Америка хитайни адәм әткәсчилик содиси еғир дөләтләр тизимликигә киргүзди


2007-06-13
Share

Америка ташқий ишлар министирлики алдинқи күни һәр қайси дөләтләрдики адәм әткәсчилик содиси һәққидә доклат елан қилип, хитайда һәр йили 100 миңдин 200 миңғичә кишиниң елип - сетилидиғанлиқини билдүрди вә хитайни адәм әткәсчилик содиси еғир 2 - дәриҗилик күзүтилидиған дөләтләр тизимликигә киргүзди.

Доклатта әскәртишичә, адәм әткәсчилик содисиниң зиянкәшликкә учриғучилар көпинчә аяллар вә балиларни асас қилған болуп, улар әрзан әмгәк күчи яки җинси қуллар қатарида хизмәткә селинмақта икән. Бәзи күзәткүчиләрниң агаһландурушичә, ахирқи йилларда хитайдики адәм әткәсчилириниң диққәт нәзири уйғур балилар вә аяллириға чүшкән.

Хитай адәм әткәсчиликидә күзүтилидиған дөләт

Америка ташқий ишлар министирлики америка дөләт мәҗлисиниң 2000 - йили чиқарған бир қануниға асасән һәр қайси дөләтләрни бу дөләтләрдики адәм әткәсчиликиниң еғир - йениклик дәриҗисигә қарап рәткә турғузуп келиватиду. Ташқий ишлар министирлиқи алдинқи күни елан қилған 2007 - йиллиқ адәм әткәсчилик содисиниң әһвали һәққидики доклатида, хитайни адәм әткәсчилики еғир 2 - дәриҗилик күзүтилидиған дөләтләр тизимликигә киргүзди.

Доклатта әскәртишичә, хитай адәм әткәсчиликиниң өткили болупла қалмай, әткәсчиликниң келиш мәнбәси шундақла ахирқи бекити болуп, әрләр, аяллар вә балилар җинси қуллар орнида һәм мәҗбури әмгәккә селинидиған әмгәк күчи сүпитидә сетиливатқан дөләттур.

Доклатта, адәм әткәсчилики асасән хитайниң мәмликәт ичидә елип бериливатқан болсиму, лекин хәлқараға кеңийиватқанлиқини, болупму хитай пуқралириниң африқа, асия, явропа, латин америка, оттура шәрқ вә шималий америкиға сетиливатқанлиқини, бәзи аялларниң тәйвән, тайланд, малайсия, японийиләрдә җинсий қуллуққа селиниш мәқситидә алдап апирилғанлиқини, бәзи хитайлар қәрзини әмгәк билән төләшкә селиниватқанлиқини язди.

Райис: ташқий сияситимизниң мәркизи инсанниң иззәт һөрмитини қоғдаш

Америка ташқий ишлар министири кандилиза райис, сәйшәнбә күни доклат елан қилиш мунасивити билән өткүзгән ахбарат елан қилиш йиғинида, адәм әткәсчилириниң нишани җәмийәттики аҗиз кишиләргә қаритилғанлиқини билдүрди. У,"бу кишиләр көпинчә експилататсийә вә езилишкә учриған аяллар вә балиларни асас қилмақта.

Әткәсчиләр уларниң қийинчилиқта қалғанлиқини пайда елишниң пурсити қиливатиду. Инсанийәтниң ғурури вә иззәт - һөрмитини қоғдаш америка ташқий сияситиниң мәркизи. Америка һөкүмити дуня миқясида башқа дөләтләр билән һәмкарлишип, адәм әткәсчиликиниң зиянкәшликигә учриғучиларға ярдәм қилиду вә уларни хатирҗәм қилишни ойлайду. Биз адәм әткәсчиликигә қәти зәрбә берипла қалмай, бәлки бу қилмишниң йилтизини қурутушқа тиришиду," дәп көрсәтти. Кандилиза райисниң әскәртишичә, америка ташқий ишлар министирликиниң йилда бир қетим адәм әткәсчилики тоғрисида доклат елан қилиштики мәқсиди, кишиләрниң адәм әткәсчилик мәсилисигә диққитини қозғаш шундақла һәр қайси дөләт һөкүмәтлирини адәм әткәсчилиригә қарши қәти зәрбә беришкә сәпәрвәрлик қилиштур.

Уйғур аяллар вә балилар адәм әткәсчиликиниң зиянкәшликигә учраватиду

Доклатта әскәртишичә, хитайниң мәмликәт ичидә адәм әткәсчилик мәсилиси наһайити еғир болуп, йилиға 100 миңдин 200 миңғичә адәм әткәсчиләр тәрипидин сетилмақта вә сетилғучиларниң % 90 ни аяллар- балилар игиллимәктә.

Доклатта, әткәсчилик қурбани бу аяллар вә балиларниң асаслиқи әнхуй, хенән, хунән, сичүән, йүннән вә гуаңшилардин келидиғанлиқини билдүрди. Америка ташқий ишлар министирлики доклатида уйғурниң әткәсчилик қурбаниға айлиниш әһвали қайси дәриҗидә икәнлики һәққидә мәхсус тохталмиди. Лекин әткәсчилик вәқәсидин хәвәрдар әрбаплар, йеқинқи йиллардин бери хитайда әткәсчиләрниң диққәт нәзири уйғур аяллири вә балилириға буралғанлиқини вә әткәсчилик ториға чүшүп қалған уйғур аяллар вә балиларниң тез көпийиватқанлиқини билдүрмәктә.

Америка ташқий ишларминистирликиниң доклатида, хитайниң адәм әткәсчилиригә зәрбә бериш, зиянкәшликкә учруғучиларни қутқузуш вә уларни писхилогийилик давалаш хизмитидә йәнила зор кәмчилики барлиқини, болупму шималий корийилик зиянкәшликкә учриғучиларға иқтисади мусапирлар муамилиси қилиниватқанлиқини, хитай мушу сәвәбләр түпәйли бу қетим адәм әткәсчиликигә қарши туруш күришидә әң төвән өлчәмгә йетәлмигән дөләтләр тизимликигә киргүзүлгәнликини қәйт қилди.

Хитай нупусиниң тәңпуңсизлиқи сәвәбчи боливатамду ?

Доклатта, адәм әткәсчилириниң аялларни елип сетиш вә уларни әргә тегишкә мәҗбурлишида хитайда әр- аяллар нупусидики тәңпуңсизлиқниң муһим роли барлиқини тәкитлигән.

Бейҗиңдики адвукат ваң шинго хитайда аялларни елип -сетиш содисиниң җанлинишиға сәвәбчи боливатқан амиллар һәққидә тохталди. У, "болупму сичүәндин гәнсу вә хенәнгичә болған районларда адәм әткәсчилики, аялларни сетиш бир қәдәр көп учрайдиған һадисә болуши мүмкин.

Чүнки бу районлардики йезиларда әр - аяллар нупусиниң тәңпуңсизлиқи мәвҗүт. Ғәрбтики өлкиләр бир қәдәр намрат. Қизлар әргә тәгмәкчи болса, иқтисади шараити яхши әрләрни қоғлишиду. Шуңа бәзи әркәкләргә той қилмақчи болса, хутун тепиш бир қәдәр тәскә чүшүватиду. Бу һадисә аялларни елип - сетиш содисини җанландурмақта," дәйду.

Хитай адәм әткәсчиликигә қарши туруш әһдинамисиға қатнашмиди

Америка ташқий ишлар министирликиниң доклатида, хитайниң һазирға қәдәр адәм әткәсчиликигә зәрбә бериш мәсилисидә конкирит вә рошән бир мәлумат амбири йоқлиқини, болупму хитай һазирғичә б д т ниң 2000 - йили имзаланған адәм әткәсчиликигә зәрбә бериш хәлқара келишимигә имза қоймиғанлиқини алаһидә тилға алди.

Америка ташқий ишлар министирлиқиниң доклатида йәнә, хитай адәм әткәсчилик содисиниң өткили болупла қалмай, бәлки йәнә моңғулийә, берма, шималий корийә, вйетнам вә русийилик аяллар сетилидиған, хотунлуққа мәҗбурлинидиған яки паһишиликкә селинидиған адәм әткәсчилик содисиниң ахирқи бекәтлиридин бири, дәп көрситилди. (Әркин)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт