Бейҗиңда хитай - америка юқири дәриҗиликләр һәрбий сөһбити өткүзүлди


2006-06-08
Share
Америкиниң тинч окян һәрбий қисминиң башлиқи Admiral William Fallon 2006 – йили 10 – май күни бейҗиңда хитай дөләт мудапиә министири сав гуаңчуән билән көрүшкән иди. AFP

Җуңго - америка йеңи бир нөвәтлик юқири дәриҗиликләр һәрбий сөһбити пәйшәнбә күни бейҗиңда икки дөләт көңүл бөлидиған хәлқара мәсилиләр, район бихәтәрлики, һәрбий қисимларниң алақиси вә һәрбий қисимлар қурулуши қатарлиқ мәсилиләрни асас қилған вә икки тәрәпниң дөләт мудапиә мәсилисидә йеқиндин бери күчийишкә башлиған қизиқ темилар бойичә музакирә елип барди.

Бейҗиңдики америка әлчиханисиниң баянатчиси франсийә ахбарат агентлиқиға, америка ярдәмчи дөләт мудапиә министири петир родманниң юқири дәриҗилик хитай һәрбий әмәлдарлири билән пәйшәнбә күни елип барған бир күнлүк һәрбий сөһбити, икки дөләт арисида 1997- йилдин бери нөвәт билән давамлишип келиватқан һәрбий ишлар сөһбитиниң бир қисими, дәп тәкитлигән болсиму, лекин у, сөһбәтниң тәпсилатини ашкарилашни рәт қилди.

Шинхуа ахбарат агентлиқиниң хәвәр қилишичә, петир родман сөһбәтниң ечилиш нутуқида "бизниң һәрбийлар арисидики мунасивәтни илгири сүрүшимизгә зөрүрийәт бар. Чүнки бу, бизниң пүтүн мунасивәтлиримизни илгири сүрүшниң муһим тәркиби қисими" дәйду.

Хитай: сөһбәт "сәмимий, достанә вә иҗадий" елип берилди

Сөһбәткә қатнашқан хитай һәрбий вәкилләр өмикигә җуңго хәлқ азадлиқ армийисиниң ярдәмчи баш штаб башлиқи җаң чиншиң йитәкчилик қилған. Хитай дөләт мудапиә министирлиқи сөһбәттин кейин елан қилған баянатида, сөһбәткә "сәмимий, достанә вә иҗадий" дәп баһа бәрди. Хитай ташқи ишлар министирлиқи баянатчиси лю җйәнчав шу күнки баянатида "бу хилдики һәрбий пикир алмаштурушлар җуңго - америка арисидики өз ара ишәнчни, иҗадий вә һәмкарлашқучи мунасивәтни илгири сүрүшкә ярдәмчи болиду " деди. Сөһбәт тоғрисида "буниңдин кейин қилишқа тигишлик болған вә охшимиған дәриҗиликләр буйичә биз давамлаштуридиған нурғун ишлар бар " дәп тәкитлигән петир родман, " биз район характерлик мәсилиләр вә ядро сиясити һәққидә юқири сәвийилик музакириләр елип бардуқ " дәйду. У, сөһбәттин кейин хитай һәрбий қисимлириниң баш штаб башлиқи ляң гуаңлей билән учрашқан. Родман, "һәрбий алақимизни һәр қайси саһәләр бойичә күчәйтишимиз керәк " дәп тәкитлигән ляң гуаңлейгә "әгәр оттурида мәсилә яки әндишилиримиз болса тоғриси уни сораш вә сөзлишиштур" дәп көрсәтти.

Франсийә ахбарат агентлиқиниң әскәртишичә, бу қетимқи сөһбәт америка дөләт мудапиә министирлиқи өткән айда елан қилған хитайниң һәрбий тәрәққият көлими вә сүрити, узун мәнзилни көздә тутқанда америкиға тәһдит шәкилләндүрмәктә, дегән доклатидин кейин, хитай - америка арисида пәйда болған соғуқчилиқни еритишкә қаритилмиған.

Җуңгониң һәрбий күчини кәң - көләмдә тәрәққи қилдуруши қошлирини әндишигә салмақта

Америка дөләт мудапиә министирлиқиниң доклатида "җуңгониң һәрбий тәрәққият көлими райондики һәрбий күчләр тәңпуңлиқиниң өзгиришини кәлтүрүп чиқарди" дәп агаһландурған иди. Доклатта " җуңгониң истратегийилик ядро қораллирини узун мәзгиллик заманивийлаштуруш пилани, қуруқлуқ вә деңизни база қилған зәрбә бериш күчи, дәл җайиға тәккүзидиған қоралларға игә болуш райондики заманивий һәрбий күчләргә йошурун тәһдит елип кәлмәктә "дәйду.

Америка дөләт мәҗлиси қармиқидики җуңго - америка иқтисади вә бихәтәрликни көзитиш комитетиниң әзаси, америка кархана тәтқиқат орниниң хитай ишлар мутәхәссиси даниял блументалниң қаришичә, җуңгониң йеқинқи 10 йил ичидики һәрбий тәрәққияти кишиниң диққитини қозғайду. Җуңго һәрбий хам чотини көпәйтиш сүрити дуня бойичә әң юқири дөләт.

Блументал, америка мирас фонди җәмийитидә чаршәнбә күни чақирған муһакимә йиғинида " җуңго һәрбий саһәси нөвәттә деңиз армийә күчини күчәйтишкә көп көңүл бөлмәктә. Җуңгониң мәқсити америкини асия - тинч окян районидин сиқип чиқиралайдиған деңиз армийә күчигә игә болуш. Америка нөвәттә хитайниң тинч окян райониға орунлаштурған су асти парахотлириниң аваричилиқиға дуч келиватиду. Җуңгониң һәрбий күчини кәң - көләмдә тәрәққи қилдуруш пилани униң хошлирини әндишигә салмақта" дәйду.

Америка дөләт мудапиә министирлиқиниң анализ қилишичә, хитай даирилири бу йилқи һәрбий хам чотини 30 милярд доллар, дәп елан қилған болсиму, лекин әмәлийәттики соммиси 70 милярд доллардин 105 милярд долларғичә болуши мумкин.

Хитай: тәнқид ни қобул қилмаймиз

Америка хитайни һәрбий ишларда ашкара болмаслиқ вә хупиянә һәрикәт қилиш билән әйиблимәктә. Лекин бейҗиң даирилириниң қаришичә, америка дөләт мудапиә министирлиқи җуңгониң һәрбий күчи вә мудапиә хам чотини мубалиғиләштүрмәктә вә униң доклати "соғуқ мунасивәтләр дәвриниң тәпәккур қилиш усули" бойичә тәйярланған.

Хитай ташқи ишлар министирлиқи баянатчиси лю җйәнчав сәйшәнбә күнки бир баянатида, америка дөләт мудапиә министири доналд рамсфилдниң "җуңго һәрбий ишларда ашкара әмәс. Һәрбий ишлирини зиядә мәхпий тутмақта " дегән сөзлирини рәт қилип, " биз дуня бойичә һәрбигә әң көп пул хәҗләйдиған бу дөләтниң тәнқидини қобул қилалмаймиз " дәйду. (Әркин)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт