«Мустәмликә шәрқий түркистан вә уйғурлар» намлиқ әсәр түркийәдә нәшр қилинди

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2018-08-02
Share
Mustemlike-Sherqiy-Turkistan-we-Uyghurlar-01.jpeg Түркийәдә йеқинда нәшр қилинған «мустәмликә шәрқий түркистан вә уйғурлар» намлиқ китабниң муқависи.
RFA/Erkin Tarim

Уйғур диярида ана тилдики маарипниң чәклиниши билән чәтәлләрдики уйғурларниң уйғур тилидики йезиқчилиқ вә нәшриятчилиқ паалийәтлириму күчәймәктә. Буниңдин икки йил бурун түркийәгә қечип келип, кастамону университетида магистирлиқ илмий унвани үчүн оқуватқан мәхмутҗан әпәндиниң «волқан буғра» дегән тәхәллус билән язған «мустәмликә шәрқий түркистан вә уйғурлар» намлиқ китаби йеқинда уйғур тилида нәшр қилинди.

Бу китаб истанбулдики тәклимакан уйғур нәшрияти тәрипидин нәшр қилинған болуп, биз мәзкур китабниң аптори мәхмутҗан волқан буғра әпәнди билән сөһбәт елип бардуқ. У зияритимизни қобул қилип, өзидә бу китабни йезиш пикриниң қандақ оттуриға чиққанлиқи тоғрисида мәлумат бәрди. 

Аптор волқан буғра әпәнди мәзкур китабниң мәзмуни тоғрисида мәлумат берип, мундақ деди: «китаб муқәддимә, хатимә вә 6 бабдин тәркиб тапқан болуп, биринчи бабида коммунист хитай һөкүмитиниң һазирқи шәрқий түркистанда йүргүзүватқан сиясәтлири, иккинчи бабида мустәмликә шәрқий түркистан дин қечиш кәчмишлирим, үчинчи бабида уйғурларниң һазирқи мурәккәп руми һаләтлири, төтинчи бабида коммунист хитай даирилириниң ичкий-ташқий сиясәтлири, бәшинчи бабида коммунист хитай һөкүмитиниң ташқи дипломатийәси, алтинчи бабида ‹мустәмликә шәрқий түркистан сени чақириватиду' дегән мәзмунлар баян қилинған.»
Волқан буғра әпәнди китабида нуқтилиқ һалда өзиниң сәргүзәштлирини баян қилғанлиқини, шуниң билән бир вақитта хитайниң мисли көрүлүп бақмиған нөвәттики бесим сиясәтлиригә болған көз қарашлирини баян қилип өткәнликини тилға алди. 

Китабни нәшр қилған тәклимакан уйғур нәшриятиниң башлиқи абдуҗелил туран әпәнди уйғур тилида нәшр қилинған китабларға болған тәләпниң барғансери ешиватқанлиқини, шу сәвәбтин кейинки күнләрдә уйғурчә китабларни көпләп нәшр қиливатқанлиқини, бу китабта уйғурларниң йеқинқи йиллардики әһвали баян қилинған болғачқа муһим әһмийәткә игә икәнликини тилға алди. 

Китабни оқуған әнқәрә университетиниң оқуғучиси турсун ели бу китабни оқуп нурғун йеңи мәлуматларни өгинивалғанлиқини баян қилди. 

Китабни оқуп чиққан журналист миркамил қәшқәрли әпәнди «мустәмликә шәрқий түркистан вә уйғурлар» намлиқ китабниң чәтәлләрдә яшаватқан уйғур яш-өсмүрлиригә «шәрқий түркистанниң һазирқи вәзийитини өгитиш, уларни миллий дәваға қизиқтурушта муһим әһмийәткә игә,» деди.

«Мустәмликә шәрқий түркистан вә уйғурлар» намлиқ китабниң аптори мәхмутҗан әркин әпәнди 1981-йили уйғур дияриниң атуш шәһиридә дуняға кәлгән. Алий мәктәпни пүттүргәндин кейин бир мәзгил мәлум бир толуқ оттура мәктәптә оқутқучилиқ қилған. Униң ейтишичә, хитай даирилири уни «оқуғучиларға ғәрбниң тәшвиқатини қилдиң» дәп әйибләп хизмәттин һәйдивәткән икән. У 2016-йили түркийәгә кәлгән. Һазир түркийәдин б д т мусапирлар мәһкимиси арқилиқ үчинчи бир дөләткә елип кетилишни күтүп турмақта икән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.