Кәнт мудири: «1980‏- вә 1990‏-йилларда туғулғанлар ‹хәтәрлик нәсил' дегән категорийәдә тутулуватиду»

Мухбиримиз шөһрәт һошур
2018-03-19
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Бир уйғур өсмүрниң кочидики хитай қораллиқ армийәсиниң алдидин өтүп кетиватқан көрүнүши. 2009-Йили 16-июл, үрүмчи.
Бир уйғур өсмүрниң кочидики хитай қораллиқ армийәсиниң алдидин өтүп кетиватқан көрүнүши. 2009-Йили 16-июл, үрүмчи.
AP Photo/Elizabeth Dalziel

Уйғур аптоном районида давам қиливатқан «йепиқ тәрбийә» долқунида 1980‏-вә 1990‏-йиллири туғулған яшларниң хитай даирилири тәрипидин «хәтәрлик нәсил» дегән нам билән қара тизимликкә киргүзүлгәнлики вә уларниң нөвәттә омумйүзлүк һалда «тәрбийәләш» нишани қилиниватқанлиқи ашкариланди.

Хитай даирилири бәзи тәшвиқат материяллирида уйғур аптоном районидики «йепиқ тәрбийә» һәрикитигә ишарәтлик һалда изаһат берип, «тәрбийәләш мәркәзлири» арқилиқ «диний ашқунлуқ» яки «миллий бөлгүнчилик» идийәсидин «юқумланғанлар» ға қарита идийә җәһәттин тазилаш елип бериватқанлиқини илгири сүргән иди. Даириләр бәзи һөҗҗәт вә уқтурушлирида сабиқ мәһбуслар, сабиқ гумандарлар, диний кәйпияти қоюқ болғанлар, чәтәлләрни зиярәт қилғанлар қатарлиқ иш-һәрикәтлиридә хитайниң дөләт бихәтәрликигә хәтәр йәткүзгән вә яки йәткүзүш еһтимали байқалған кишиләрниң «тәрбийәләш нишани» қилип бекитилгәнлики баян қилинған иди. Әмма йеқинқи ениқлашлиримиз давамида, ялғуз иш-һәрикитиниңла әмәс, бәлки туғулған дәвриниңму «җинайәт» кә яки «җинайәт гумани» ға пакит қилинғанлиқи вә мушу сәвәбтин уйғурлар ичидики 1980‏- вә 1990‏-йилларда туғулған яшларниң «йепиқ тәрбийә» гә апирилиш үчүн қара тизимликкә киргүзүлгәнлики ашкариланди.

Ғулҗа шәһири баяндай йеза 2‏-кәнтниң аманлиқ мудири өз кәнтидики бир түркүм яшларниң «балиңху, җюлиңху», йәни «1980‏- вә 1990‏-йилларда туғулған нопус» дегән категорийәдә тутулғанлиқини баян қилди.

Баяндай 3‏-кәнтниң аяллар мудириму 1980‏- вә 1990‏-йиллири туғулған яшларниң һечқандақ бир гуманлиқ иш-һәрикити болмисиму, әмма уларниң «хәтәрлик нәсил» дәп қарилип тутулуватқанлиқини дәлиллиди.

Мәлум болушичә, бултур уйғур диярида «йепиқ тәрбийә» йеңидин башланғанда чәтәлләрни зиярәт қилғанлар вә уларниң аилә-тавабиатлири, илгирики йилларда бир мәзгил диний кәйпияти қоюқ болғанлар, йәни 10‏-15 йилниң алдида оранған яки сақал қойғанлар, дөләт хизмәтчилири ичидә дөләтниң қанун-сиясәтлирини иҗра қилишта актип болмиғанлар асаслиқ тутқун нишани қилинған болса, өткән йилниң ахирида «нуқтилиқ аилиләр», йәни «чекити бар шәхсләр» билән мунасивәт қилғанлар асаслиқ тәқиб нишани қилинған. Баяндай йезилиқ аяллар мудириниң баян қилишичә, бу йил 3‏-айда қайта әвҗигә чиққан «тәрбийәләш» кә адәм тутуш долқунида 1980‏- вә 1990‏-йиллири туғулған яшлар асаслиқ тутқун нишани қилинған.

Йәнә ашкарилинишичә, даириләр нөвәттә илгирики йилларда пиланлиқ туғутқа риайә қилмиғанлар, нопусини уяқ-буяққа йөткигәнләр дегәндәк йеңи-йеңи категорийәләр бойичә қара тизимлик турғузмақтикән. Бәзи учурлардин 2000‏-йиллири туғулған балиларниңму «хәтәрлик нәсил» дәп қариливатқанлиқи ашкариланмақта.

Баяндай йеза 3‏-кәнт 5‏-мәһәллә әзаси, зеһни аҗиз аял һәнипә керим, 1985‏-йили туғулғанлиқи үчүнла тутқун қилинған. Сақчилар һәнипәни тутқанда униң аилисигә очуқ һалда «хатирҗәмсиз балилар» йәни «хәтәрлик нәсил» дегән категорийә бойичә тутқанлиқини билдүргән вә шундақ йезип қоюшни тапилиған. Һәнипәниң аписи, қизиниң тутулушиға сәвәб болған 1980‏-йилларда туғулушидәк бу йеңи «җинайәт» түрини әқлидин өткүзәлмисиму, чарисизлик ичидә зеһни аҗиз қизиниң тутуп кетилишигә сүкүт қилған.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт