Хитайда әйдиз кесили һәққидә йепиқ йиғин өткүзүлди


2005-11-07
Share
Әйдиз вә демократийә паалийәтчиси ху җя 1-июн күни бейҗиңдики өйидә. AFP

Дүшәнбә күни хитай мәмликәтлик әйдиз кесилиниң алдини елиш йиғини җеңҗу шәһиридә өткүзүлди. Хитайдики бу қетимлиқ йиғин "мәмликәтлик әйдиз кесилиниң алдини елишта үлгә болған районларниң тәҗрибилирини алмаштуруш йиғини" дегән нам билән дүшәнбә күни хенән өлкисиниң җеңҗу шәһиридә ечилған болуп, йиғинға йәнә хитайниң муавин баш министири ву йи қатнишип сөз қилған.

Йиғин йепиқ һаләттә вә юқири бихәтәрлик тәдбирлири қоллинилған әһвалда чақирилған. Шундақла йәрлик сақчиларму хенән өлкисидики әйдиз кесили бир қәдәр еғир районларда һәмдә җеңҗу шәһиридә чарлаш вә назарәт елип барған.

Йиғинниң алди кәйнидики тутқун

Радиомиз игилигән учурларға қариғанда, дүшәнбә күни әтигән йәрлик вақит саәт 9 ларда, бу қетимлиқ йиғинға әрз сунушқа кәлгән хитайниң атақлиқ әйдиз паалийәтчиси ху җя җеңҗудики хуаңхе миһманханисида сақчилар тәрипидин тутуп кетилгән. Мәзкур меһманхана алдида әрз суниватқан йәнә бир нәпәр әйдиз вируси билән юқумланған бир аял радиомизға бу һәқтә инкас қайтуруп, хитай сақчилириниң йеқинқи бир нәччә күндин буян , әрз сунушқа кәлгән кишиләрни тутуп кетиватқанлиқини мәлум қилди. У мундақ деди:

"Бүгүн җ х идарисидикиләр йәнә 10 әрздарни очуқтин - очуқ елип кәтти. Уларни машиниға бесип өйлиригә қайтип кетишкә мәҗбурлиди. Һазир бу йәрдә 10 дәк адәм қалдуқ. Ху җя қоюп берилмигичә биз бу йәрдин қайтмаймиз. У биз үчүн тутуп кетилди әмәсму? "

Әйдиз паалийәтчиси ху җя әслидә, бир парчә әрзнамини муавин баш министир ву йиға сунмақчи болған. Бу әрзнамини язғучи хенән өлкисидики 50 нәччә яшлиқ әйдиз вируси билән юқумланған бир киши болуп, у әрзнамини ху җя билән бирликтә ву йиға тапшурмақчи болған. Лекин хитай сақчилири бир күн бурун улар турушлуқ меһманханиларға бастуруп кирип, бу кишини өз ичигә алған 30 нәччә әйдиз вируси билән юқумланғучиларни тутуп кәткән.

юқирида радиомизға инкас йәткүзгән аял йәнә мундақ дәйду:

" Биз дәрһалла меһманханидин чиқип һәр тәрәпкә қечип кәткәнтуқ. Лекин , кейин сақчилар йәнә җеңҗудики барлиқ кичик меһманханиларниму ахтуруп, 30 нәччә кишини тутуп кәтти. Шу күни кәчтә мән , йәнә 10 нәпәр әйдиз вируси билән юқумланған кишиләрни башлап кәйфеңға қечип келивалдуқ".

Йиғиндин бурунқи агаһландуруш

Йиғин ечилишниң алдида һәтта сақчилар хенәндики бир қисим муһим кәнтләрдики әйдиз паалийәтчилириниң өйлирини ахтуруп, уларни һечқандақ паалийәткә қатнашмаслиққа вә бу кәнттин айрилмаслиққа агаһландурған. Биз бу мунасивәт билән җеңҗу шәһәрлик җ х идарисиға телефон ачтуқ. Әмма нөвәтчи хадим бу һәқтә һечнемә дәп берәлмәйдиғанлиқини билдүрди.

Хитайда ечилған бу қетимлиқ әйдиз йиғини асасий җәһәттин мәхпий һаләттә өткүзүлгән болуп, һәтта хитайдики һәр қайси мәтбуат вә интернәт тор бәтлиридиму бу һәқтә һечқандақ хәвәр берилмигән. Шундақла бу йиғинға қатнашқучиларниң көпүнчиси һәр қайси дәриҗилик һөкүмәт әмәлдарлири болуп, наһайити аз сандики иҗтимаий тәшкилат вәкиллири қатнаштурулған.

Аммиви тәшкилатлар қатнаштурулмиған

Бу йиғинни хитай дөләт ишлири кабинтиниң әйдиз кесилиниң алдини елиш ишханиси орунлаштурған болғачқа, һөкүмәтсиз тәшкилатларға қәтий орун берилмигән. Хитайдики аммиви тәшкилатлардин бири болған бейҗиң әйҗишиң тәтқиқат орниниң мәсули вән йәнхәй уларниң йиғинға қатнишиш илтимасиму көп қетим хитай даирилири тәрипидин рәт қилинғанлиқини билдүрди. У мундақ деди:

"Хитай һөкүмити ағзи-ағзиға тәгмәй пүтүн хәлқ қатнаштурилиду дәп җар салиду. Әмәлийәттә һалқилиқ паалийәтләргә кәлгәндә, аммиви тәшкилатлар чәткә қайрип қоюлиду. Униң үстигә хитайниң әйдиз кесилигә ишлитиватқан пули барғансери көпийиватиду. Әгәр һөкүмәт мушундақ қара сандуқта иш қиливәрсә, у чағда биз бу пулларниң җайиға ишлитигән-ишлитилмигәнликини биләлмәймиз".

Хитайда әйдиз кесилиниң тарқилиши барғансери тезлишиватқан болуп, хәлқара җәмийәтму буниңға алаһидә деққәт-етибарини бәрмәктә. Һәммимизгә мәлум уйғур елидики әйдиз вәзийити кишини әндишигә салиду. Һөкүмәт даирилириниң елан қилған мәлуматида уйғур елидә һазирғичә 11 миң 303 кишиниң әйдиз кесили билән юқумланғанлиқи байқалған. Лекин әмәлий сан болса буниңдин аз дегән 6-7 һәссә көп болидикән. (Пәридә)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт