Афғанистан президенти һамид кәрзәй талибан рәһбәрлири билән бивастә сөһбәт елип барған


2007.04.12

Афғанистандики вәя ғәрб дөләтлиридики һечқандақ сиясәтчи яки дипломат, талибан қалдуқлириниң афғанситандики америка вә афған армийә қисимлириға вә шималий атлантик окян әһди тәшкилати қисимлириға қаратқан һуҗумлириға йетәкчилик қиливатқан талбанларниң рәһбири молла өмәр вә афғанистан ислам партийисиниң рәиси гулбуддин һикмәтяр билән сөһбәт өткүзүшкә тәйяр болмиса керәк, әмма афғанистан президенти һамид кәрзәй өткән җүмә күни афғанистанниң пайтәхти кабулдики президент сарийида мухбирлар билән өткүзгән сөһбитидә, талибан рәһбәрлири билән бивастә сөһбәт елип барғанлиқини етирап қилди.

Кәзәй: тинчлиқ үчүн

Кәрзәй мухбирларға бәргән баянатида, афғанистан һөкүмитиниң узундин бери талибан мәсуллири билән сөһбәтлишиватқанлиқини, өзиниңму бәзи талибан вәкиллири билән бивастә сөһбәтләшкәнликини билдүргән. Һалбуки президент кәрзәй техи йеқиндила пакистан һөкүмитиниң пакистан‏- афғанистан чегра районидики талибанлар һәрикитини қоллаватқан қәбилиләр билән келишим имзалиғанлиқини қаттиқ тәнқид қилип, пакистанниң бу һәрикити талибанларниң афғанистан- пакистан чегра районида әркин паалийәт елип бериши үчүн шараит яритип бериду, дәп көрсәткән иди.

Талибанларни қоллаватқан қәбилиләр билән тинчлиқ келишими имзалиди дәп, пакистан һөкүмитини тәнқид қилған кәрзәйниң талибан мәсуллири билән бивастә сөһбәт елип барғанлиқини етирап қилип, афғанистанда тинчлиқини қайтидин тикләш үчүн молла талибанларниң рәһбири молла өмәр билән сөһбәткә тәйяр икәнликини җакарлиши, һәм афғанистандики һәм ғәрб дөләтлиридики сиясәтчиләрни һәйран қалдурди.

Президент кәрзәйниң сиясий рәқиблириниң бери һесабланған, афғанистан парламентиниң рәиси юнис қануни кәрзәйниң талибанлар билән бивастә сөһбәт өткүзгәнликини қаттиқ тәнқид қилип, " кәрзәйниң талибанлар билән йошурун сөһбәтләшкәнликини етирап қилиши, биз үчүн күтүлмигән бир вәқә иди. Бизгә һазирғичә бундақ сөһбәтләрниң болуватқанлиқи һәққидә һечқандақ мәлумат берилмигән" дегән.

Лекин хәвәрләргә қариғанда, америка вә ғәрб дөләтлири президент кәрзәйниң талибанлар билән сөһбәт өткүзүшини қоллайдикән.

Ғәрб дөләтлири кәрзәйниң тутқан йолини қоллайду

Сиясий анализчи филип симокәрниң асия вақти гезитидә елан қилған мақалисидә билдүрүшичә, америка вә шималий атлантик окян әһди тәшкилати талибанларниң афғанистанниң сиясий сәһнисигә келишини өзлириниң афғанистандики сиясий истратегийисиниң муһим бир қисими дәп қарайдиған. У ниң ейтишичә, талибанлар болупму афғанистанниң җәнубий вә шәрқий җәнубий районлирида күнсери тәсири даирисини кеңәйтмәктә. Йеқинда елип берилған бир рай синашта, нопусниң асаслиқ қисими пәштунлардин тәшкил тапқан афғанистаннниң җәнубий вә шәрқий җәнубий районлиридики аһалиниң 27 пирсәнти талибанларни қоллайдиғанлиқини очуқ ипадилигән.

Хәвәрләргә қариғанда, талибанларниң күчийишидә болупму кәрзәй һөкүмитиниң һазирғичә кабул сиртида контроллуқни пүтүнләй қолға елип хәлқниң бихәтәрликигә капаләтлик қилалмиғанлиқи вә һөкүмәт ичидә чирикликниң ямрап кәткәнлики муһим рол ойниған. Афғанситанниң болупму җәнубий вә шәрқий җәнубий районлиридики хәлқ талибанлар дәвридики вәһшиликләр вә зованлиқларни унтуп у дәвирдики бихәтәрликни вә чирикликкә қарши елинған қаттиқ тәдбирләрни әсләшкә башлиған.

Афғанистанда талибанларниң күчийиши вә хәлқ арисида уларни қоллайдиғанларниң сани көпәйгәнсири, америка вә шималий атлантик окян әһди тәшкилати һәрбий хадимлириниң һәрбий күч арқилиқ талибанларниң һәрикитини бастуруш мәсилисидә үмидсизликкә чүшүшигә сәвәб болмақта. Шуниң үчүн америка вә ғәрб дөләтлири талибанларни афғанистанниң сиясий сәһнисигә қайтидин тартип келиш үчүн президент кәрзәйни талибанлар билән сөһбәтлишишкә үндимәктә.

Игиләшләргә қариғанда, афғанистандики сиясәтчиләрниң президент кәрзәйниң талибанлар билән сөһбәт өткүзгәнликигә қарши чиқишиниң башқа сәвәблири барикән. Сиясий мулаһизичи филип сомукәрниң билдүрүшичә, афғанистандики болупму таҗик сиясәтчиләр өзи пәштун миллитигә мәнсуб болған президент кәрзәйни, талибанлар билән сөһбәткә олтуруш арқилиқ, пәштунлар арисидики тәсирини кеңәйтип, пәштунларниң қоллишиға еришмәкчи дәп әйиблимәктә. (Қанат)

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.