Бу йил ноябирда ечилидиған “шәрқий түркистан миллий кеңиши” қизиқиш қозғимақта

Ихтиярий мухбиримиз әкрәм
2018.10.08
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
jenwe-yighin-namayish.jpg Бу йил ноябирда ечилиш пиланлиниватқан “шәрқий түркистан миллий кеңиши” дин бурун җәнвәдә өткүзүлидиған намайишниң уқтуруши.
RFA/Ekrem

Бу йил ноябирда ечилиш пиланлиниватқан “шәрқий түркистан миллий кеңиши” муһаҗирәттики уйғурларниң дәва тарихидики әң муһим йиғинларниң бири болуп қалидикән.

Дуня уйғур қурултийи рәһбәрлириниң билдүрүшичә, уйғур елиниң нөвәттики җиддий вәзийитиниң тәқәззаси түпәйли бу йил 11-айниң 7-күнидин 9-күнигичә германийәниң мюнхен шәһиридә өткүзүлидиған “шәрқий түркистан миллий кеңиши” йиғини һазирға қәдәр муһаҗирәттики уйғурлар тәрипидин чақирилған көлими әң чоң, музакирә темиси әң мол, алидиған қарарлириниң муһимлиқ дәриҗиси әң юқири болған алаһидә бир йиғин болуп қалидикән.

Бу йиғиндин бир күн бурун д у қ ниң орунлаштуруши билән җәнвәдики б д т бинаси алдида хитайға қарши кәң көләмлик хәлқаралиқ намайиш өткүзүлидикән. Намайишқа асия, австралийә, америка, явропадин ибарәт төт қитәдин миңлиған уйғурлар келип қатнишидикән.

Мәлум болушичә, дуня уйғур қурултийи бундин бир ай бурун елан қилған чақириқида, 11-айниң 6-күнидин 11-күнигичә германийәниң мюнхен шәһиридә миллий кеңәш, яшларниң хәлқаралиқ учришиши йиғини, қурултай иҗраийә комитети йиғини, истиқлал марши мукапати һәмдә 2 қетимлиқ шәрқий түркистан җумһурийитини хатириләш паалийити қатарлиқ 5 чоң паалийәт өткүзүлидиғанлиқини баян қилип, бу бир һәптини “уйғур һәптиси” дәп атиған.

Д у қ муавин рәиси пәрһат муһәммиди әпәндиниң бүгүн бәргән мәлуматлириға асасланғанда, йиғин һәм паалийәтләргә муһаҗирәттики миллий дәва сепида көзгә көрүнгән 300 дин артуқ уйғур сиясий актиплири, яшлар вәкиллири, уйғур дәвасиниң мутәхәссислири, сиясийонлар, истратегийә тәтқиқатчилири, зиялийлар, диний өлималар, академиклар, вәтәнпәрвәр тиҗарәтчиләр вә чәтәллик уйғуршунаслар, хитайшунаслар, бәзи дөләтләрниң парламент әзалири болуп көплигән мәшһур затлар иштирак қилидикән.

Дуняниң һәрқайси җайлиридики уйғурлар мәркәзлишип олтурақлашқан дөләтләрдә “шәрқий түркистан миллий кеңиши” йиғиниға қатнишиш долқуни көтүрүлгән болуп, қазақистан уйғурлири ичидики сиясий актиплардин адилә мәсумҗан ханим қазақистандики көплигән кишиләрниң бу йиғинға келишкә интиливатқанлиқини, д у қ ға үмид билән қараватқанлиқини тилға алди. Қазақистан уйғурлириниң имамлиридин бири болған сәдирдин ғарим болса бу қетимқи миллий кеңәш йиғининиң җаза лагерлиридики уйғурларға хәйрликләр несип әйлишини үмид қилидиғанлиқини билдүрди.

Норвегийәдики уйғурларму “шәрқий түркистан миллий кеңиши” йиғини һәмдә бу йиғин билән охшаш вақитта өткүзүлидиған “уйғур яшлириниң хәлқаралиқ учришиши” йиғиниға келиш үчүн һазирлиниватқан болуп, норвегийәдики уйғур зиялийси абдурешит әпәндиниң билдүрүшичә, сан чәклимиси сәвәблик бу йиғинларға қатнишалмайдиғанлар д у қ тәшәббус қиливатқан 6-ноябир җәнвәдә өткүзүлидиған хәлқаралиқ намайишқа тәйярлиқ қиливатмақта икән һәмдә миллий кеңәштин зор үмидләрни күтмәктә икән.

“шәрқий түркистан миллий кеңиши” йиғиниға канададинму көплигән уйғурлар келип қатнишидикән. Канададики уйғур зиялийси мукәррәм қурбан ханим бу һәқтә тохтилип, көплигән канадалиқ уйғурларниң бу йиғинға зор қизиқиш билән қараватқанлиқини әскәртти.

Австралийәдики уйғур зиялийси җүрәт әпәндиниң билдүрүшичә, австралийәдики уйғурларму бу қетимқи йиғинға қатнишиш үчүн җиддий тәйярлиқ қилмақта икән.
Д у қ ниң муавин рәиси пәрһат муһәммиди әпәнди “шәрқий түркистан миллий кеңиши” йиғиниң муһаҗирәттә һазирға қәдәр чақирилған тарихий әһмийәткә игә әң муһим йиғинлардин бири болуп қалидиғанлиқини тилға елиш билән биргә бу йиғинда муһаҗирәттики миллий һәрикәтниң йеңи истратегийәлири вә заманға, еһтияҗға мас пилан-программилириниң түзүп чиқилидиғанлиқини баян қилди.

Д у қ ниң билдүрүшичә, “шәрқий түркистан миллий кеңиши” йиғиниға 30 ға йеқин дөләттин уйғур вәкиллири келип қатнашқан сирт, германийә һәм баварийә парламенти вә явропа парламентиниң бир қисим әзалири, чәтәллик бәзи муһим сиясий әрбабларму ечилиш мурасимиға тәклип қилинидикән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.