Качуң базарлиқ мәркизи башланғуч мәктәпкә 300 дин артуқ игә-чақисиз балилар нәзәрбәнд қилинған

Мухбиримиз гүлчеһрә
2018-10-23
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Радийомизға гуваһлиқ бәргән җәсурниң аилисидики барлиқ чоңлар тутуп кетилип қаранчуқсиз қалған 10 яштики иниси абдулһәқ мәхмут, 8 яштики иниси абдуҗаппар мәхмут.
Радийомизға гуваһлиқ бәргән җәсурниң аилисидики барлиқ чоңлар тутуп кетилип қаранчуқсиз қалған 10 яштики иниси абдулһәқ мәхмут, 8 яштики иниси абдуҗаппар мәхмут.
RFA/Gülchéhre

20 яшқа киргән деһқан балиси җәсур 2014-йили аилисидин айрилип, түркийәгә кәлгәндин кейинла, йәкән елишқу вәқәси йүз бәргән, хитай һөкүмитиниң вәқәдин кейин йәкән билән ташқи дуняниң барлиқ учур алақисини үзүветиши сәвәблик униң аилиси билән барлиқ алақиси үзүлгән. Өзи тирикчилик қилишқа мәҗбур болған җәсур, 4 йилдин буян чәтәлдә өзини-өзи қамдаш җәрянида наһайити еғир қийинчилиқларни баштин кәчүргән чағлардиму, йеқинқи күнләрдә қаранчуқсиз қалған кичик инилириниң қорқуп кәткән ғерибанә, бичарә һалитиниң видийосини көргәндикидәк азабланмиған икән.

Җәсурниң тонуш-билишлири арқилиқ сүрүштүрүп ениқлишичә, униң қәшқәр вилайити йәкән наһийә, качуң йеза тахтакөврүк кәнти, 2-мәһәллидә олтурушлуқ, 45 яшлиқ дадиси мәхмут сайим, 43 яшлардики аниси бухәлчәм турсун, қериндашлиридин 25 яшлардики буранәм мәхмут, 20 яшқа киргән иниси нурели мәхмут, абдуҗаппар мәхмут, тағилиридин қасим сайим, һеким сайим, аблимит сайим вә уларниң аяллири болуп 30 дин артуқ уруқ-туғқини илгири-ахир бу йил ичидә лагер вә түрмиләргә қамалған. У, дадиси вә йәнә 3 тағисиниң узун йиллиқ қамаққа һөкүм қилинғанлиқини аңлиған. Әмма улар һәққидә ениқ мәлумат йоқ болуп, аписи бу йил 3 айларда тутуп кетилгән икән. У, даириләрниң униң дадисини пиландин артуқ йәнә 2 пәрзәнт көргән вә 100 миң йүән җәриманини тапшурмиған дегәндәк баһаниләр билән елип кәткәнликини, башқа тағилириниңму тутуп кетилгәнликини тонушлар арқилиқ аңлиған.

Шундин етибарән җәсур, аилисидики барлиқ чоңлар тутуп кетилип қаранчуқсиз қалған 10 яштики иниси абдулһәқ мәхмут, 8 яштики иниси абдуҗаппар махмуттин хәвәр алалмай кәлмәктикән.

Йеқинда җәсур тонушлири арқилиқ кичик икки инисиниң ата-анилири түрмә яки лагерларға соливетилгәндин кейин, өйидә улардин хәвәр алидиған адими йоқ тирик йетимгә айланған 500 дәк бала билән биллә качуң базиридики мәркизи башланғуч мәктәпкә елип кетилгәнликини билгән. Җәсурниң ейтишичә, бу балилар мәктәптә йетип қопидиған болуп, мәктәпниң сиртиға чиқиши чәклинидикән, уруқ-туғқанлири биләнму көрүштүрмәйдикән.

Бир һәптидин буян хитай һөкүмити, өзиниң тәшвиқат васитилири арқилиқ, өзиниң уйғур диярида кәң көләмдә қурған вә хәлқара җәмийәт тәрипидин бир милйондин артуқ уйғур қамалған җаза лагерлирини «техника тәрбийәләш мәркизи» дәп көрситип, бу хилдики орунларға уйғурларниң пүтүнләй ихтияри баридиғанлиқи, турмуш шараитлири яхши икәнлики һәққидә тәшвиқат елип бармақта.

Хитайниң ташқи тәшвиқат елип баридиған«йәршари вақит» гезитиниң бу һәқтә 21-өктәбир тарқатқан сүрәтлик хәвиридә, хотәндә ата-анилири шу хилдики техника тәрбийәләш мәктәплиригә кәткән балиларға, һөкүмәтниң мәктәпләрдә мәхсус курс вә башқа паалийәтләрни орунлаштуруп, уларға йеқиндин ғәмхорлуқ қиливатқанлиқи көрситилгән.

Хитайниң бу тәшвиқатиға нурғун вәзийәт анализчилири тивитер вә башқа иҗтимаий алақә васитилири арқилиқ тәнқидий инкас қайтурмақта. Арида бир сүрәтлик хәвәрдики башланғуч мәктәпләрдики оқуғучиларниң кийивалған формисиниң мәйдисидики қара дүгиләк бәлгиму анализчиларниң нәзиридин сақит қилинмиған болуп, улар анализлирида, уйғур балиларниң мәйдисидики бу хил бәлгиниң натсистларниң лагерларға соланған йәһудийларни башқилардин айриш үчүн қолланған бәлгиләрни әслитидиғанлиқини дейишсә, йәнә бәзиләр бу хил бәлгиниң, мәктәпләргә соланған бу қаранчуқсиз балиларни назарәт қилиш вә башқа оқуғучилардин пәрқләндүрүшни мәқсәт қилип тақап қоюлғанлиқини пәрәз қилған.

Биз җәсурниң икки иниси нәзәрбәнд қилинған мәктәп һәққидә йәниму тәпсилий учур игиләш үчүн, качуң мәркизи башланғуч мәктәпниң алақә номурлириға телефон қилип көргән болсақму елинмиди. Качуң йезилиқ сақчиханиға телефон қилдуқ, әмма телефон алған хадим соалимизға җаваб бәрмәйла телефонни қоювәтти.

Качуң наһийәлик партком тәшвиқат бөлүминиң тарқатқан тор учурлири арисидин, башланғуч мәктәптә қийинчилиқи бар оқуғучиларға ианә қилиш паалийити елип бериливатқанлиқи һәққидики бир учур диққитимизни тартти. Бу қисқа учурдики алақилишиш телефонға бир хитай хадим җаваб бәрди:

-Качуң мәркизи мәктәптики қийинчилиқи бар башланғуч мәктәп оқуғучилириға ианә қилиш ишлири давам қиливатамду?
-Шундақ елип бериватимиз. Һәр хил ярдәм керәк уларға, улар 300дин артуқ бала әмәсму.
-Һәммиси качуң йезисидики балиларму?
-Качуң вә униң әтрапидинму бар. Шундақ қийинчилиққа учриған балиларниң һәммисини йиғип мәктәпкә йиғип қараватқан.
-Қанчә яшларда бар бу балилар?
-Һәммиси башланғуч мәктәп балилири, 1-синиптин 5-синипқичә, һәммиси мәктәптә ятиду. Ата-анилири һәммиси тәрбийәләштә.
-Улар һәммидин немигә еһтияҗлиқ һазирниң өзидә?.
-Қийинчилиқи һәр тәрәптин бар, лекин һазир әң моһтаҗ болуватқини қишлиқ кийим-кечәкләр.
-Тамақлири қандақ?
-Бу тәрәпләрни тәпсилий билмәймән.
-Бу балиларни башқилар беқивалса боламду?
-Буни һөкүмәт тәрәптин алақилишиш керәкмикин.
-Ичкиригә елип кетилгәнлири барму?
-Йетим бала қатаридикиләрни ичкириләрдики параванлиқ орунлириға елип бериши мумкин, буни дөләт орунлаштуриду. Мәнму ениқ билмәймән.

Демәк җәсурниң 8 вә 10 яшлиқ икки инисиму бу хитай кадир дәватқан қишлиқ кийим-кечәккә моһтаҗ ата-аниси тирик йетимләр қатарида болуши мумкин. Әмма җәсурниң әң әндишә қиливатқини инилиридин әмди иккинчи хәвәр алалмай қелиши яки уларниң хитай өлкилиригә елип кетилип из-дерәксиз йоқ қиливетилишидәк еһтималлиқлар. Җәсур буни ойлиғанда «һазирла юртқа қайтқум келиду, әмма бу имкансиз» дәп уһсинди. Лекин у йәнә аилисигә, инилириға игә чиқиш үчүн «мәтбуатлар арқилиқ дуняға илтиҗа қилишни башлидим» дәйду.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт