Бурсадики муһакимә йиғинида “җаза лагерлири” мәсилиси баш тема болди

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2018.10.08
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
bursa-lager-yighin.jpg “асарәт астидики түркләр юрти-шәрқий түркистан” дегән темида өткүзүлгән илмий доклат бериш йиғининиң уқтуруши. 2018-Йили өктәбир, түркийә.
RFA/Erkin Tarim

Түркийәниң бурса шәһиригә җайлашқан “яшлиқ вә тәнтәрбийә җәмийити” тәрипидин мәхсус уйғур дияриға аит “асарәт астидики түркләр юрти-шәрқий түркистан” дегән темида илмий доклат бериш йиғини өткүзүлди.

Мәзкур йиғинда истанбул университети тарих оқутқучиси, доктор али ахмәтбейоғлу “шәрқий түркистанниң қисқичә тарихи”, шәрқий түркистан вәхпиниң сабиқ баш катипи хамит гөктүрк әпәнди “шәрқий түркистандики җаза лагерлири” вә истанбулдики мустәқил тәтқиқатчи доктор пәрһат қурбан тәңритағли әпәнди “түркийәниң шәрқий түркистан сиясити барму?” дегән темиларда доклат бәрди.

6-Өктәбир күни бурса шәһиридики өрдәкли мәдәнийәт мәркизиниң залида өткүзүлгән мәзкур доклат бериш йиғиниға бурсадики аммиви тәшкилатларниң мәсуллири, һәрқайси университетларниң оқутқучи -оқуғучилири, һәр қайси сиясий партийәләрниң бурса вилайитидики мәсуллири вә җамаәт әрбаблиридин болуп көп санда киши иштирак қилди.

Йиғинни уюштурған мәзкур тәшкилатниң мәсули кәрим гүрсәл чәләби әпәнди ечилиш нутқида хитай уйғурларға елип бериватқан ирқий айримичилиқ вә сиясий тәқибләш сияситигә наразилиқ билдүрүш үчүн бу паалийәтни уюштурғанлиқини баян қилип мундақ деди: “биз түрк миллити болуш сүпитимиз билән хитайниң уйғурларға елип бериватқан ирқий қирғинчилиқини күчимизниң йетишичә аңлитип, хитайға наразилиқ билдүрмәкчимиз. Өз қериндашлиримизға, мәдәнийитимизгә вә тарихимизға елип бериливатқан йоқ қилиш сияситини, ассимилятсийә сияситини, инсан һәқ вә һоқуқлири дәпсәндичиликини қаттиқ әйибләймиз”.

Истанбулдики шәрқий түркистан вәхпиниң сабиқ баш катипи хамит көктүрк әпәнди йиғиндин кейин бизниң зияритимизни қобул қилип, өзиниң мәзкур йиғинда нуқтилиқ һалда хитайниң “җаза лагерлири вә бу лагерларни дәрһал тақиши үчүн америка һөкүмити вә бирләшкән дөләтләр тәшкилати ирқий кәмситишкә қарши туруш комитети қатарлиқ орунларниң хитайға наразилиқ билдүргәнликини оттуриға қойғанлиқини баян қилди.

Мустәқил тәтқиқатчи доктор пәрһат тәңритағли әпәнди йиғинда түркийә һөкүмитиниң уйғур дияри, җүмлидин уйғурларға қарита һазир бир ениқ сиясити барму йоқ? дегән мәсилә вә нөвәттә уйғурлар дуч келиватқан еғир вәзийәт шуниңдәк түркийә һөкүмитиниң позитсийәси һәққидә әтраплиқ пикир баян қилди.

У йиғиндин кейин зияритимизни қобул қилип, өзиниң мәзкур йиғинда көп мәсилиләрни оттуриға қойғанлиқи вә өз көзқарашлирини һазир һакимийәтни башқуруватқан адаләт вә тәрәққият партийәсиниң мәзкур йиғинға қатнашқан бәзи мәсуллириниңму аңлиғанлиқини баян қилди.

Түркийәдә узун йиллардин бери уйғурлар тоғрисида доклат бериш йиғинлири изчил һалда давамлишип кәлмәктә, ундақта бу хил паалийәтләрниң үнүми болуватамду?

Хамит көктүрк әпәнди бу хил паалийәтләрниң уйғур дәвасини дуняға вә түркийә җамаәтчиликигә аңлитиш үчүн пайдилиқ болуватқанлиқини илгири сүрди.

Йиғинға бурсада оқуватқан көп санда уйғур оқуғучиму иштирак қилған. Бурсадики улудағ университети оқуғучиси абдуқадир абдукерим йиғинда көз йеши төкүп туруп, өз аилисиниң күлпәтлиридин гуваһлиқ бәрди. У, бу һәқтә тохталди.

Бурсада өткүзүлгән доклат бериш йиғинида доклат бәргән доктор пәрһат тәңритағли әпәнди йиғин ахирида хамит көктүрк әпәндиниң йиғинни уюштурғучиларға совғатларни берип, уйғурларниң меһман-дост хәлқ икәнликини көрсәткәнликини тәкитлиди.

Зияритимизни қобул қилған бурсадики кәспий мәктәп оқутқучиси диләк йилмаз ханим, өзиниң бу йиғиндин көп йеңи мәлуматларға игә болғанлиқини баян қилди.

У мундақ деди: “һәптә ахирида ‛асарәт астидики түркләр юрти-шәрқий түркистан‚ темисидики доклат бериш йиғиниға иштирак қилдим, мәзкур йиғин мениң үчүн бәк пайдилиқ болди. Шәрқий түркистанниң тарихи тоғрисида көп йеңи мәлуматларни игилидим. Булардин сирт бүгүн уйғурларниң әқилгә сиғмайдиған дәриҗидә зулум астида икәнликини билдуқ. Уйғур оқуғучиларниң ата-анилириниң хитай җаза лагерлирида икәнликини уқтуқ. Йиғин биз үчүн бәк пайдилиқ болди”.

6-Өктәбир күни бурсада өткүзүлгән бу паалийәт йеқиндин буян түркийәдә “җаза лагерлири мәсилиси” тоғрисида өткүзүлгән муһим паалийәтләрдин бири болуп һесаблинидиған болуп, түркийәдики бәзи аммиви тәшкилатлар бу хил йиғинлар арқилиқ түркийә һөкүмитини “лагер мәсилиси” гә қарита инкас қайтурушқа чақирмақта.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.