen bashlan'ghan. 
Dolqun eysa ependining bildürishiche, bu filim féstiwalida dunyaning herqaysi elliridiki kishilik hoquq weziyitige munasiwetlik 25 filim körsitilgen. Uyghurlar mesilisimu féstiwalda muhim téma qatarida orun tutqan. Uyghurlar mesilisi toghriliq 3 qétim mexsus doklat bérish yighini uyushturulghan. 

"Lugano kishilik hoquq filim féstiwali" ning mes'ulliridin biri bolghan wiwiyana wira xanim bu heqte ziyaritimizni qobul qilghanda, Uyghurlar mesilisining bu féstiwalda küntertipni igilishidiki seweb heqqide toxtilip ötti. U mundaq dédi: "Dolqun eysa ependi bu féstiwalda nöwette Uyghurlarning béshigha kéliwatqan éghir külpetler toghrisida emeliy misallar bilen köp qétim nahayiti tesirlik nutuqlarni sözlep, kishilerning diqqitini jaza lagérlirigha merkezleshtürdi. Hazirgha qeder ispatlan'ghan höjjetler xitayning jaza lagérlirining qebihlikte qaysi derijige yetkenlikini delillep bergen bolsimu, Uyghurlarning hékayisini bir Uyghurning aghzidin anglash yene bashqiche bolidiken. Bu féstiwal goya mexsus Uyghurlarning mesilisige béghishlan'ghandek tesirat peyda qildi".

D u q re'isi dolqun eysa ependi bu féstiwal ötküziliwatqan chong yighin zalida Uyghurlar mesilisige yéqindin köngül bölgen "Lugano kishilik hoquq filim féstiwali" ning qurghuchiliridin biri bolghan proféssor pawlo bérnaskonigha sherqiy türkistanning ay yultuzluq kök bayriqini we Uyghur doppisini teqdim qilip qizghin alqishqa sazawer bolghan.

Italiye bilen shiwétsariye chégrasigha jaylashqan lugano shehride ötküzülgen bu qétimqi "Lugano kishilik hoquq filim féstiwalich" gha bir bölük italiyelik siyasetchiler we kishilik hoquq aktiplirimu qatnashqan. Ularning Uyghurlar mesilisige qarita qiziqishi alahide yuqiri bolghan hemde "Uyghurlar qandaq yardem qilalaymiz?" dégen téma üstide talash-tartishlar élip barghan.

Melum bolghinidek, dolqun eysa ependi 2017-yili 7-ayda italiye parlamént ezalirining teshkillishi bilen italiye yuqiri palatasida ötküzülmekchi bolghan "Uyghurlarning omumiy weziyiti heqqide metbu'at yighini" gha qatnishish üchün rimgha barghanda xitayning bésimi seweblik italiye bixeterlik küchliri teripidin tutup kétilip 2 sa'ettin kéyin qoyup bérilgen we bu metbu'at yighini emeldin qaldurulghan bir weqe yüz bergen. Öz waqtida italiye metbu'atlirida zor ghulghula qozghighan bu weqedin kéyin dolqun eysa ependining italiyediki pa'aliyetliri cheklimige uchrap baqmighan. Bolupmu 2019-yilidin buyan xitaydin tarqalghan korona wirusi italiyeliklerge éghir zerbe élip kelgendin kéyin ularning xitaygha bolghan ijabiy qarashlirida zor özgürüshler yüz bergen. Uyghurlar mesilisige köngül bölidighan, xitaygha qarshi éghiz achidighan parlamént ezalirining sani italiyede barghanséri köpiyishke bashlighan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.