B d t doklatida xitayning eydiz késilining aldini élishta yéterlik tedbir qollanmighanliqini körsetti


2005-11-22
Share
Bir ayal shangxey shehiridiki bir eydizning aldini élish teshwiqat taxtisining aldidin ötmekte. AFP

Birleshken döletler teshkilatining doklatida körsitilishiche, xitay hökümiti 2003 - yili barliq eydiz késili bimarlirini kéreklik bolghan dorilar bilen teminleydighanliqi heqqide wede bergen. Emma xitay bu wedisini emelge ashurushta intayin asta heriket qiliwatidu. Bu yil 6 - ayghiche, xitayning 28 ölke we aptonom rayonlirida peqet 20 ming kishi eydizning dorilirigha érishken.

Xitayda eydizning tarqilishi keng

Birleshken döletler teshkilatining doklatidin melum bolushiche, xitaydiki 31 ölke, aptonom rayon we merkezge biwaste qarashliq sheherde eydiz bimarliri bayqalghan. Buning ichide yünnen, xénendiki eydiz késilining tarqilish ehwali eng éghir, chingxey we tibette eydizning tarqilish ehwali eng yénik hésablinidu. Xébéyning shingtey shehiride yéqinda 90 - yillarda qanunsiz qan élish pa'aliyetliridin nurghun kishining eydiz wirusi bilen yuqumlan'ghanliqi melum bolghan idi. Shingtey sheherlik merkiziy qan ponkitidiki xizmetchi xadim li ependi xitay hökümitining hazirghiche bu mesilige köngül bölmigenlikini eyiblidi. U mundaq dédi:

"Shingtey shehiridiki qan bulghinish weqesi hazirghiche qan ponkitlirida bayqalghan, eng köp adem qandin eydizni yuqumlandurghan weqemikin deymen. Qan sélishtin eydiz wirusning yuqush nispitimu yuqiri. Shingteydiki qan saqlash ponkitliridiki qanni ishlitishke qet'iy bolmaydu. Ölchemge toshmaydighan qandin 10 ming parchidin artuqi bayqaldi. Bolupmu 95-, 96 - yilliri eydiz köp tarqalghan shenshi yünchingdin sétiwélin'ghan qanlar bulghan'ghan chiqti. Hazirqi ehwalgha qarighanda, hökümet da'iriliri qesten bu ehwallarni yoshurghan".

Aldini élish tedbirliri yéterlik emes

B d t ning doklatida éytilishiche, xitayda zeherlik chékimlik chékish we qalaymiqan jinisiy munasiwet ötküzüsh, eydiz wirusi tarqilishining asasliq yolliri hésablinidu.

Uyghur éli xitay boyiche eydiz wirusning tarqilish sür'iti eng téz rayon hésablinidu. Xitay hökümiti téxi bu ayning bashliri élan qilghan melumatlirida, bu yil 6 - aydin 9 - ayghiche bolghan üch ay ichidila melum bolghan eydiz wirusi bilen yuqumlan'ghuchilar sanining 400 dek ashqanliqini, ularning köp qismining yashlar ikenlikini bildürgen idi.

Uyghur élidiki eydiz mesilisi heqqide köp maqale élan qilghan nyo-yorktiki tibbi tetqiqatchi muhemmet imin ependi, xitay hökümitining eydizning tarqilish yollirini tosushta qolliniwatqan tedbirlirining ünüm bermeywatqanliqini körsetken idi.

Xitay hökümitining statistikilirigha qarighanda, xitayda eydiz wirusi bilen yuqumlinish nisbiti 0.1% Bolup, texminen 840 ming adem eydiz wirusi bilen yuqumlan'ghan. Buning ichide eydiz késilige giriptar bolghanlarning sani 80 mingdin ashidu.

Eydiz pa'aliyetchilirining tirishchanliqi

Béyjingda eydiz bimarlirini qutquzush ishliri bilen shughulliniwatqan yazghuchi süy zin ependimu, xitay hökümitini eydiz késilining aldini élish we eydiz bimarlirigha qaritilghan kemsitishni yoqitish jehette teshwiqatni kücheytishke chaqiriwatqan pa'aliyetchilerning biri. Umu xitay hökümitini eydiz bimarlirigha heqsiz dora tarqitish qatarliq wastilerni qollinip, eydizning téz yamrishining aldini élishni otturigha qoydi:

"Bimarlarni heqsiz dora bilen teminlesh kérek. Bolupmu, qan sétish we her xil dawalash hadisiliri jeryanida eydiz wirusini yuqturiwalghan kishilerni heqsiz dawalash kérek. Zeherlik chekküchiler topi arisidimu, dora tarqitish we heqsiz dawalashni yolgha qoyush kérek. Xelq teshkilatlirini bu ishqa arilashturush kérek. Andin kéyin, hökümet zeherlik chékimlik chekküchiler we jinisiy mulazimet bilen shoghullinidighanlargha qarita tézdin yéngi bir siyaset bikitip chiqishi kérek. Ularni tashliwetmestin, ulargha köngül bölüshi, ghemxorluq qilishi, yéteklishi kérek. Gerche bu xizmetlerni qilmaq tes bolsimu, hökümet tézdin qol tiqip bularni qilishi kérek".

Pütün dunyada texminen 40 milyondin artuq eydiz wirusi bilen yuqumlan'ghuchilar bar. Bularning texminen 20% i asiyada. 2003 - Yili, taylandtiki eydiz wirusi bilen yuqumlinish nispiti tarixidiki eng töwen sewiyige chüshüp, yéngidin eydiz késilige giriptar bolghanlarning sani azlighan.

B d t doklatida taylandtiki bu ilgirileshlerni teriplidi. B d t ning mutexessiliri xitaydin sirt yene, bérminimu eydiz wirusning tarqilishida yéterlik tedbir qollanmighan dölet dep tenqidligen. (Arzu)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet