Albaniyidiki Uyghurlar ümidsizlik ichide yashimaqta


2007-06-13
Share

Amérika prézidénti jorj bushning albaniyini ziyaret qilishi bilen birge gherb metbu'atida, gu'antanamo herbiy türmidin qoyup bérilgendin kéyin, albaniyige orunlashturulghan besh Uyghurning mesilisi we ularning nöwettiki ehwali heqqide maqale we mulahiziler élan qilinishqa bashlidi.

" Térrorluqqa qarshi urush özimizge qarshi bir urushqa aylanmaqta"

Jémiz héferman 12‏- iyun küni amérikida chiqidighan hoféngton gézitide élan qilghan " térrorluqqa qarshi urush özimizge qarshi bir urushqa aylanmaqta " serlewhilik maqaliside," iraqtiki haditta, ebu gherib we gu'antanamoda yüz bergen weqeler shundaqla gü'antanamo türmisidin qoyup bérilip, albaniyige orunlashturulghan Uyghurlarning nöwettiki ehwali, térrorluqqa qarshi urushning amérikining en'eniwi qimmet qarashlirigha we prinsiplirigha qarshi bir urushqa ayliniwatqanliqining janliq ispati " dep körsetken.

Maqaliside, gü'antanamo herbiy türmisidin qoyup bérilgendin béri albaniyining paytexti tirana shehirining sirtidiki bir musapirlar lagérida turuwatqan Uyghurlarning, ümidsizlik ichide yashawatqanliqini tekitligen aptor jémiz héferman mundaq deydu: " tiranada qamilip qalghan bu besh kishi, xitay hökümitining bésimi astida yashawatqan Uyghur millitige mensup bolup, Uyghurlarning milliy kemsitishke uchrawatqanliqi, ularning xitay hökümitining diniy we siyasiy bésimi astida yashawatqanliqi we bölgünchi dep eyiblinip ölüm jazasigha höküm qiliniwatqanliqi, amérika tashqi ishlar ministirliqining 2006‏- yilliq kishilik hoquq doklatida ispatliq pakitlar bilen belgilen'gen."

Albaniyidiki besh Uyghurning sergüzeshtiliri

Albaniyidiki besh Uyghurning qandaq qilip gü'antanamo herbiy türmisige chüshüp qalghanliqi üstidimu toxtalghan aptor jémiz héferman, maqalisini dawamlashturup mundaq deydu: " ottura asiyada panahliq izdep yürgen bu Uyghurlar, afghanistan'gha bérish üchün bir yol tapqan. Ular, orunlishidighan bir jay tapqan'gha qeder afghanistanda turushni qarar qilip, tore bore taghlirining itekliridiki kichik bir yézigha orunlashqan. Ulargha bu yézida bir iptida'iy herbiy lagérida peqet kalashnikof étishla ögitilgen. Lékin bu yéza amérika mudapi'e ministirliqi teripidin talibanlar bilen munasiwiti bar dep békitilgenliki üchün, 2001‏- yili öktebir éyining otturilirida amérika herbiy qisimliri teripidin bombilan'ghan. Uyghurlar bu yézidin qéchip, pakistan'gha ötken. Pakistandiki yerlik qebililer deslepte ularni qarshi élip, andin amérika armiyisige tapshurup bergen. Shuning bilen 2002‏- yili iyun éyida bu besh Uyghur gü'antanamo herbiy türmisige élip kélin'gen . Amérika xadimliri ularni ikki yil soraq qilghandin kéyin, ularning térrorluq bilen héchqandaq alaqisi yoqliqini éniqlap ularni qoyup bérishni qarar qilghan."

Maqaliside, amérika hökümitining dunyadiki nurghunlighan döletlerdin bu Uyghurlarni qobul qilishini telep qilghanliqini, lékin bu döletlerning bir qétim térrorchi dep qarilan'ghan bu kishilerge panahliq bérishni ret qilghanliqini eskertken jémiz héferman mundaq yene mundaq deydu: " dunyada peqet birla dölet, yeni xitay ularni qobul qilishqa teyyar idi. Emma Uyghurlar xitaygha qaytishini xalimaytti. Washin'gtondiki xitay bash elchixanisi teripidin élan qilin'ghan bir bayanatta, xitay hökümiti bu kishilerni xelq'ara térrorluq herikitining bir qisimi bolghan sherqiy türkistan islamiy herikitining ezasi hésablaydu. Shuning üchün ularni sotqa tartidu, déyilgen. Xitay hökümitining bu bayanati, hökümetlerning térrorluqqa qarshi urushtin kishilerni qarilashta qandaq paydilan'ghanliqining janliq bir misali hésablinidu."

Amérika hökümitining, albaniyini Uyghurlargha siyasiy panahliq bérishke razi qilish üchün, albaniye hökümitige köp miqdarda pul bergenlikini eskertken aptor jémiz héferman, hoféngton gézitide élan qilghan maqalisini mundaq ayaqlashturghan: "amérika hökümiti Uyghurlarni albaniyige orunlashturghandin kéyin, ular bilen bolghan pütün alaqini üzüp, ularni tashliwetken. Ular gerche gü'antanamo herbiy türmisidin qoyup bérilgen bolsimu, emma kélechektin ümidsiz ,yenila türmidin perqsiz bolghan tirana sirtidiki bir musapirlar lagérida yashimaqta. Gerche, ular bu lagérida anda-sanda a'ililiri bilen téléfonda sözlishish imkaniyitige ige bolsimu, lékin a'ililiri bilen körüshüsh we balilirini körüsh ümidini yoqatmaqta".( Ömer qanat)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet