Уйғур балилирини хитай өлкилиригә алдап кетиш дилолири давамлиқ йүз бәрмәктә

• 
  2005-08-11

• Мухбиримиз гүлчеһрәниң бу һәқтики мәлумати
• Download story audio

Нарсидә уйғур балилириниң яман нийәтлик кишиләр тәрипидин хитай өлкилиригә алдап апирилип, һәр хил җинайи һәрикәтләргә мәҗбурлинишидәк әһваллар давамлишиватқиниға хели йиллар болди. Гәрчә һәр йили бу хил алданған балиларниң бәзилири сақчилар тәрипидин байқилип аилилиригә қайтуруливатқан болсиму, әмма бу хил әһвал йәнила давамлашмақта шундақла бу алданған балилар барғанчә хәтәрлик вәзийәткә дучар болмақта.

Мәҗбурий оғрилиққа селинған 18 бала юртиға қайтти

Йеқинда сина тор бетидин игә болушимизға қариғанда, өткән һәптә гуаңҗу сақчи тармақлири билән уйғур ели сақчи тармақлири бирлишип, гуаңҗуда мәхсус балиларни алдап апирип оғрилиққа салидиған бәш җинайәт гуруһини қолға чүшүргән болуп, бу җәрянда, бу горуһлар тәрипидин гуаңҗуға алдап келинип янчуқчилиқ, оғрилиққа селинған 18 уйғур балини уйғур елигә қайтуруп кәлгән.

Балиларниң бәзилири ата - анисиниң қучиқиға қайтқан болсиму, аилиси тепилмиған бир нәччиси уйғур аптонум районлуқ сәргәрдан балиларни йиғивелиш, қутқузуш орниға вақитлиқ апирип қоюлған.

Җинайәт өткүзүшкә мәҗбурланған балиларниң һаятиму хәвп ичидә....

Хәвәрдә көрситилишичә, гуаңҗу сақчи тармақлири бу йил май ейидин башлап гуаңҗуда уйғур балилирини оғрилиқ, янчуқчилиққа селиватқан бәш чоң җинайәт гуруһидин җәмий 56 адәмни тутқан һәмдә нурғун оғриланған пул вә мални қолға чүшүргән. Уларниң арисидики бу 18 нәпәр қорамиға йәтмигән балилар, үч хил йол билән җинайәт гуруһлириниң қолиға кирип қалған болуп, биринчиси, бу балиларниң бәзилири интайин намрат аилиләрдин хитай өлкилиригә берип иш тепишқа әвәтилгән, иккинчиси, өйдә ағриқ- силақ болған яки пулға җиддий еһтияҗлиқ болған аилиләргә, алдамчи җинайәтчиләр бир миң юәндин үч миң юәнгичә пул берип елип кәткән. Үчинчи хил вастә болса, җинайәт гуруһлири нарсидә балиларни оюнчуқ, йимәклиләргә охшаш нәрсиләр билән алдап кәткән.

Мәхсус балиларни алдап елип қачидиған бу җинайәт гуруһлири, балиларни гуаңҗуға елип кәлгәндин кейин, уларға оғрилиқ қилишни, янчуқчилиқ қилишни үгәткәндин башқа йәнә, тутулуп қалғанда қандақ қутулуш, һәтта өзини өлтүривелиш усулидин тартип өгитип мәшқ қилдурған һәмдә йениға өзини өлтүривелишқа ишлитидиған кичик пичақ яки беритиваларни селип қойған.

Балилар сақчиларға, бу қәбиһ гуруһларниң өзлиригә күндилик вәзипә апшурудиғанлиқини, күнигә бир бала үч янфон, үч миң юән тапшурмиса еғир тән җазасиға учрайдиғанлиқини паш қилған. Шундақ қилип бу балилар, җинайәт гуруһлириниң пул тепиш қоралиға айланған.

Балиларниң бәзилири бәк кичик турупла алдап кетилгән

Бизниң аптонум районлуқ сәргәрдан балиларни йиғивелиш-қутқузуш орнидин игилишимизгә қариғанда, бу қетим гуаңҗудин қайтуруп келингән балиларниң һәммиси уйғур балилар болуп, кичики 7, 8 яшларда чоңи 17, 18 яшларда икән. Бу балилар асасән қәшқәр һәм ақсу қатарлиқ җайлардики пулға муһтаҗ, иқтисади төвән, кәмбәғәл аилиләрдин алдап кетилгән, йәнә уларниң ичидә, ата- анилири адәм бедиклириниң "балиңизға ичкиридә хизмәт тепип беримиз" дегәндәк гәплиригә ишинип балилирини бәргәнлириму бар икән.

Бу хадимниң билдүрүшичә, бу қетим гуаңҗудин қайтуруп келингән балиларниң ичидә, аптонум районлуқ сәргәрдан балиларни қутқузуш орниға тапшурулған балиларму, һазир ата- анилириниң қолиға тапшурулған. Әмма, бу қутқузуш орнида илгири башқа җайлардин йиғип келингән қириқ нәччә бала аилисини тапалмиғанлиқи үчүн давамлиқ туриватқан болуп, уларму асасән уйғур балилири икән.

Балиларни аилилиригә қайтуруштики бошлуқ

Бу хадимниң билдүрүшигә қариғанда, бу орунға кәлгән бәзи балиларниң ичидә, бир қанчә қетим қайта тутуп елип келингәнлириму болуп, бундақ болушидики сәвәб, адәм бедиклири балилар тутулғандин кейин, уларниң ата- аниси қияпитидә балиларни сақчи яки йиғивелиш орнидин елип кетип, уларни йәнә қайта- қайта җинайи һәрикәтләргә салған. Шуңа бу нөвәт сақчи орунлири йиғивелинған балиларни нопос дәптири, кимлики, сақчи испати дегәндәк рәсмийәтләрни тәкшүрүп, андин ата- анисиға тапшурмақта икән.

Һәммидин ечинишлиқи, бәзи балилар бәкла кичик өйидин айрилған болғачқа, ата- анисини вә өйини унтуп қалған. Һөкүмәтниң уларни йетимлар мәктипигә охшаш җайларға апирип қоюштин башқа чариси йоқ икән.

Сақчи тармақлириниң билдүрүшичә, бу қетим қайтуруп келингән 18 нәпәр бала, хитай өлкилиридин йиғивелинған иккинчи түркүм бала болуп, йеқинда йәнә, үчинчи түркүми қайтуруп келиниш алдида икән.

Уйғур елидин алдап апирилип хитай өлкилиридә һәр хил җинайи йолларға мәҗбурлиниватқан балиларниң һәқиқий сани ениқ әмәс болуп, һазир хитайниң һәр қандақ чоң - кичик өлкә, шәһәрлириниң һәммисидә, хитай балилардин пәрқлиқ йоған, қара көз уйғур балилирини көргили болидикән. (Гүлчеһрә)