Хитай уйғур елиниң қош тиллиқ маарипиға 5 милярд юән мәбләғ салмақчи

Хитай даирилири бүгүн йәнә уйғур елиниң 2012 - йилиғичә болған қош тиллиқ маарипи үчүн хитай мәркизи һөкүмитидин мәхсус мәбләғ аҗритилғанлиқини елан қилди. Пиландики асаслиқ нишан йәслиләр болуп, балиларни кичик вақтидила хитай тилида тәрбийиләш хитай һөкүмитиниң асаслиқ мәбләғ селиш обйекти болмақта.
Мухбиримиз ирадә
2009-12-04
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Уйғур елиниң хотән вилайитидики мәлум бир қош - тил мәктипиниң оқуғучилири.
Уйғур елиниң хотән вилайитидики мәлум бир қош - тил мәктипиниң оқуғучилири.
AFP Photo

Үйғур районида қош тиллиқ маарип сиясити йолға қоюлғандин бери хитай һөкүмити изчил һалда бу хизмәтни асаслиқ орунға қоюп ишләп кәлмәктә. Қош тиллиқ маарип сияситиниң нишан қилинған орунлириму асаслиқ җәнубтики һәрқайси йеза - қишлақлар болуп, хитай даирилири қош тиллиқ синиплирини әң кичик йеза - қишлақларға қәдәр кеңәйтмәктә.

Бүгүн шинхуа агентлиқиниң хәвиридин мәлум болушичә, хитай малийә министирлиқи йеқинда, "аз санлиқ милләтләрниң оқуш башлаштин аввалқи қош тиллиқ маарипиға капаләтлик қилиш" бәлгилимисини рәсмий тәстиқлиған. Бәлгилимә бойичә, 2012 - йилиғичә дөләт вә уйғур районлуқ һөкүмәт бирликтә 7 област, 9 наһийидики оқуш башлаш алдидики балиларниң "қош тил маарипи"ға 5 милярд йүән мәбләғ селиш пилан қилинған.

Хәвәрдин мәлум болғинидәк, хитай даирилири асаслиқ мәктәп йешиға тошмиған балиларға қаритилған "қош тил маарипи"ни чиң тутуп елип бериватқан болуп, бу һәқтә уйғур районлуқ һөкүмәтниң рәиси нур бәкриниң 6 - айда хитай мәтбуатлирида елан қилинған сөзи чәтәлләрдики уйғур зиялийлириниң ғәзипини қозғиған иди. У, "террорчилар, чәт йеза - кәнтләрдә яшаватқан пәқәтла уйғурчә сөзләйдиған, хитайчә билмәйдиған уйғурларни асас қилип сиңип кирмәктә" дәп уйғур балиларниң хитайчә өгинишиниң әһмийитини әнә шундақ сөзләр билән шәрһийлигән иди.

Нур бәкриниң бу сөзлиригә әйни вақитта америка уйғур бирләшмиси дәрһал инкас қайтуруп, нур бәкриниң сөзиниң, хитайниң уйғур тилида сөзлигәнлики кишини террор гумандари дәп қарайдиғанлиқиниң ениқ пакити икәнликини билдүргән.

Чәтәлләрдики зиялийлар нурбәкриниң мушу сөзидинла хитай һөкүмитиниң қош тил маарипини йолға қоюшниң қандақту уйғур балилириниң маарип сәвийисини юқири көтүрүш, уларға техиму яхши маарип тәрбийиси бериш әмәс, бәлки шу кичиккинә балиларниму сиясәтниң зиянкәшликигә учритишни мәқсәт қилидиғанлиқини очуқ көрүвалғили болидиғанлиқини ейитқан.  

Шинхуа агентлиқиниң хәвиридин қариғанда, бу қетимлиқ мәбләғ селишта мәркизи вә уйғур аптоном районлуқ һөкүмитиниң "оқуш башлаш алдидики балилар қош тил маарипи" бойичә қәшқәр, хотән, қизилсу, ақсу, или вә алтай қатарлиқ вилайәт вә областлириға қарашлиқ һәрқайси наһийә вә шәһәрләр ноқтилиқ күчәйтиш обикти қилинған.

Хитай даирилири йәнә бу пилан бойичә, юқириқи исми аталған вилайәт, областларда йәнә 2237  "қош тил йәслиси"ни йеңидин қуруп чиқидикән. Бу йәслиләрдә болса җәмий 349 миң кичик өсмүр бала қош тил маарипи көридикән. Бу рәқәм бу йилниң оттурилирида елан қилинған рәқәмдин 10 һәссә юқири болуп, техи 8 - айдила уйғур районлуқ һөкүмити қәшқәр, хотән, ақсу қатарлиқ районларда 214 қош тил йәслиси ачқанлиқини елан қилған иди.

5 - Июл үрүмчи вәқәсидин кейин, хитай даирилири "қош тил йәслилири" ни көпләп қурушқа қаттиқ әһмийәт бәрмәктә. Уйғур аптоном районлуқ парткомниң даимий һәйәт әзаси әркинҗан турахун үрүмчидә чақирилған 2009 - йиллиқ қош тил маарип йиғинида қош тил йәслиси қурулушиниң милләтләр иттипақлиқини илгири сүридиғанлиқи вә маарип системисиниң муқимлиқини қоғдаш хизмәт әмәлийитигә мас келидиғанлиқини билдүргән.

Әмма, мутәхәссисләр кичик балиларниң ана тилида тәрбийә көрүшиниң уларниң әқлиниң сағлам өсүп йетилиши, пикир вә мулаһизә қилиш иқтидариниң толуқ йетилишигә тәсир көрситидиған муһим бир амил икәнликиниң, чәтәлләрдә испатлап чиқилған бир һәқиқәтликини, шуңа уйғур балилириниң та йәслидики вақтидин тартипла башқа бир тилға мәҗбурлинишиниң уларниң сағлам өсүп - йетилишигиму тәсир көрситидиғанлиқини илгири сүрмәктә.

Уйғур аптоном районлуқ маарип назаритиниң шинхуа агентлиқиниң мухбириға билдүрүшичә йәнә, пиланға асасән, оқуш башлаш алдидики қош тил маарипи сиясити бойичә хитай тили оқутқучиси 16 миң 291 ға чиқирилидикән вә уйғур районида аз санлиқ милләт балилириниң оқуш башлаштин бурун 2 йил хитай тили өгиниш сиясити 2012 - йилида асасән омумлаштурулуп болидикән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт