Америкадики уйғур җамаити «икки җумһурийәт күни» ни дағдуғилиқ хатирилиди

Мухбиримиз әзиз
2017-11-20
Елхәт
Пикир
Share
Принт
  «Шәрқий түркистан миллий армийиси» формисидики яшлар залға байрақ елип кирмәктә
2017-йили 19-ноябир, вашингтон шәһри
«Шәрқий түркистан миллий армийиси» формисидики яшлар залға байрақ елип кирмәктә 2017-йили 19-ноябир, вашингтон шәһри
RFA

Муһаҗирәттики уйғурлар үчүн 12-ноябир күни унтулғусиз бир хатирә күндур. Чүнки 1933-йили вә 1944-йили уйғурлар икки қетим шәрқий түркистан җумһурийитиниң дуняға кәлгәнликини елан қилип, уйғур йеқинқи заман тарихидики әң шанлиқ сәһипиләрни яратқан иди. Шуниңдин буян уйғурлар һәр хил шәкилләр арқилиқ бу қутлуқ күнни хатириләшни үзүп қойған әмәс.

Америкадики уйғур җамаити бу йилқи «икки җумһурийәт хатирә күни» ни 19-ноябир чүштин кейин вирҗинийә шитатиниң файрфакс шәһридә күтивалди. Америка уйғур бирләшмиси тәшкиллигән 2017-йиллиқ хатириләш паалийити гәрчә өткән һәптидә германийәниң мюнхен шәһридә өткүзүлгән дуня уйғур қурултийиниң пәвқуладдә қурултийи сәвәбидин бир һәптә кечиккән болсиму, уйғур җамаити көтирәңгү роһ вә шадиянә кәйпият ичидә паалийәт залиға топланди.

Бу қетимлиқ хатириләш паалийитигә шаир таһир һамут риясәтчилик қилди. У америка уйғур бирләшмисигә вакалитән барлиқ уйғурларниң қутлуқ байримини тәбриклиди. У башлаш сөзидә «12-ноябир» ниң уйғурлар үчүн немиләрдин дерәк беридиғанлиқи һәққидә қисқичә чүшәнчә бәрди. Ахирида уйғурларниң, болупму муһаҗирәттики уйғурларниң немә үчүн «12-ноябир» күнини хатирилиши лазимлиқи һәққидә тохтилип өтти.

Иккинчи қәдәмдә бүгүнки паалийәтниң күнтәртипи бойичә 1944-йилидики «шәрқий түркистан миллий армийиси» ниң формисини кийгән икки җүп оғул-қиз музика садаси ичидә ай-юлтузлуқ көк байрақни көтирип залға кирип кәлди. Пүтүн залдикиләр орнидин туруп, гүлдүрас алқиш садалири ичидә һөрмәт билдүрди. Андин «шәрқий түркистан дөләт марши» орундалди, көпчилик  бирдәк орнидин туруп, чин қәлбидин һөрмәт вә еһтирам билдүрди.

Бу басқучлардин кейин бүгүнки җумһурийәт хатирисигә қәдәм тәшрип қилған дуня уйғур қурултийиниң алий рәһбири рабийә қадир ханим сөзгә тәклип қилинди.

Рабийә қадир ханим мунбәргә чиққач алди билән ай-юлтузлуқ көк байрақни сөйүп һөрмәт билдүрди, андин бүгүнки хатирә күн мунасивити билән вәтән ичи вә сиртидики барлиқ уйғурларни чин қәлбидин тәбрикләйдиғанлиқини билдүрди. У сөзиниң давамида һазирқи дуняда әң қудрәтлик сииясий күчләрдин бири, дәп қариливатқан хитайниң уйғурларни пүтүнләй йоқ қиливетишкә алдираватқанлиқиниң өзи уйғурларниң йоқалмайдиғанлиқидин бир бишарәт икәнликини тәкитлиди.

Уйғурларниң йеқинқи заман тарихида вуҗутқа кәлгән икки қетимлиқ шәрқий түркистан җумһурийитиниң дуняға келиши һәмдә йоқитилиши һәққидики тәпсилатлар һазирқи көп қисим яшларға йәнила унчә тонушлуқ әмәс. Мана мушу әһвални көздә тутуп, америка уйғур бирләшмиси бу қетим яшларға вә қизиққучиларға бир қетимлиқ рәсимлик баян орунлаштурди. Паалийәт иштракчилиридин бирәйлән тәйярлап кәлгән икки җумһурийәт йилнамиси һәққидики рәсимләр топлими асасида америка уйғур бирләшмисиниң рәиси елшат һәсән бу топламни баштин аяқ чүшәндүрүп чиқти.

Бу топламда 1933-йилидики биринчи шәрқий түркистан ислам җумһурийитиниң қурулишидин башлап, 1944-йилидики иккинчи қетимлиқ шәрқий түркистан җумһурийит  йоқитилишниң алди-кәйнидики тарихий муһит зор сандики фото рәсимләр, қолязмилар, басма буюмлар қатарлиқлар арқилиқ тәпсили әкс әттүрүлгән иди.

Бу қетимқи җумһурийәт хатириси үчүн тәйярланған паалийәтниң йәнә бир мәзмуни һазирқи заман уйғур тарихидики мутәпәккүрлар вә қәләм саһиблириниң язмилирини үнлүк оқуш болди. Буниңда муһәммәд емин буғра, мәмтили тәвпиқ, лутпулла мутәллип, абдуреһим өткүр қатарлиқларниң әсәрлиридин талланмилар оқулди.

Шу қатарда уйғур өсмүрләрму бу һәқтә өзлири тәйярлап кәлгән шеирларни оқуди. Вирҗинийәдики уйғур өсмүрләрниң ана тил саһәсидә дуч келиватқан мүшкүлатлирини һәл қилиш арзусида оттуриға чиққан «ғәмгузар ана» (Ana Care) йәкшәнбилик мәктипиниң оқуғучилириму өзлириниң бу қетимқи паалийәткә қуруқ кәлмигәнликини ипадиләп «илипбәни түгәттим» намлиқ шеирни оқуди.

Америка уйғур бирләшмисиниң рәиси елшат һәсән бу қетимқи паалийәт һәққидә тохтилип, бундақ паалийәтләрниң һазирқидәк вәзийәттә зор әһмийәткә игә икәнликини алаһидә тәкитлиди.

Паалийәтниң ахирида хәлқ нахшилири ейтилди, шуниңдәк паалийәткә иштрак қилғучилар байрам тәнтәниси үчүн самаға чүшти.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт