18 - Qurultay mezgilide türmidiki Uyghurlarning a'ililiri we erzdarlar nuqtiliq nazaret obikti qilindi

8 - Noyabir bashlan'ghan xitayning 18 - qurultiyi mezgilide xitayda qattiq bixeterlik tedbirliri élin'ghanliqi yéqindin buyan chet'el axbarat wastiliridiki asasliq xewerlerning biri bolmaqta. Radi'omiz Uyghur élidin igiligen ehwallardin melum bolushiche, Uyghur éli da'iriliri 18 - qurultay mezgilide baliliri we uruq - tughqanliri her xil siyasi jinayetler bilen eyiblinip türmide yétiwatqan Uyghur a'ililirini nuqtiliq nazaret obikti qilghan.
Muxbirimiz méhriban
2012-11-09
Élxet
Pikir
Share
Print
A'ile-tawabi'atliri muhajirettiki Uyghurlarning yardimige érishken ghayib bolghan Uyghurlar.
A'ile-tawabi'atliri muhajirettiki Uyghurlarning yardimige érishken ghayib bolghan Uyghurlar.
RFA


Uyghur élining herqaysi jayliridin radi'omiz ziyaritini qobul qilghan Uyghurlarning bildürüshiche, béyjingda échiliwatqan xitay kompartiyisining 18 - qurultiyi mezgilide, herqaysi wilayet, sheher, nahiyilerde qattiq bixeterlik tedbirliri élin'ghan. Bolupmu siyasi jinayetler we diniy esebiylik bilen eyiblinip türmilerde yétiwatqan Uyghurlarning a'ile - tawabatliri we 5 - iyul weqesidin kéyin ghayib bolghan Uyghurlarning a'ile - tawabi'atliri nuqtiliq tekshürüsh obikti qilinip, teqib astigha élin'ghan.

Oghulliri diniy kitab satqanliqi üchünla siyasi jinayet bilen eyiblinip qamaq jazasigha höküm qilin'ghan bir atining bildürüshiche, xitay kompartiyisining 18 - qurultiyi mezgilide ularning a'ilisi yene nuqtiliq nazaret obiktigha aylan'ghan.

Uning bayan qilishiche, ularning a'ilisige qaritilghan teqip qilish oghulliri qamaq jazasigha höküm qilin'ghandin buyan dawamlishiwatqan bolup, ularning a'ilisi shu nahiyidiki nuqtiliq tekshürüsh obikti qilin'ghan. Bu a'ilige kélidighan xet, xalta qatarliq pochta yollanmiliri awwal échip tekshürülgendin kéyin ularning élip kétishige ruxset qilin'ghan. Da'iriler bulturdin buyan yene ular olturushluq mehelle komitétigha resmiy uqturush chüshürüp, bu a'ilini we bu a'ilige kélidighan méhmanlarni nazaret qilishni orunlashturghini üchün, ikki yildin buyan ularning öyige kélidighan méhmanlarmu azlap ketken.

Ilgiri siyasiy jinayet bilen eyiblinip 10 nechche yilliq türme hayatidin kéyin jaza mudditi toshup qoyup bérilgen bir Uyghurning a'ilisidikilerning bildürüshiche, bu kishi türmidin chiqqandin kéyinmu uning öz mehellisidin ruxsetsiz ayrilishigha yol qoyulmighan. Bu a'ile nuqtiliq nazaret astigha élin'ghan.

Özining qoshna yézidiki uruq - tughqanlirining toy - tökün, nezir - chiraq pa'aliyetlirigimu bérishi cheklen'ginini bildürgen bu kishi, nöwette béyjingda échiliwatqan 18 - qurultay mezgilide yéziliq saqchixanining mexsus adem ajritip, u turushluq mehellige amanliq saqlashqa ewetkenlikini bildürüp, türmidin chiqqandin buyan özining bu xil nazaret we teqip qilishlargha dawamliq uchrap kelgini üchün, hazir bu xil ehwallargha perwa qilmaydighan bolup qalghanliqini eskertti.

Igiligen bashqa uchurlardin melum bolushiche, Uyghur aptonom rayonluq hökümetning herqaysi wilayet, sheher we nahiyilerdiki qanun ijra qilish tarmaqliri, muqimliqni qoghdighuchi xadimlar, j x organliri we hökümet tarmaqliri birliship, ürümchi, ghulja, qeshqer qatarliq sheher kochiliridiki yaymichi, kitab, plastinka satquchilarni xalighan jaygha yayma yéyip tijaret qilishtin chekligen. Ürümchide olturushluq ahalilerning bildürüshiche, döngköwrük qatarliq Uyghurlar toplashqan jaylarda tekshürüsh kücheytilip, xelq'ara chong bazargha kirgen - chiqqanlarning somkisini échip tekshürüsh ishlirimu élip bérilghan.

Xitay kompartiyisining 18 - qurultiyi mezgilide yene, erz üchün béyjinggha barghan Uyghurlarmu tutqun qilinishqa uchrighan. Uyghur biz torining xelq'ara tor békitidiki xewerdin melum bolushiche, qeshqer shamalbagh yézidiki öyi chéqilghan 100 nechche a'ilige wekil bolup erz üchün béyjinggha barghan erzdarlardin üch kishi qeshqer da'iriliri teripitin tutqun qilinip 5 - noyabir küni béyjingdin qayturup kélin'gendin kéyin, qeshqerdiki melum qamaqxanigha solap qoyulghan.

D u q bayanatchisi dilshat rishit radi'omiz arqiliq bayanat bérip, xitay da'irilirining qurultayni bahane qilip, Uyghur élide tekshürüsh we teqip qilishni kücheytkenlikini eyiblidi. Qurultay bayanatchisi dilshat rishit sözide da'irilerning Uyghurlargha qaritilghan nazaretni kücheytkenlikini, bolupmu her xil siyasiy jinayetler bilen eyiblinip türmide yétiwatqan Uyghurlar a'ilisining nuqtiliq nazaret obikti qilinishi we qurultay mezgilide erz üchün béyjinggha barghan erzdarlarning héchqandaq qanuniy resmiyetsiz solap qoyulushining Uyghurlargha qaritilghan éghir milliy kemsitish qilmishi ikenlikini bildürdi.

Toluq bet