Abduxaliq mijit dilosining mahiyiti


2007-01-23
Share

Ötken yili 12 – ayning 20 – küni, xitay hökümet organliri teripidin "nérwisidin adashqan adem" dep qaralghan abduxaliq mijit isimlik bir Uyghur kishi, ürümchi 65 – ottura mektipining ikki neper xitay oqughuchisini öltürüp, yene üch neper xitay oqughuchi we bir neper oqutquchining éghir yarilinishini keltürüp chiqarghan idi.

Xitay hökümiti gerche abduxaliq mijitni derhal ölüm jazasigha mehkum qilghan bolsimu, uning nime sewebtin qatilliq qilghanliqini ashkarilimighan. Mezkur weqe heqqide xitay axbarat wastiliri bir birige zit hem yalghan xewerlerni élan qilip, déloning heqiqiy mahiyiti yoshurup kelgen.

Qatili éniqlanmighan ölüm

Gérmaniyige kelginige bir nechche kün bolghan, mezkur diloning emeliy jeryanidin yéterlik xewiri bolghan bir xanimning bergen melumatigha asaslan'ghanda, abduxaliq mijit isimlik bu Uyghur kishining qatilliq qilishigha, hökümet organlirining uning eriz – shikayitige qulaq salmighanliqi we eksiche eriz qilishni toxtatmisa türmige qamaydighanliqi heqqide tehdit sélip, bir qanche qétim uni saqchixanigha qamap qoyghanliqi sewep bolghan.

Abduxaliq mijit qeshqer wilayitining peyziwat nahiyisidin bolup, ikki perzentini 10 yildin béri özi hem ana hem dada bolup béqip chong qilghan. Uning namelum kishiler teripidin öltürülgen 12 yashliq qizi, eslide xitay – Uyghur ariliship oquydighan 65 – ottura mektepning bashlan'ghuch bölümining oqughuchisi bolup, 2005 – yili 12 – ayda, bu qiz "100 yü'en pul oghrilighan", dégen eyip bilen oqutquchisi teripidin mektepte sazayi qilin'ghan. Bu qizning bir mektepte oquydighan 14 yashliq akisi, mekteptin yan'ghanda "sen méning yüzümni töktüng" dep singlisini urghan. Neq meydandiki bashqa sawaqdashliri akisini ajritip élip ketken. Emma shu küni kechte qiz ölüp ketken. Qanun doxturliri tekshürüsh arqiliq, qizning tayaq zerbidin emes, belki bashqilar teripidin boghup öltürülgenlikini ispatlighan. Abduxaliq mijit xitay hökümitidin qizining qatilini tépip jazalap bérishni telep qilip, barliq qanun organlirigha erz – shikayet qilishqa bashlighan. Bu chaghda "qizni uning akisi öltürgen" dégen mish - mish gepler hemme yerge tarqap ketken.

Abduxaliq mijit, erz qilishni dawamlashturghan we qanun doxturining di'agnozi bilen neq meydandiki guwahchilarning sözini asas qilip, qizini oghlining öltürmigenlikini, eksiche bashqilarning boghup öltürgenlikini, hökümetning qatilni choqum jazalap bérishini telep qilghan. Halbuki, barliq qanun orunliri abduxaliq mijitni eqlidin azghan, dep eyiblep, dilo qobul qilish tügül, uning erz – shikayetlirige perwamu qilmighan. Qizning jesiti bir yilghiche tonglitip qoyulghan. Ismini

12 – Ayning 19 – küni, tengritagh rayunluq hökümet abduxaliq mijitning erz – shikayetlirining jem'iyette küchlük inkas qozghawatqanliqi seweblik, rayunluq hökümet emeldarlirining yighinini chaqirghan.

"Sarang" atalghan kishi qatilliq qilghanda "saq" sanilip jazalan'ghan

Bu yighin'gha sot, edliye, teptish, adwukat, diniy ishlar idarisi, depne ishliri idarisi we saqchilardin bashqa, teklipke bina'en abduxaliq mijitmu qatnashqan. Yighinda abduxaliq mijitning shikayetlirining partiye we hökümetning inawitige qattiq tesir yetküziwatqanliqi, jem'iyette bu heqtiki ghulghulining nahayiti köplüki, bu diloni derhal üzül – késil axirlashturup, tonglitip qoyulghan qizning jesitini yerlikide qoyuwétish kérekliki qatarliq mesililer muzakire qilin'ghan. Emma abduxaliq mijitning erz – shikayetlirining orunluq yaki emesliki tilgha élinmighan we abduxaliq mijitke bir éghizmu söz qilish heqqi bérilmigen. Abduxaliq mijit qayta – qayta söz heqqi telep qilghan bolsimu, reddiyige uchrighan we eksiche, eger abduxaliq mijit erz – shikayetlirini derhal toxtatmisa, qanun boyiche qolgha élinidighanliqini éytip, axirqi agahlandurushni bergen.

Bu tehdittin ghezeplen'gen abduxaliq mijit yighinni tashlap chiqip ketken we etisi chüshtin burun sa'et 11:30 da qingraq kötürüp, yen'en yolidiki 65 – ottura mektep aldida uchrighanliki xitay oqughuchilargha hujum qilip, ikki oqughuchini neq meydanda chépip öltürgen we üch oqughuchi bilen bir oqutquchini yarilandurghan. Pütün hayati namratchiliq ichide ötken, bashqilarning xeyri – ihsanliri bilen jan saqlap yashawatqan, qish künliri meshke qalighudek kömüri yoq, bashqilarning yardimige tayinishqa mejbur qalghan bu adem, shu küni neq meydanda qolgha élinip, uzun ötmeyla ölüm jazasigha mehkum qilin'ghan. Erz – shikayet qilip yürgende "sarang" atalghan abduxaliq mijit, qatilliq qilghanda "saq" sanilip, qanunning jazasigha uchrighan.

Eytishlargha qarighanda, uning oghli "dadam her néme bolsa xitayni öltürüptu" dégenliki üchün hazir xitay türmiside qamaqta iken. (Ekrem)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet