Xotendiki lagérlarda ötken yili 558 kishining öpke késili bilen yuqumlan'ghanliqi ashkarilandi

Muxbirimiz shöhret hoshur
2018-05-28
Élxet
Pikir
Share
Print
Yéngi qobul qilin'ghan yallanma saqchilar. 2018-Yili féwral, xoten.
Yéngi qobul qilin'ghan yallanma saqchilar. 2018-Yili féwral, xoten.
RFA/Abduweli Ayup

Kanadaliq yash közetküchi jang shaw teripidin xitay torbetliridin köchürüp saqliwélin'ghan we nöwette xitay tor betliridin öchürüwétilgen Uyghur rayonluq sehiye tarmaqlirigha a'it bir xewiridin ashkarilinishiche, ötken yili 7-ayda xotendiki yighiwélish lagérlirida tutqunlarning öpke késel bilen yuqumlinish hadisisi yüz bergen. Da'iriler xotendiki 7 nahiye bir sheherdiki lagérlarda éniqlash élip bérip, 558 kishini doxturxanigha yötkigen. Xewerde sehiye tarmaqlirining xizmetliri bayan qilin'ghan, emma bimarlarning aqiwiti heqqide héchnéme déyilmigen. Ötken yilqi éniqlashlirimiz dawamida lagérlarda arqa-arqidin ölüm weqeliri yüz bergenliki ashkarilan'ghan bolsimu, ölüm sewebi aydinglashmighan idi.

Kanadaliq yash közetküchi jang shaw teripidin ashkarilan'ghan mezkur xewerdin melum bolushiche, Uyghur aptonom rayonluq késel kontrol qilish merkizining xotende turushluq ponkiti, ötken yili 7-ayning 9-künidin 8-ayning 3‏-künigiche xotendiki 1 sheher 7 nahiyediki yighiwélish lagérlirigha bérip, bu lagérlarda peyda bolghan öpke tubérkulyoz késili üstidin tekshürüsh élip barghan. Tekshürüsh netijide tubérkulyoz bilen yuqumlan'ghan 558 neper tutqun doxturxanigha yötkelgen. Lagérlardin yötkelgen bu bimarlar, shu doxturxanidiki bashqa bimarlardin ayrim jaygha orunlashturulup, dawalash élip bérilghan. Xewerde yene sehiye xadimlirining dawalash jeryanida estayidil xizmet qilghanliqi tilgha élin'ghan bolsimu, netijisining qandaq bolghanliqi tilgha élinmighan. Doxturxanigha yötkelgen bu 558 kishidin qanchisining késilide, qaysi derijide yaxshilinish bolghanliqi bayan qilinmighan. Ötken yili radiyomizgha kelgen inkaslarda lagérlardiki shara'itlarning nacharliqi sewebidin arqa-arqidin ölüm weqeliri yüz bergenliki bayan qilin'ghan idi.

Bizge kelgen uchurlarning biride qeshqer 5-ottura yighiwélish lagérida, bir mehellidin élip kélin'gen 3 kishining qaza qilin'ghanliqi tilgha élin'ghan. Eyni chaghdiki éniqlashlirimiz dawamida xadimlar, bu heqte melumat bérelmigen.

Uyghur aptonom rayonluq sehiye tarmaqlirigha a'it yuqiriqi öchürüwétilgen xewerde, aptonom rayonluq organlardin barghan xadimlarning mezkur késel bayqalghanliqi seweblik 7 nahiye, bir sheherning hemmiside terbiyelesh kursi achqanliqi we yerlik sehiye xadimlirining san hem sapasini östürüshke tirishqanliqi bayan qilin'ghan. Xewerde yene lagérlardin élip kélin'gen bimarlargha qarita mewjut imkanlar da'iriside dawalash élip bérilghanliqi tilgha élin'ghan. Bu bayanlar, lagérdin yötkelgen tubérkulyoz bimarlirini dawalashqa yerlikte adem küchi we eslihe yétishmeywatqanliq éhtimalliqini isharet qilmaqta, shundaqla, bu 558 bimarning ehwalining éghirliqidinmu bésharet bermekte iken.

Inkaslargha asasen ötken yili yéngisargha qarita élip barghan éniqlashlirimiz dawamida, saghan yézisidinla ikki ayda 5 kishining lagérdin jesiti chiqqanliqi ashkarilan'ghan bolsimu, emma uning sewebi aydinglashmighan idi. Radiyomizgha kelgen inkaslardin biride yerlik da'irilerning lagérgha adem apirishta san toldurush üchün doxturxanilarnimu özi üchün xizmet qilduruwatqanliqi, ilgiri késel dep di'agnoz qoyulup bolghan kishilerni doxturxanigha qayta apirip, uninggha saq dep di'agnoz qoyduruwatqanliqi pash qilin'ghan idi. Éniqlishimiz dawamida, xotenning ilchi yézisidiki abduxaliq abduweli isimlik bir bimarning, doxturxanigha apirip tekshürülüp qayta di'agnoz qoyghandin kéyin lagérgha ekétilgenliki kent mudiri teripidin mundaq delillen'gen idi.

Kent mudiri: bireylenni ötken yili tutqanda, burun opératsiye qilin'ghan bolghachqa késel dep qoyup bérilgen. Bu yilqi qattiq zerbe dolqunida u doxturxanigha apirilip qaytidin di'agnoz qoyuldi we tutuldi؛ belkim uninggha öy késidu( jaza késlidu, türmige tashlinidu démekchi).

Muxbir: ismi néme uyaqning?
Kent mudiri: abduxaliq abduweli.

Közetküchi jang shaw ashkarilighan yuqiriqi uchurda, öpke tubérkulyoz bilen yuqumlinish hadisisining Uyghur rayonining bashqa jayliridiki lagérlardimu bar yoqluqi heqqide melumat bérilmigen. Bu yil igiligen uchurlirimizda, ghuljining bayanday yézisidinla abdujappar, abdughappar qatarliq ikki kishining lagérda jan üzgenliki ashkarilan'ghan idi.

Sehiye tarmaqlirining mezkur xewiridin ashkarilan'ghan yene bir muhim nuqta, xoten wilayitidiki 1 sheher 7 nahiyening hemmisidila yighiwélish lagérlirining mewjutluqidur. Xitay da'iriliri Uyghur rayonida yighiwélish lagérlirining mewjutluqini birqanche xelq'ara sorunda inkar qilghan idi.

Toluq bet