Adwokat ilyas doghan: "D u q re'isi dolqun eysaning enqeredin qayturuwétilishi türkiye qanunigha xilap"

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2021-09-20
Share
Adwokat ilyas doghan: D u q ning re'isi dolqun eysa ependi türkiyediki adwokati, enqerediki haji bayram uniwérsitéti qanun fakultétining proféssori ilyas doghan ependi bilen körüshti. 2021-Yili 18-séntebir, enqere.
RFA/Erkin Tarim

Dunya Uyghur qurultiyining re'isi dolqun eysa ependi enqerede balnista yétiwatqan d u q ning sabiq qurghuchi re'isi erkin alptékin ependini yoqlash üchün 18-séntebir kéche sa'et 1:30 da enqere esenbogha ayrodromigha yétip kelgen idi. Emma türkiye saqchi da'iriliri 9-ayning 9-küni türkiye hökümitining dolqun eysa heqqide "Dölet bixeterlikige tehdit" dégen ichkiy qarar chiqirip, uning türkiyege kirishini ikkinchi qétim chekligenlikini, shunga uning kütiwalghili kelgen adwokati bilen körüshse bolidighanliqini, éytip qayturiwetken.

Dolqun eysaning adwokati, enqerediki haji bayram uniwérsitéti qanun fakultétining proféssori ilyas doghan ependi dolqun eysa ependi téxi gérmaniyege uchmastinla enqerediki esenbogha ayridromda muxbirlargha bayanat bérip, mundaq dégen: "Bügün 18-séntebir, bu bayanatni bérishimdiki sewep türkiyege kirishi cheklen'gen dunya Uyghur qurultiyining re'isi dolqun eysa heqqide melumat bérish üchündur. Dolqun eysa ependi hazir enqerede doxturxanida yétiwatqan dunya Uyghur qurultiyining sabiq re'isi erkin alptékinni yoqlash üchün türkiyege kelgen idi. Epsuski, enqerediki ayrodromining pasport kontrolidiki saqchilar uning türkiyege kirishige ruxset qilmidi. Saqchilarning déyishiche, dolqun eysaning türkiyege kirishige ikkinchi qétim cheklime qoyuluptu."

Adwokat ilyas doghan ependi, dolqun eysaning türkiyege kirish cheklimisining 6-séntebir küni enqere sot mehkimisi teripidin emeldin qaldurulghanliqini bayan qilip, mundaq dédi: "Biz burun dolqun eysa ependige qoyulghan cheklimini bikar qilish üchün 2020-yili 11-ayda türkiye hökümitini sotqa bergen iduq. Enqere birinchi memuriy sot mehkimisi dolqun eysa ependining türkiyege kirish cheklimisini bikar qilghan idi. Bu heqte 6-séntebir küni köchmenler idarisi manga resmiy xet ewetken idi. Bu xette dolqun eysa ependining türkiyege kirish cheklimisining pütünley bikar qilin'ghanliqi yézilghan. Epsuski, sottin bu qarar chiqip 2 kündin kéyin, türkiye ichkiy ishlar ministirliqining ikkinchi qétim dolqun eysagha yene cheklime qoyghanliqini emdi uqqan bolduq."

Adwokat ilyas doghan ependi bayanatida türkiyede sot mehkimilirining qararlirining héchqandaq roli qalmighanliqini, bu türkiye üchün nomus ikenlikini tekitlep mundaq dédi: "Türkiye hökümiti nomusluq bir ish qildi. Buningdin türkiyede sot mehkimiliri chiqarghan qararlarning héchqandaq önümining qalmighanliqini chüshinip yettuq. Dolqun eysa ependige qoyulghan bu cheklime türkiye qanunigha xilaptur, qanunsizliqtur, shunga biz türkiye hökümitini aliy sotqa erz qilimiz."

Türkiye hökümiti 2008-yili dolqun eysani "Dölet bixeterlikige tehdit" dégen bahane bilen türkiyege kirishini tunji qétim chekligen idi. 2016-Yili 10-ayda uning türkiyege kirishini yene bir qétim ret qilghan. D u q re'isi dolqun eysa ependi bu heqte ziyaritimi'i qobul qilip, bu jeryanlar toghrisida toxtaldi.

Dolqun eysa ependi özining héchqandaq bir "Jinayet" sadir qilmighanliqini, burun nurghun döletler mushundaq cheklime qoyghan bolsimu, emma qanuniy jehettiki küreshler netijiside bikar qildurghanliqini, türkiye hökümitining bu qétim enqere sotining qararigha pisent qilmay uning türkiyege kirishini yene chekligenlikini türkiye asasiy qanun sotigha erz qilidighanliqini, eger bu yerde hel bolmisa yawropa kishilik hoquq sotigha erz qilidighanliqini bayan qildi.

Amérika hökümitini öz ichige alghan gherbtiki 7 dölet parlaménti xitayning Uyghurlargha élip bériwatqan éghir bésim siyasitini "Irqiy qirghinchiliq" dep qobul qilghan bügünki künde, türkiyening d u q re'isi dolqun eysagha yene chekleme qoyushidiki seweb néme? enqerediki Uyghur tetqiqat inistitutining mudiri doktor erkin ekrem ependi türkiye hökümitining xitaydin bezi menpe'etlerni kütiwatqanliqini otturigha qoydi.

Xelq'ara saqchi teshkilati-intérpol dolqun eysa üstidin 1997-yili xitayning telipige bina'en qizil bashliq tutush buyriqi chiqarghan idi. Biraq intérpol bu tutush buyruqini 2018-yili bikar qilghan idi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet