“Dunya kishilik hoquq küni” de kanada parlaméntida Uyghur weziyiti muhim téma bolghan

Muxbirimiz méhriban
2018.12.12
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
kanada-awam-palatasi-xelqara-kishilik-hoquq-komiteti.jpg Kanada awam palatasining xelq'ara kishilik hoquq komitétida ötküzülgen Uyghurlarning weziyiti heqqide guwahliq bérish yighinida mezkur komitét re'isi anita wandénbéld xanim riyasetchilik qilmaqta. 2018-Yili 18-öktebir.
parlvu.parl.gc.ca

10-Dékabirdiki “Dunya kishilik hoquq küni” munasiwiti bilen kanada paytexti ottawadiki parlamént binasida kanadadiki “Bir erkin dunya” teshkilatining orunlashturushi bilen birleshme axbarat élan qilish yighini ötküzülgen.

Yighin heqqidiki xewerlerdin melum bolushiche, yighinda kanadadiki xitay démokratlar teshkilati, erkin tibet teshkilati, falun'gong muritlirining heqqini qoghdash teshkilati we kanada sherqiy türkistan jem'iyiti qatarliqlar birleshme bayanat élan qilip, xitaydiki insan heqliri depsendichilikini qattiq tenqidligen.

Axbarat élan qilish yighinigha qatnashqan kanada sherqiy türkistan jem'iyitining re'isi tuyghun ependi ziyaritimizni qobul qilip, kanada paytexti ottawadiki parlamént binasida ötküzülgen axbarat élan qilish yighinida Uyghurlarning türküm-türkümlep jaza lagérlirigha qamilishidek réyal weziyet xitay hökümitining kishilik hoquq depsendichilikini tenqidleshtiki muhim nuqtilarning birige aylan'ghan. U bayanida herqaysi teshkilat wekillirining xitayda yüz bériwatqan kishilik hoquq depsendichilikini tenqid qilghanda birdek xitayning jaza lagérlirigha qamalghan 2 milyondin artuq Uyghur, qazaq qatarliq türkiy xelqler qamalghan jaza lagérliri mesilisini neqil alghanliqini bildürdi.

Axbarat élan qilish yighini heqqidiki neq meydan körünüshidin melum bolushiche, yighinda kanada sherqiy türkistan jem'iyiti idare hey'et ezaliridin étibar artis ependi bayanat bérip, xitay hökümitining sherqiy türkistan zéminida u yerdiki Uyghur, qazaq qatarliq xelqlerge qarita élip barghan zulumining alliqachan insan heqliri depsendichilikidin éship ketkenlikini bildürgen. U kanada hökümitini 2 milyondin artuq Uyghur, qazaq qatarliq xelqlerning wehshiylerche jaza lagérlirigha qamilish weziyitige jiddiy diqqet qilishqa chaqirghan.

Yighinidin kéyin étibar ependi radiyomiz ziyaritini qobul qilip, yighinda Uyghurlar heqqide otturigha qoyulghan konkrét teleplerni bayan qildi.

Étibar ependining bayanidin melum bolushiche, yighinda kanada sherqiy türkistan jem'iyiti kanada hökümitige qoyghan teleplerni töwendikidek töt nuqtigha merkezleshtürüsh mumkin iken:

1. Kanada hökümiti xitaydiki kishilik hoquq depsendichilikini otturigha qoyghanda xitay da'iriliri teripidin atalmish “Terbiyelesh merkezliri” dep atalghan natsistlar uslubidiki jaza lagérlirigha qamalghan 2 milyondin artuq Uyghur, qazaq qatarliq türkiy xelqler mesilisini muhim nuqta qilish.

2. Kanada hökümitining xitay hökümitidin jaza lagérlirigha qamighan 2 milyondin artuq Uyghur, qazaq qatarliq bigunah xelqlerni derhal qoyup bérishni telep qilish.

3. Sherqiy türkistandiki jaza lagérlirigha chétishliq bolghan xitay emeldarlirigha qarita “Magnétiskiy qanuni” boyiche jazalashni yolgha qoyush.

4. Kanada hökümitidin xitay da'iriliri teripidin tutqun qilinip hazirghiche qoyup bérilmigen kanada puqrasi hüseyin jélilni kanadagha qayturup kélip a'ilisi bilen jem bolushini telep qilish.

Kanada sherqiy türkistan jem'iyitining re'isi tuyghun ependi mezkur axbarat élan qilish yighinidin ilgiri “Bir erkin dunya” teshkilatining orunlashturushi bilen ötküzülgen xitayning kishilik hoquq weziyiti heqqidiki birnechche künlük teyyarliq yighinidimu Uyghur mesilisining nuqtiliq muzakire témisi bolghanliqini bildürdi.

Uning bildürüshiche, kanadadiki “Bir erkin dunya” teshkilatining prézédénti we qurghuchisi mejit elshapining teklipi bilen kanada sherqiy türkistan jem'iyitining töt neper idare hey'iti 6-dékabir küni mezkur teshkilatning toruntoda turushluq ishxanisida chaqirilghan teyyarliq yighin'gha qatnashqan. Yighin'gha kanadadiki xitay démokratlar teshkilati, erkin tibet teshkilati, falun'gong muritlirining heqqini qoghdash teshkilati qatarliq teshkilatlarning wekillirimu qatnashqan. Yighinda 10-dékabir “Dunya kishilik hoquq küni” munasiwiti bilen kanada parlamént binasida ötküzülidighan axbarat élan qilish yighinida otturigha qoyulidighan xitayning insan heqliri depsendichiki mesiliside kanada hökümitidin telep qilinidighan mesililer muzakire qilin'ghan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.