Хотәндики лагерларда өткән йили 558 кишиниң өпкә кесили билән юқумланғанлиқи ашкариланди

Мухбиримиз шөһрәт һошур
2018-05-28
Share
yengi-saqchi-yallanma-saqchi.jpg Йеңи қобул қилинған ялланма сақчилар. 2018-Йили феврал, хотән.
RFA/Abduweli Ayup

Канадалиқ яш көзәткүчи җаң шав тәрипидин хитай торбәтлиридин көчүрүп сақливелинған вә нөвәттә хитай тор бәтлиридин өчүрүветилгән уйғур районлуқ сәһийә тармақлириға аит бир хәвиридин ашкарилинишичә, өткән йили 7-айда хотәндики йиғивелиш лагерлирида тутқунларниң өпкә кесәл билән юқумлиниш һадисиси йүз бәргән. Даириләр хотәндики 7 наһийә бир шәһәрдики лагерларда ениқлаш елип берип, 558 кишини дохтурханиға йөткигән. Хәвәрдә сәһийә тармақлириниң хизмәтлири баян қилинған, әмма бимарларниң ақивити һәққидә һечнемә дейилмигән. Өткән йилқи ениқлашлиримиз давамида лагерларда арқа-арқидин өлүм вәқәлири йүз бәргәнлики ашкариланған болсиму, өлүм сәвәби айдиңлашмиған иди.

Канадалиқ яш көзәткүчи җаң шав тәрипидин ашкариланған мәзкур хәвәрдин мәлум болушичә, уйғур аптоном районлуқ кесәл контрол қилиш мәркизиниң хотәндә турушлуқ понкити, өткән йили 7-айниң 9-күнидин 8-айниң 3‏-күнигичә хотәндики 1 шәһәр 7 наһийәдики йиғивелиш лагерлириға берип, бу лагерларда пәйда болған өпкә туберкулйоз кесили үстидин тәкшүрүш елип барған. Тәкшүрүш нәтиҗидә туберкулйоз билән юқумланған 558 нәпәр тутқун дохтурханиға йөткәлгән. Лагерлардин йөткәлгән бу бимарлар, шу дохтурханидики башқа бимарлардин айрим җайға орунлаштурулуп, давалаш елип берилған. Хәвәрдә йәнә сәһийә хадимлириниң давалаш җәрянида әстайидил хизмәт қилғанлиқи тилға елинған болсиму, нәтиҗисиниң қандақ болғанлиқи тилға елинмиған. Дохтурханиға йөткәлгән бу 558 кишидин қанчисиниң кесилидә, қайси дәриҗидә яхшилиниш болғанлиқи баян қилинмиған. Өткән йили радийомизға кәлгән инкасларда лагерлардики шараитларниң начарлиқи сәвәбидин арқа-арқидин өлүм вәқәлири йүз бәргәнлики баян қилинған иди.

Бизгә кәлгән учурларниң биридә қәшқәр 5-оттура йиғивелиш лагерида, бир мәһәллидин елип келингән 3 кишиниң қаза қилинғанлиқи тилға елинған. Әйни чағдики ениқлашлиримиз давамида хадимлар, бу һәқтә мәлумат берәлмигән.

Уйғур аптоном районлуқ сәһийә тармақлириға аит юқириқи өчүрүветилгән хәвәрдә, аптоном районлуқ органлардин барған хадимларниң мәзкур кесәл байқалғанлиқи сәвәблик 7 наһийә, бир шәһәрниң һәммисидә тәрбийәләш курси ачқанлиқи вә йәрлик сәһийә хадимлириниң сан һәм сапасини өстүрүшкә тиришқанлиқи баян қилинған. Хәвәрдә йәнә лагерлардин елип келингән бимарларға қарита мәвҗут имканлар даирисидә давалаш елип берилғанлиқи тилға елинған. Бу баянлар, лагердин йөткәлгән туберкулйоз бимарлирини давалашқа йәрликтә адәм күчи вә әслиһә йетишмәйватқанлиқ еһтималлиқини ишарәт қилмақта, шундақла, бу 558 бимарниң әһвалиниң еғирлиқидинму бешарәт бәрмәктә икән.

Инкасларға асасән өткән йили йеңисарға қарита елип барған ениқлашлиримиз давамида, саған йезисидинла икки айда 5 кишиниң лагердин җәсити чиққанлиқи ашкариланған болсиму, әмма униң сәвәби айдиңлашмиған иди. Радийомизға кәлгән инкаслардин биридә йәрлик даириләрниң лагерға адәм апиришта сан толдуруш үчүн дохтурханиларниму өзи үчүн хизмәт қилдуруватқанлиқи, илгири кесәл дәп диагноз қоюлуп болған кишиләрни дохтурханиға қайта апирип, униңға сақ дәп диагноз қойдуруватқанлиқи паш қилинған иди. Ениқлишимиз давамида, хотәнниң илчи йезисидики абдухалиқ абдувәли исимлик бир бимарниң, дохтурханиға апирип тәкшүрүлүп қайта диагноз қойғандин кейин лагерға әкетилгәнлики кәнт мудири тәрипидин мундақ дәлилләнгән иди.

Кәнт мудири: бирәйләнни өткән йили тутқанда, бурун оператсийә қилинған болғачқа кесәл дәп қоюп берилгән. Бу йилқи қаттиқ зәрбә долқунида у дохтурханиға апирилип қайтидин диагноз қоюлди вә тутулди; бәлким униңға өй кесиду( җаза кеслиду, түрмигә ташлиниду демәкчи).

Мухбир: исми немә уяқниң?
Кәнт мудири: абдухалиқ абдувәли.

Көзәткүчи җаң шав ашкарилиған юқириқи учурда, өпкә туберкулйоз билән юқумлиниш һадисисиниң уйғур райониниң башқа җайлиридики лагерлардиму бар йоқлуқи һәққидә мәлумат берилмигән. Бу йил игилигән учурлиримизда, ғулҗиниң баяндай йезисидинла абдуҗаппар, абдуғаппар қатарлиқ икки кишиниң лагерда җан үзгәнлики ашкариланған иди.

Сәһийә тармақлириниң мәзкур хәвиридин ашкариланған йәнә бир муһим нуқта, хотән вилайитидики 1 шәһәр 7 наһийәниң һәммисидила йиғивелиш лагерлириниң мәвҗутлуқидур. Хитай даирилири уйғур районида йиғивелиш лагерлириниң мәвҗутлуқини бирқанчә хәлқара сорунда инкар қилған иди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт