Бәзи хитай аққунлири уйғур елидә алдамчилиқ билән пул тапмақта


2004.10.06

Учурлардин мәлумки уйғур районида- үрүмчигә охшаш чоң шәһәрләрдә хитай аққунлириниң нопуси һәссиләп көпәймәктә болуп,бәзи хитай аққунлар кишиләрни алдап пул тепишниму уйғур елидә җан беқишниң йоли қиливалған.

Йол бойида йүкүнүп олтурған бичарә аққунниң сәргүзәштиси

Салам мөһтәрәм радио аңлиғучилар, уйғур елидики бәзи чоң шәһәрләрдики адәм көп өтидиған коча бойлирида,хитайчә чоң хәтләр билән " мән йитим бала, яхши нийәтлик кишиләр мени қутқузувелиңлар......" Дегәнгә охшаш мәзмунлар йезилған варақчиларни тутуп бичарә һалда йүкүнүп олтурған, охшимиған қисмәтләргә дучар болған һәр хил яшлардики хитайларни учратқили болиду. Йолдин өткән яхши нийәтлик кишиләрниң бәзилири уларға ич ағритип янлиридин пул чиқирип ярдәм қолини сунишиду.

Бәлким улар, бу йүкүнүп олтурған бичарә қияпәттики хитайларниң өзигә охшаш ақ көңүл кишиләрниң ярдимигә еришишни пул тепиш йоли қиливалған алдамчилар икәнликини ойлапму бақмиса керәк.

Бу һәқтә йеқинда үрүмчи сәһәр гезитидә бир қизиқарлиқ очерк елан қилинди.

9- Айниң 12 - күни мәзкур гезитниң мухбири үрүмчидики медитсина университети дәрвазиси алдида, оқуғучи қияпитидики бир адди хитай қизниң, қолида бир қери аялниң чоңайтилған рәсими билән җәсәт күли сандуқини тутқан һалда, өткән кәчкәнләргә, " анам шинҗаңға иш издәп келип машина вәқәсидә өлүп кәтти. Пулум болмиғачқа анамни дәпнә қилалмайватимән, яхши нийәтлик кишиләр анамни йәрликигә қоюп роһини имин тапқузушумға ярдәм бәрсәңлар" дәп йүкүнүп олтурғанлиқини көргәндин кейин, ичи ағрип йолдин өткән бәзи кишиләргә охшаш униңға пул бәргән.

Әмма узун маңмайла мухбирниң алдиға коча бойида йүкүнүп олтурған бир оғул бала учриған, мухбир бу балиниңму, алдида учриған қиз көтүривалған рәсимниң өзини көтиривалғанлиқи, йәргә қоюп қойған ярдәм тиләш хетиниңму охшаш икәнликини байқап, буниңға қизиқип тәкшүрүшкә башлиған.

Мухбир бу балиға он йүән бәргәндин кейин, униң нәдин кәлгәнликини, нимә қисмәтлкәргә йолуққанлиқини сүрүштә қилған.

Бу оғул бала хенәндин кәлгән 15 яшлардики бала болуп, у мухбирға " анам шинҗаңға ишлигили келип, бир вәқәдә өлүп кәтти,фәмиләм ваң, мән ялғуз бала, анамниң хәвирини аңлап хенәндин кәлгән идим, әмма пул йоқ, уни дәпнә қилалмидим, шуңа йол бойида тиләмчилик қилишқа мәҗбур болуватимән дәп, җәсәт күли қутисини қучақлап ечинишлиқ қияпәттә йиғлап кәткән.

Алдамчилар күндүзи тиләмчилик қилса, кечиси қавақханиларда

Бу балиниң өзини мән ялғуз бала дегини мухбирда техиму гуман пәйда қилған. Чүнки медитсина университити алдида олтурған қизбилән униң көтиривалғини бир аялниң сөрити, иккилиосиниң сәргүзәштиси охшаш, әмма иккисиниң мунасивети йоқ болса бу қандақму гуман пәйда қилмисун.

Мухбир бу балини бир ашханиға башлап пива қуюп бәргәндин кейин, униң ағзи ечилип мухбирға рас гепини сөзләшкә башлиған.

У, "ака, хелә болидиған адәмдәк қилисиз,рас гәпни қилсам мениң фәмиләм ваң әмәс җаң, юртум хенән хуашән, мәктәптә оқимиған, -2002йили шинҗаңда пул тепиш асанкән дәп аңлап чиққан, авал бәзи ушшақ ишларни тепип ишләп йүрдүм. Кейин бир йол тепишқа уста юртдешим мушу йолни үгитип қойди, бир күндә аз дигәндиму йүз юәндин җиқрақ кирим қилимән дәңа" дигән.

Мухбир униңдин алдида учратқан қизни сориғанда у " униң билән тонушимән, үрүмчидә бизгә охшаш пул тепиватқанлардин 10дәки бар, биз башта бир қери аялниң рәсимини тепип чоңайттуқ, хәқләрни техиму ишәнсун дәп техи бирдин җәсәт күли сандуқиму сетивалдуқ, у қиз хәт билиду, ярдәм сораш хетини у язди, шуниң билән бу содиға кириштуқ." Дигән.

Мухбир униңдин һәр күнлүк тапаветиңларни нимигә хәҗләйсиләр дәп сориғанда у " тамақ йәймиз, өйгә төләймиз ашқиниға ойнаймиз,күндә дескохана, биляртхана, қавақханиларға киримиз" дигән.

Хитайниң қануни бу алдамчиларға йочуқ ечип бәргән

Мухбир мәзкүр алдамчилиқ мәсилисини үрүмчидики җамаәт хәвпбсизлик идарисиға мәлум қилғанда улар " буниңға охшаш алдамчилиқ қилмиши җинайәт һисаплансиму, әмма уларниң һәр қетимлиқ алдамчилиқ қилп алған пули икки юән әтрапида болғачқа уларға җинайәт бекитишкә амалсизқалимиз, шуңа бу хил коча алдамчилиқини бир тәрәп қилмақ һәқиқәтән тәс болмақта" дәп җавап бәргән.

Иккинчи күни әттигәндә мухбир башқа бир йолда һилиқи медитсина ониверситити алдида олтурған қизни йәнә учратқан, әмма бу қетим униң қолида анисниң сүритиниң орниға бир оқуғучилар сомкиси алмашқан болуп, у алдиға " өйимиз көйүп кәтти, мән йитим қалдим,оқушсиз қалдим, сахавәтлик кишиләр мениң оқумни давамлаштуришимға ярдәм бериңлар....." Дигәнгә охшаш чоң хәтләрйезилған бир қәғәзни қойивалған. Мухбир уни күзәткән.

Мухбирниң һисаплишичә, бу алдамчи әттигәндин чүштин кейин саәт алтигичә алдамчилиқ билән 200юәндин көп пул тапқан.

Хитай аққунлири уйғур елиниң җәмийәт аманлиқини бузмақта

Нөвәттә һәр хил қатнаш вастилириниң қолайлишишиға әгишип хитай өлкилиридин уйғур елигә пул тепиш мәқситидә келиватқан хитай аққунлар күнсайин көпийиватқан болуп, уйғур ели истатестика идарисиниң илгири бәргән доклатида күнигә 30миң хитай башқа өлкиләрдин уйғур елигә келиду, дәп көрситилгән.

Радиомизға уйғур елидин кәлгән инкасларға қариғанда, уйғур елидики хитай аққунлириниң көпийишигә әгишип, уларға мунасивәтлик җинайий делоларму көпәйгән болуп, улар җәмийәтниң аманлиқиға тәсир йәткүзүпла қалмай уйғур ели хәлқиниң мәнпәәтигә һәр хил юсунда зиян йәткүзмәктә икән. юқириқиға охшаш һәтта уйғур елидики ақ көңүл,сахавәтлик хәлқниң пулини алдап елишму улар үчүн пул тепиш кәспи болған.

Әмма уйғур ели партийә, һөкүмәт даирлири уйғур елиға кәлгән аққун хитайларниң орнини юқири көтирип, мәнпәәтини қоғдаш үчүн уларни " аққун" димәслик, " хәлқ ишчилири" дәп аташ керәклики һәққидә мәхсус сиясәтләрни чиқарди. (Гүлчеһрә)

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.