Bursadiki muhakime yighinida "Jaza lagérliri" mesilisi bash téma boldi

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2018-10-08
Élxet
Pikir
Share
Print
"Asaret astidiki türkler yurti-sherqiy türkistan" dégen témida ötküzülgen ilmiy doklat bérish yighinining uqturushi. 2018-Yili öktebir, türkiye.
"Asaret astidiki türkler yurti-sherqiy türkistan" dégen témida ötküzülgen ilmiy doklat bérish yighinining uqturushi. 2018-Yili öktebir, türkiye.
RFA/Erkin Tarim

Türkiyening bursa shehirige jaylashqan "Yashliq we tenterbiye jem'iyiti" teripidin mexsus Uyghur diyarigha a'it "Asaret astidiki türkler yurti-sherqiy türkistan" dégen témida ilmiy doklat bérish yighini ötküzüldi.

Mezkur yighinda istanbul uniwérsitéti tarix oqutquchisi, doktor ali axmetbéyoghlu "Sherqiy türkistanning qisqiche tarixi", sherqiy türkistan wexpining sabiq bash katipi xamit göktürk ependi "Sherqiy türkistandiki jaza lagérliri" we istanbuldiki musteqil tetqiqatchi doktor perhat qurban tengritaghli ependi "Türkiyening sherqiy türkistan siyasiti barmu?" dégen témilarda doklat berdi.

6-Öktebir küni bursa shehiridiki ördekli medeniyet merkizining zalida ötküzülgen mezkur doklat bérish yighinigha bursadiki ammiwi teshkilatlarning mes'ulliri, herqaysi uniwérsitétlarning oqutquchi -oqughuchiliri, her qaysi siyasiy partiyelerning bursa wilayitidiki mes'ulliri we jama'et erbabliridin bolup köp sanda kishi ishtirak qildi.

Yighinni uyushturghan mezkur teshkilatning mes'uli kerim gürsel chelebi ependi échilish nutqida xitay Uyghurlargha élip bériwatqan irqiy ayrimichiliq we siyasiy teqiblesh siyasitige naraziliq bildürüsh üchün bu pa'aliyetni uyushturghanliqini bayan qilip mundaq dédi: "Biz türk milliti bolush süpitimiz bilen xitayning Uyghurlargha élip bériwatqan irqiy qirghinchiliqini küchimizning yétishiche anglitip, xitaygha naraziliq bildürmekchimiz. Öz qérindashlirimizgha, medeniyitimizge we tariximizgha élip bériliwatqan yoq qilish siyasitini, assimilyatsiye siyasitini, insan heq we hoquqliri depsendichilikini qattiq eyibleymiz".

Istanbuldiki sherqiy türkistan wexpining sabiq bash katipi xamit köktürk ependi yighindin kéyin bizning ziyaritimizni qobul qilip, özining mezkur yighinda nuqtiliq halda xitayning "Jaza lagérliri we bu lagérlarni derhal taqishi üchün amérika hökümiti we birleshken döletler teshkilati irqiy kemsitishke qarshi turush komitéti qatarliq orunlarning xitaygha naraziliq bildürgenlikini otturigha qoyghanliqini bayan qildi.

Musteqil tetqiqatchi doktor perhat tengritaghli ependi yighinda türkiye hökümitining Uyghur diyari, jümlidin Uyghurlargha qarita hazir bir éniq siyasiti barmu yoq? dégen mesile we nöwette Uyghurlar duch kéliwatqan éghir weziyet shuningdek türkiye hökümitining pozitsiyesi heqqide etrapliq pikir bayan qildi.

U yighindin kéyin ziyaritimizni qobul qilip, özining mezkur yighinda köp mesililerni otturigha qoyghanliqi we öz közqarashlirini hazir hakimiyetni bashquruwatqan adalet we tereqqiyat partiyesining mezkur yighin'gha qatnashqan bezi mes'ulliriningmu anglighanliqini bayan qildi.

Türkiyede uzun yillardin béri Uyghurlar toghrisida doklat bérish yighinliri izchil halda dawamliship kelmekte, undaqta bu xil pa'aliyetlerning ünümi boluwatamdu?

Xamit köktürk ependi bu xil pa'aliyetlerning Uyghur dewasini dunyagha we türkiye jama'etchilikige anglitish üchün paydiliq boluwatqanliqini ilgiri sürdi.

Yighin'gha bursada oquwatqan köp sanda Uyghur oqughuchimu ishtirak qilghan. Bursadiki uludagh uniwérsitéti oqughuchisi abduqadir abdukérim yighinda köz yéshi töküp turup, öz a'ilisining külpetliridin guwahliq berdi. U, bu heqte toxtaldi.

Bursada ötküzülgen doklat bérish yighinida doklat bergen doktor perhat tengritaghli ependi yighin axirida xamit köktürk ependining yighinni uyushturghuchilargha sowghatlarni bérip, Uyghurlarning méhman-dost xelq ikenlikini körsetkenlikini tekitlidi.

Ziyaritimizni qobul qilghan bursadiki kespiy mektep oqutquchisi dilek yilmaz xanim, özining bu yighindin köp yéngi melumatlargha ige bolghanliqini bayan qildi.

U mundaq dédi: "Hepte axirida 'asaret astidiki türkler yurti-sherqiy türkistan' témisidiki doklat bérish yighinigha ishtirak qildim, mezkur yighin méning üchün bek paydiliq boldi. Sherqiy türkistanning tarixi toghrisida köp yéngi melumatlarni igilidim. Bulardin sirt bügün Uyghurlarning eqilge sighmaydighan derijide zulum astida ikenlikini bilduq. Uyghur oqughuchilarning ata-anilirining xitay jaza lagérlirida ikenlikini uqtuq. Yighin biz üchün bek paydiliq boldi".

6-Öktebir küni bursada ötküzülgen bu pa'aliyet yéqindin buyan türkiyede "Jaza lagérliri mesilisi" toghrisida ötküzülgen muhim pa'aliyetlerdin biri bolup hésablinidighan bolup, türkiyediki bezi ammiwi teshkilatlar bu xil yighinlar arqiliq türkiye hökümitini "Lagér mesilisi" ge qarita inkas qayturushqa chaqirmaqta.

Toluq bet