Guma yéziliridiki ata-ana méhridin mehrum qalghan balilar

Muxbirimiz qutlan
2015-11-25
Share
uyghur-yeza-namrat-mektep-2.jpg Uyghur yéziliridiki namrat mektep.
weibo.com

Atalmish “Shinjang ma'aripi pütünley heqsiz dewrge qedem qoydi” serlewhilik hökümet bayanatigha so'al

Aldinqi küni Uyghur aptonom rayonluq ma'arip nazariti xitay hökümet taratqulirigha bayanat bérip, “Shinjangda mejburiy ma'arip pütünley heqsiz dewrge qedem qoydi” dégen.

Undaqta, toqquz yilliq mejburiyet ma'aripi “Pütünley heqsiz” dewrge qedem qoyghan Uyghur élide, bolupmu jenubiy Uyghur diyaridiki yéza-kentlerde ehwal rastinila hökümet teshwiqatidikidek boluwatamdu?

Intayin epsus, guma nahiyesining muji bazirigha qarashliq yéngibagh kentlerdiki ata-ana méhridin mehrum qalghan qaranchuqsiz balilarning mektep hayati da'irilerning yuqiriqi teshwiqat dawringigha jiddiy so'al qoymaqta.

Yéngibagh bashlan'ghuch mektipidin ziyaritimizni qobul qilghan bir neper Uyghur oqutquchi mezkur kenttiki mektep baliliri duch kéliwatqan qiyin mesililer heqqide toxtilip mundaq dédi:

“Mektipimizdiki 640 neper oqughuchining köp qisim ata-aniliri bir yilning yérimidin köprek waqtini yaqa yurtlarda ishlemchilik bilen ötküzidu. Ularning köp qismi aqsu tewesidiki bingtu'enning kéwezlikliride 4-aydin 12-ayghiche yallinip ishlep, yil axirida qaytip kélidu. Pütün a'ile ularning tapqan puligha tayinip qishni ötküzidu. Kéler yili etiyaz kélishi bilen ata-anilar yene sirtqa ishlemchilikke kétip qalidu. Shundaq bolghachqa, mektipimizdiki köp qisim balilar bir yilning köp qismini ata-anilarsiz ötküzidu. Ular bir yürüsh kiyimni yaki bir jüp ayaghni taki uprap kiygüsiz derijige barghuche kiyidu. Ata-anisi qéshida bolmighachqa, kiyim-kéchikini waqtida yuyup yaki almashturup béridighan chonglar yoq. Bundaq ehwalda ularning tapshuruqlirini waqtida ishlep, normal bir bashlan'ghuch mektep oqughuchisining hayatini yashishini tesewwur qilmaq nahayiti tes. Ürümchi, qaramay qatarliq shimaldiki sheherlerde yashawatqan mektep baliliri bilen sélishturush imkaniyitimiz téximu yoq…”

23-Noyabir küni Uyghur aptonom rayonluq ma'arip nazaritining xitay hökümet taratqulirigha bergen bayanatida, “Shinjang ma'aripi pütünley heqsiz dewrge qedem qoydi” déyilgen.

Amérikidiki Uyghur közetküchilerdin méditsina penliri doktori jür'et obul ependi bu heqte pikir bayan qilip, guma nahiyesi hemde Uyghur élining jenubiy qismidiki asasiy ma'aripta körülüwatqan achchiq ré'alliq da'irilerning yuqiriqi teshwiqatini keskin ret qilidu dédi.

“Gumidiki ata-ana méhridin mehrum yashawatqan qaranchuqsiz balilarning xewirini anglap qattiq azablandim. Xitayda balilarni öyidin ayrip bashqa sheherlerde oqutush yaki kichikidinla yataqliq mekteplerge bériwétishtek ehwal köp omumlashqan. Guma yéziliridiki ata-anilarning tirikchilik ghémi bilen balilirini tashlap yaqa yurtlargha ishligili kétishi, mektep yéshidiki balilarning qorsaq we kiyim-kéchek mesilisining hel bolmasliqi xitay dawrang qiliwatqan ‛mejburiy ma'arip pütünley heqsiz dewrge qedem qoydi‚ dégen teshwiqatni keskin ret qilidu.”

U ziyaritimiz jeryanida yene “Ata-ana we a'ile méhridin ayrilghan, muhebbet we insaniy tuyghu kemchil ma'aripta balilargha normal adimiylik roh ata qilidighan hayatiy küch bolmaydu,” dégenlerni ilgiri sürdi:

“Balilarning ata-anilar bilen bille yashishi we ata-ana méhrige qénip chong bolushi insanlargha xuda teripidin bérilgen muqeddes hoquq. Psixikiliq nuqtidin oylighandimu, ata-ana méhridin mehrum halette chong bolghan balilarning kélechekte normal ademdek yashishini tesewwur qilghili bolmaydu. Ma'aripning meqsiti eng aldi bilen balilarda normal insanliq hés-tuyghu we qimmetni hés qildurush bolushi kérek. Muhebbet yoqalghan ma'arip bilen insaniy exlaq kemtük jem'iyette ata-anilar balilardin, balilar ata-anilardin ayrilip qalidu…”

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet