Sherqiy türkistan milliy kéngishi “Ortaq xitabname” élan qildi

Ixtiyariy muxbirimiz ekrem
2018.11.12
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
milliy-kengesh-2018-germaniye-1.jpg

milliy-kengesh-2018-germaniye-

milliy-kengesh-2018-germaniye-2.jpg

Dunyaning her yerliridin kelgen 300 ge yéqin kishi qatnashqan, kün dawamlashqan “Sherqiy türkistan milliy kéngishi” yighinida “Sherqiy türkistan milliy kéngishining ortaq xitabnamisi” ni élan qilindi. 2018-Yili 10-noyabir, myunxén. RFA/Ekrem

milliy-kengesh-2018-germaniye-3.jpg

Dunyaning her yerliridin kelgen 300 ge yéqin kishi qatnashqan, kün dawamlashqan “Sherqiy türkistan milliy kéngishi” yighinida “Sherqiy türkistan milliy kéngishining ortaq xitabnamisi” ni élan qilindi. 2018-Yili 10-noyabir, myunxén. RFA/Ekrem

milliy-kengesh-2018-germaniye-4.jpg

Dunyaning her yerliridin kelgen 300 ge yéqin kishi qatnashqan, kün dawamlashqan “Sherqiy türkistan milliy kéngishi” yighinida “Sherqiy türkistan milliy kéngishining ortaq xitabnamisi” ni élan qilindi. 2018-Yili 10-noyabir, myunxén. RFA/Ekrem

milliy-kengesh-2018-germaniye-5.jpg

Dunyaning her yerliridin kelgen 300 ge yéqin kishi qatnashqan, kün dawamlashqan “Sherqiy türkistan milliy kéngishi” yighinida “Sherqiy türkistan milliy kéngishining ortaq xitabnamisi” ni élan qilindi. 2018-Yili 10-noyabir, myunxén. RFA/Ekrem

milliy-kengesh-2018-germaniye-6.jpg

Dunyaning her yerliridin kelgen 300 ge yéqin kishi qatnashqan, kün dawamlashqan “Sherqiy türkistan milliy kéngishi” yighinida “Sherqiy türkistan milliy kéngishining ortaq xitabnamisi” ni élan qilindi. 2018-Yili 10-noyabir, myunxén. RFA/Ekrem

Sherqiy türkistan milliy kéngishi alqish sadaliri ichide “Ortaq xitabname” élan qilip axirlashti.

6-Noyabir jenwede élip bérilghan keng kölemlik namayishtin qaytqan Uyghurlar 7-noyabir küni myunxén shehirige jem bolup, shu küni dunya Uyghur qurultiyining 2-nöwetlik ijra'iye komitéti yighinini ötküzdi. 8-Noyabirdin étibaren myunxénda “Sherqiy türkistan milliy kéngishi” yighini we “Uyghur yashlirining dunyawi uchrishishi” qatarliq bir yürüsh pa'aliyetler ötküzüldi. 3 Kün dawamlashqan milliy kéngesh yighini 10-noyabir küni “Sherqiy türkistan milliy kéngishining ortaq xitabnamisi” ni élan qilish bilen axirlashti. Yighinning yépilish murasimigha ulapla 2 jumhuriyetni xatirilesh pa'aliyiti hemde “Istiqlal marshi mukapati” ni tarqitish murasimi bolup ötti.

“Uyghur heptisi” dep nam bérilgen bu bir heptilik pa'aliyetke dunyaning her yerliridin kelgen 300 ge yéqin kishi qatnashti. Myunxéndiki bu bir heptilik yighin melum menidin d u q bilen muhajirettiki milliy heriket sépide belgilik tesiri bolghan “Sherqiy türkistan ma'arip we hemkarliq jem'iyiti”, “Sherqiy türkistan ölimalar birliki”, “Uyghur akadémiyesi” hemde dunyaning jay-jayliridiki 30 din artuq yerlik teshkilat wekilliri bir arigha kelgen, ittipaq tüzgen shundaqla bir septe küresh qilishqa ehdileshken bir yighin bolup qaldi.

D u q ning re'isi dolqun eysa ependi bu heqte toxtalghanda bu qétimqi yighinning tarixiy ehmiyetke ige netijiliri üstide toxtilip, “Heqiqiy birlikning emeliy qedimini bastuq,” dédi.

Diqqetni tartidighan bir nuqta shuki, 10-noyabir küni d u q ning re'isi dolqun eysa teripidin jakarlan'ghan “Sherqiy türkistan milliy kéngishining ortaq xitabnamisi” dur. 10 Maddiliq bu “Xitabname” de muhajirettiki milliy heriketning nishani we pirinsipi abstrakt ibariler bilen ipadilen'gen. Xitabnamining 1-maddisida “‛sherqiy türkistan milliy kéngishi‚ 1992-yili türkiyede chaqirilghan ‛sherqiy türkistan milliy qurultiyi‚ ning 11 maddiliq qararini dawamliq küchke ige dep qaraydu, d u q teripidin 2005-yili 17-iyul élan qilin'ghan musteqil sherqiy türkistan dölitining mewjutluq asasi, dölet qurulmisi we xelq'aradiki orni qatarliqlarni öz ichige alghan ‛myunxén xitabnamisi‚ ni toluq qollaydighanliqini jakarlaydu” déyilgen.

5-Maddisida “‛sherqiy türkistan milliy kéngishi‚ muzakiriler arqiliq qarargha baghlan'ghan we ijragha sunulghan sherqiy türkistan musteqilliq herikitining yol xeritisidiki küresh tedbirlirini emeliyleshtürüsh we kücheytish arqiliq milliy azadliq herikitini yuqiri dolqun'gha kötürüshni muraji'et qilidu,” déyilgen. Emma bu yerde “Milliy azadliq herikitini yuqiri dolqun'gha kötürüsh” ning konkrét mezmuni we chare-tedbirlirini sir halitide saqlap qalghan.

D u q ning mu'awin re'isi perhat muhemmidi ependi bu qétimqi milliy kéngesh yighini toghrisida öz qarashlirini otturigha qoyup ötti. Türkiyedin kelgen Uyghur ziyaliysi alimjan inayet ependi yighin meydanida ziyaritimizni qobul qilip, yighinning menilik, ehmiyetlik bolghanliqini eskertti.

23 Dölettin kelgen Uyghur wekilliri dem élish ariliqlirida we yighindin kéyinki mezgillerde dostane uchrishish, qérindashlarche söhbetler élip bérish, muhajirettiki milliy heriket üchün ehmiyetlik teklip-pikirlerni muzakire qilish qatarliq shekillerde omumiy birlikni ishqa ashurushning güzel nemunilirini namayan qildi. Ular yene özlirining weten-milletke ige chiqish iradilirini hemde milliy mejburiyetlirini ipade qilishti.

D u q rehberlirining bildürüshiche, “Sherqiy türkistan milliy kéngishi” yighini xitayning Uyghur diyaridiki basturush heriketliri ewjige chiqqan, jaza lagérliri mesilisi xelq'araning küchlük diqqitini qozghawatqan, muhajirettiki Uyghurlar arisida milliy oyghinish kücheygen bir mezgilde chaqirilghan. Yighin'gha qatnashqan chet'ellik siyasiyonlar, mutexessisler, diplomatlar we parlamént ezalirining nutuqliri yighin ehlige zor ümidler béghishlighan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.