“Xitayning sherqiy türkistan'gha nopus yerleshtürüsh siyasiti” namliq léksiye shiwétsiye parlaméntida diqqet qozghidi

Ixtiyariy muxbirimiz qutlan
2013.06.10
erkin-ekrem-mehmet-qaplan.jpg Doktor erkin ekrem(solda) shiwétsiye parlaméntida léksiye berdi. Shiwétsiye yéshillar partiyesining guruppa bashliqi, parlamént ezasi mehmet qaplan(ongda) léksiye bérish yighinigha riyasetchilik qildi. 2013-Yili 8-iyun, shiwétsiye.
RFA/Qutlan

Shiwétsiye Uyghur ma'arip uyushmisining teklipige bina'en türkiye hajitépe uniwérsitétining dotsénti, istratégiyilik chüshenche institutining tetqiqatchisi doktor erkin ekrem 7-iyundin 10-iyun'ghiche shiwétsiyede ilmiy léksiye pa'aliyetliride boldi.

Shiwétsiye Uyghur ma'arip uyushmisining orunlashturushi bilen doktor erkin ekrem 8-iyun chüshtin awwal stokkholmdiki Uyghur jama'etchilikige istratégiyilik chüshenchiler we uning ehmiyiti toghrisida léksiye sözlidi. Chüshtin kéyin sa'et teklip boyiche shiwétsiye parlaméntida “Xitayning sherqiy türkistan'gha nopus yerleshtürüsh siyasiti ” dégen mexsus téma boyiche léksiye berdi.

Bu qétimliq léksiye yighinigha shiwétsiye parlamént ezasi mehmet qaplan riyasetchilik qildi. U aldi bilen bashlinish nutqi sözlep, shiwétsiyediki Uyghur teshkilatlirining bu yerdiki Uyghur jama'etchilikning hayati hemde Uyghurlarning milliy dewasida oynighan muhim roligha yuqiri baha berdi. Shiwétsiye parlaméntida qurulghan “Shiwétsiye Uyghur dostluq jem'iyiti” heqqide chüshenche berdi.

Mehmet kaplan shiwétsiye parlaméntigha wakaliten doktor erkin ekremni qizghin qarshi alidighanliqini bildürdi hemde uni léksiyige teklip qildi.

Doktor erkin ekrem “Xitayning sherqiy türkistan'gha nopus yerleshtürüsh siyasiti” namliq mexsus témidiki léksiyiside 1950-yillarning bashliridin tartip hazirghiche bolghan ariliqta xitay hökümitining Uyghur élige qandaq wasite we usullar bilen xitay nopusini yerleshtürgenlikini statistikiliq melumatlar bilen bayan qildi.

U yene xitay hökümitining Uyghur élige zor kölemde nopus yötkeshtiki taktikisi, aqqun nopusning qatlimi, uning yerlik ahalining milliy mewjutluqi hemde yashash muhitigha körsetken tesirlirini ishenchlik sanliq melumatlar bilen sherhlep ötti.

Léksiye axirlishishi bilen Uyghur, türk anglarmenler bes-beste özlirining so'allirini otturigha qoydi. Erkin ekrem her bir so'algha qana'etlinerlik jawablarni berdi. U axirida bir türk anglarmenning “Hazir türkiye bilen sherqiy türkistan ariliqidiki bérish-kélishke xitay hökümiti qandaq qaraydu” dégen so'aligha jawab bérip, uni Uyghur anglarmenlerge Uyghur tilida sherhlep ötti.

Léksiye axirlashqanda parlamént ezasi mehmet qaplan doktor erkin ekremge simwol xaraktéri küchlük bolghan sowghat teqdim qildi. U bir quta zeytun méyini qoligha élip: “Bu ishghaliyet astidiki el - pelestin tupraqlirida ösken zeytun méwisidin ishlen'gen bir quta may, xalas. Buni men Uyghur xelqining üzlüksiz küresh iradisige béghishlap sizge teqdim qilimen!” dédi.

Tepsilatini awaz ulinishtin anglighaysiz.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.