«Йүрикимиз қан йиғлайду»: лагер мәһбуслириниң паҗиәлик кәчмишлири (1)

Мухбиримиз җүмә
2018-09-13
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Нөвәттә түркийәдә яшаватқан сабиқ лагер мәһбуси абдусалам муһәммәт әпәнди.
Нөвәттә түркийәдә яшаватқан сабиқ лагер мәһбуси абдусалам муһәммәт әпәнди.
RFA/Jume

Абдусалам муһәммәт: вәзийәт инсан тәсәввур қилғусиз һаләттә

Нөвәттә 1 милйонидин артуқ уйғурниң аталмиш «қайта тәрбийәләш лагерлири» ға қамиливатқанлиқи һәққидики хәвәрләр дуня мәтбуатлирида қизиқ темиға айланған бир күндә мәзкур лагерларниң һәқиқий маһийити вә униң қара дәрвазиси ичидики сирлар техи толуқ ечилғини йоқ.

Ундақта бу лагерлар зади қандақ җай? бу йәргә бәнд қилинған кишиләр қандақ қисмәтләргә дучар болиду? лагерлар хитай һөкүмити илгири сүрүватқандәк «тәрбийәләш орни» му?

Биз бу соалларға җаваб тепиш үчүн бу хилдики лагерларға бир мәзгил қамалғандин кейин башқа әлләргә йәрләшкән бир қисим уйғурларни зиярәт қилдуқ. Бүгүн аңлайдиғиниңлар нөвәттә түркийәдә яшаватқан сабиқ лагер мәһбуси абдусалам муһәммәт билән өткүзгән сөһбәтниң биринчи қисми.

Илгири лагерға қамалған вә өз кәчмишлирини биз билән ортақлишишқа җүрәт қилған бир нәччә уйғурни зиярәт қилиш мәқситидә бу йил яз айлириниң мәлум бир күни түркийәгә йетип бардуқ.

Зияритимизни қобул қилғанларниң тутулуш, қамилиш вә аталмиш «тәрбийә елиш» җәрянлири һәр хил болсиму, әмма уларниң көзлиридики тутқунлуқ һаяти қалдурған изтирап, тәшвиш, роһи азаблар һәмдә чүшкүн чеһридә анда-санда көрүлүп қалидиған һиҗран отлирини йошурушқа урунушлири түптин охшаш иди.

Буларниң бири аввал қамақханида, кейин аталмиш «тәрбийәләш мәркизи» дә бир нәччә ай ятқан абдусалам муһәммәт иди. Биз униң юртида қалған уруқ-туғқанлириниң бихәтәрликини көздә тутуп униң әсли юрти вә кимлики һәққидики башқа тәпсилатлар һәққидә тохталмаслиқни тоғра таптуқ.

Бу йил әмдила 40 яшлардин ашқан абдусалам муһәммәт истанбулниң сиртидики бир деңиз саһили районида зияритимизни қобул қилди. У алди билән қолға елиниш, лагерларда аталмиш «тәрбийә елиш» ни башлаштин аввалқи һаяти вә уйғур ели вәзийитини ихчам шәкилдә баян қилип өтти.

У сөһбәт җәрянида уйғурлар нөвәттә вә бир нәччә йилдин буян тартиватқан зулумларни тилға алғанда көз яшлирини туталмай қалатти.

Абдусалам муһәммәт юқирида сөзләп өткәндәк, өзини мәлум қилғандин кейин, сақчилирини уни үрүмчидин әсли нопуси тәвә хотәнгә елип берип, дөләт бихәтәрлик тармақлириниң қамақханисиға қамиған. Униң ейтишичә, бу техи хитай һөкүмити аталмиш «тәрбийәләш мәркәзлири» ни көләмләштүрмигән мәзгил болғучқа у дәсләптә бигунаһ һалда йерим йилдәк қамақханиға соланған.

Ундақта, у қамақханида немиләргә шаһит болди? хитай «тәрбийәләш» кә елип кәлгәнләргә қандақ муамилә қилиду? «тәрбийәләш» намида елип керилгәнләр қамалған түрмиләр қандақ орунлаштурулған? бу һәқтики тәпсилатларни программимизниң кейинки қисмида аңлитимиз.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт