Ғәрб мәтбуатлири вә германийәдики уйғурлар үрүмчидә йүз бәргән вәқә һәққидә тохталди

Ихтиярий мухбиримиз әкрәм
2014-05-22
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Хәлқ бағчиси йенидики ават базарда бомба билән һуҗум қилиш вәқәси йүз бәргән. 2014-Йили 22-май, үрүмчи.
Хәлқ бағчиси йенидики ават базарда бомба билән һуҗум қилиш вәқәси йүз бәргән. 2014-Йили 22-май, үрүмчи.
AFP

Аз дегәндә 31 адәм өлүп, 94 адәм яриланған үрүмчи сайбағ районида йүз бәргән 22-май сәһәрдики һуҗум вәқәси бир саәттин кейинла ғәрбниң көплигән нопузлуқ ахбарат васитилиридә кәң хәвәр қилинди.

Германийә, фирансийә, әнглийә қатарлиқ көплигән әлләрниң мәшһур ахбарат васитилири 22-май күни әтигән саәт 7:50 өткәндә үрүмчи сайбағ райони әтигәнлик базарда йүз бәргән һуҗум вәқәсини хәвәр стонлириниң баш бетидә қизиқ тема сүпитидә елан қилди. Болупму, германийәдики даңлиқ телевизийә қаналлири әтигәнлик хәвәрлиридә бу вәқә һәққидә көпләп учур тарқатти. Хәвәрләрдә, икки данә дала аптомобили билән төмүр ришаткиларни йиқитип өтүп һуҗумға атланған пидаийларниң хитай топиға бөсүп кирип, аптомобил билән бастуруп өлтүрүш вә партлатқучларни етип партлитип өлтүрүш қатарлиқ усулларда көплигән кишиләрниң җенини алғанлиқи, ахирида һәр икки аптомобилниң партлиғанлиқи илгири сүрүлди. Өлгүчи вә яриланғучилар тоғрисидики мәлумат һәрхил болуп, көплигән қаналлар шинхуа агентлиқиниң хәвиригә бинаән аз дегәндә 31 кишиниң өлүп, 94 кишиниң яриланғанлиқини тәкитлиди. Бәзи қаналлар болса яриланғучилар саниниң 130 кишидин ашидиғанлиқини билдүрди. Бирақ, һуҗумчиларниң кимлики, қанчә адәмлики вә уларниң ақивити тоғрисида мәлумат йоқ.

Хәвәрләрдә, ши җинпиңниң йәнила бөлгүнчиләрни қаттиқ бастуруш, делони тиз ениқлаш һәққидә бүгүн қайта буйруқ чүшүргәнлики, хитай җамаәт хәвпсизлик министирлиқиниң үрүмчигә дәрһал бир гуруппа дело ениқлашқа рәһбәрлик қилғучи хадимларни әвәткәнлики әскәртилди. Германийәдики мәшһур «әйнәк» журнилиниң баян қилишичә, хитай тәрәп алдинқи һәптиләр 200 дин артуқ уйғурни бөлгүнчилик билән қолға алған, алдинқи чаршәнбә күни йәнә 39 нәпәр уйғур үстидин сот ечип, 15 йиллиқтин қамақ җазасиға һөкүм қилған, 2013-йили уйғур районида сақчилар билән һуҗумчилар арисида йүз бәргән тоқунушта 300дин артуқ адәм өлгән.

Германийә долқунлириниң көрситишичә, бүгүн сайбағ районида йүз бәргән вәқә тйәнәнмендики партлитиш, күнмиңдики пичақлиқ һуҗум вә үрүмчи пойиз истансисидики адәмбомба һуҗумидин кейинки йәнә бир тәсири зор қаршилиқ һәрикити болуп, хитай һөкүмити бу вәқәниму «характери интайин қәбиһ болған зораванлиқ, террорлуқ вәқәси» дәп атиған. Б б с германчә қанили болса, уйғур илиниң етник җәһәттә хитай билән һечқандақ ортақлиқи болмиған мусулман уйғурларниң юрти икәнликини, бу районниң хитай үчүн әзәлдин тинчсиз бир район болуп кәлгәнликини, уйғур-хитай оттурисидики тоқунушниң йилсери күчийиватқанлиқини баян қилди.

Үрүмчи сайбағ районида йүз бәргән вәқә охшашла чәтәлдики уйғур җамаити, сиясий паалийәтчилири вә зиялийлириниңму күчлүк диққитини тартти. Бу мунасивәт билән зияритимизни қобул қилған д у қ ниң явропа парламентидики вәкили әнвәрҗан әпәнди уйғур илида йүз бериватқан вәқәләрниң сәвәблири һәққидә тохталди. У сөзидә, уйғурларниң өз истиқбали үчүн қандақ бир йолни таллашқа мәҗбур болуватқанлиқи тоғрисидиму пикирлирини баян қилди.

Д у қ мәдәнийәт-маарип комитетиниң мудири аблимит турсун әпәнди бу вәқә һәққидә қарашлирини баян қилип «уйғурларниң нөвәттики қаршилиқи ноқул хитай зулумиға қайтурулуватқан инкас әмәс, бәлки мустәқиллиқ йолида елип бериливатқан бир күрәш» деди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт