Уйғур вә хоңкоң вәзийитидин кейин җиддилишиватқан тәйвән мәсилиси

Ихтиярий мухбиримиз әкрәм
2021-07-21
Share
Уйғур вә хоңкоң вәзийитидин кейин җиддилишиватқан тәйвән мәсилиси Тәйвәнниң кинмен арилидики там рәсими , хитай чоң қуруқлуқи билән болған арилиқи 3.2 Киломитир келиду.
AFP

Мутәхәссисләр тәйвән мәсилисиниң ғәрб билән хитай оттурисидики күч синишиш нуқтисиға айланғанлиқини илгири сүрүшмәктә.

"германийә долқунлири" радийосиниң 20 - июлдики "2 ай ичидә американиң 3 һәрбий айропилани тәйвәнгә кирди" намлиқ хәвиридә көрситилишичә, 19 - июл күни американиң K-130 маркилиқ һәрбий айропилани тәйвәнгә қонған. Бу мушу 2 айдин буян американиң тәйвәнгә киргүзгән үчинчи һәрбий айропилани болуп һесаблинидикән. Хитай коммунист һакимийити буниңға қарита техи очуқ ипадә билдүрмигән. Пәқәт "йәр шари вақти гезити" ниң баш муһәррири ху шинҗин 20 - июл күни "чоң қуруқлуқ агаһландурушқа тегишлик болғанниң һәммини агаһландурди, дәйдиған гәпниң һәммини дәп болди, әмди нөвәт әмәлий һәрикәттә" дегән.

Мәлум болғинидәк, хитай "шинҗаңни тизгинләп, хоңкоңни бастуруп, тәйвәнгә қарита тәһдитлирини күчәйиткән" дин кейин, һинди - тенич окян райониниң бихәтәрлики үчүн америка, японийә, австралийә, һиндистан қатарлиқ дөләтләр хитайға қарши һәрбий бирликсәп шәкилләндүргән. Мушундақ бир вәзийәттә, японийә 2021 - йиллиқ "дөләт мудапийә ақташлиқ китаби" ни елан қилип, "тәйвәнниң бихәтәрлики японийәниң бихәтәрликиниң капалити һәмдә хәлқара җәмийәтниң муқимлиқи үчүн интайин муһим" дегән қарашни тунҗи қетим очуқ җакарлиған. Бу сөз "тәйвән әзәлдин хитайниң бир қисми" дәп кәлгән хитай үчүн "зор һақарәт" болған. Тәйвәнму депломатик паалийәтлирини җанландуруп, бу йил өктәбиргичә летвада "тәйвән вакаләтханиси" ни қуридиғанлиқини елан қилған.

Хитайниң җаза лагерлири арқилиқ уйғурлар үстидин йүргүзиватқан қирғинчилиқлири, хоңкоңда әркинликни чәкләп, демократийәни аяқ асти қилиши, арқидин һәрбий маниверлар арқилиқ тәйвәнгә барғансери қаттиқ тәһдит шәкилләндүрүши, ғәрб билән хитайниң мунасивитини хелила бузған. Хитайниң наразилиқи вә бесимлириға қаримай, нөвәттә явропадики көплигән дөләтләр тәйвән билән болған мунасивәтни яхшилаш тәшәббусида болмақта. Бирақ германийә йәнила тәвриниш ичидә турмақта.

20-Июл "германийә долқунлири" радийосида берилгән "германийә тәйвән мәсилисидә хитайға яхши көрүнмәкчиму?" намлиқ хәвәрдә баян қилинишичә, германийәдә нәширдин чиқидиған "дуня" гезити алдинқи күни "германийәниң тәйвән қорқунчақлиқи" намлиқ бир обзор елан қилған. Обзорда мундақ җүмлиләр орун алған: "әгәр тәйвәндики демократик түзүлмә һалак болса, буниң тәсири символлуқ характер биләнла чәкләнмәйду. Шинҗаңда уйғурлар үстидин ирқий қирғинчилиқ елип бериливатамду - йоқ, хоңкоңлуқлар әркинликидин айрилдиму - йоқ, тәйвән һәрбий тәһдиткә дуч келиватамду - йоқ, берлин һөкүмити пүтүн буларға ниспәтән көз юмувелиш позитсийәсини тутуп кәлди".

Обзорда илгири сүрүшичә, германийә гәрчә һинди - тенич окян райониниң бихәтәрлики үчүн америка, японийә, австралийә, һиндистандин ибарәт хитайға қарши 4 тәрәпниң һәрбий бирлик сепигә қошулидиғанлиқини, "баварийә" маркилиқ һәрбий парахотини һинди окянға әвәтидиғанлиқини билдүргән болсиму, бу парахотниң тәйвән арилиға кирип, хитайниң чишиға тегип қоюшидин һелиму әнсирәватқанлиқи тилға елинған вә германийә "қорқунчақ" лиқта әйибләнгән.

Түркийәдики истратегийә мутәхәссисиси доктур әркин әкрәмниң баян қилишичә, хитайниң тәйвәнгә қарита тәһдитлири күчәйгәнсери, ғәрб дөләтлириниң тәйвән билән болған мунасивити йеқинлишип бармақта икән һәмдә америка башлиқ ғәрб әллири өзлири билән сиясий түзүлмиси охшаш болған тәйвәнни қоғдашқа тиришмақта икән.

Пишқәдәм уйғур сиясий әрбаблиридин д у қ ниң сабиқ рәиси әркин алиптекин әпәндиниң билдүришичә, хитайниң тәйвәнни ишғал қилиш қара нийити сәвәбидин келичәктә ғәрб билән хитай оттурисида һәрбий тоқунушларниң йүз бериш еһтималлиқи мәвҗут икән.

20-Июл германийә долқунлири радийосида елан қилинған "хоңкоң радийосида ‹тәйвән презденти', ‹җуңхуа минго'  чәкләнди" намлиқ хәвәрдә баян қилинишичә, хитай һакимийити "бир хитай принсипи" ға әмәл қилиш үчүн хоңкоң таратқулирида тәйвән президентини "районниң рәһбири" дәп аташни, "җуңхуа минго" вә "тәйвән дөлити" дегән  намни "тәйвән райони" дәп елишни, "тәйвән дөләт ишлири кабенти" ниң орниға "тәйвән мәмурий оргини" дегән ибарини қоллинишни йолға қойған.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт