Amérika we xitay otturisidiki soda munasiwiti jiddiylishishke bashlidi


2007-04-12
Share

Ikki kishi 2006-yili 13-yanwar küni béyjingdiki bir muzika we kino filimliri satidighan dukanning élanlirigha qarimaqta. Xitayda amérikining kino, muzika we komputér yumshaq détalliri qatarliq eqliy mülüklirini qanunsiz köpeytip tarqitishi, amérika – xitay soda munasiwitidiki muhim bir mesilerning biri bolup qalmaqta. AFP

Seyshenbe küni amérika hökümiti dunya soda teshkilatigha xitayning soda mesiliside ikki dölet otturisidiki kélishimilerge éghir derijide xilapliq qiliwatqanliqi heqqide resmiy erz sunup, öz naraziliqini bildürgen. Amérika soda teshkilatining wekili suzen schoweb (Susan Schwab) ‏- "hazir amérikining nurghunlighan kino- filimi, muzikisi, kitab we kompyutér yumshaq détalliri xitaylar teripidin xalighanche qanunsiz köchürüp sétilmaqta, xitayning bu xil eqliy mülük hoquqini hörmet qilmastin, xalighanche marka oghrilap, xalighanche qanunsiz köchürüp sétish qilmishliri yildin ‏- yilgha ewj élip, amérika shirketlirige we shundaqla amérika dölitige milyardlap ziyan élip kelmekte" dep körsetti.

Mesile bu ishta hökümetning qandaq chare -tedbir qollinishi mesilisi

Xitay soda ishlar ministirliqining bayanatchisi amérikining xitay üstidin erz qilghanliqigha qattiq naraziliq bildürüp, buni "pütünley yolsizliq " dep körsetti. Lékin tünügün amérikining paytexti washin'gtonda amérikining dunya soda teshkilatigha sun'ghan mezkur erzi toghrisida échilghan axbarat élan qilish yighinida, sabiq amérika soda teshkilatining wekili hemde mezkur erzni yézishqa mes'ul bolghan kala. Xils ependi amérikining bu qétim dunya soda teshkilatigha erz sunishining intayin yolluq ikenlikini tekitlidi.

Birleshken döletler teshkilatigha sun'ghan erzni yézishqa mes'ul bolghan kala. Xils ependi sözide "men, bizning bundaq qilishimiz xitaydiki eqli mülük mesilisining yaxshilinishqa qarap méngishida rol oyniyalishini ümid qilmaqtimen, hazir bu sahede, ikki dölet otturisida nurghun oxshimasliqlar mewjut. Menche, xitayda eqliy mülük hoquqini qoghdash mumkinchiliki yoq emes, bar, mesile bu ishta hökümetning qandaq chare -tedbir qollinishi mesilisi. Eger xitay hökümiti mezkur mesilini eng muhim orun'gha qoyidiken, undaqta mesilini choqum nahayiti téz hem ünümlük halda bir terep qiliwételeydu " dep körsetti.

Hökümetning bu xil ehwalni tosalishi asan'gha toxtimaydu

Kanadada turushluq xitay iqtisadshunasi shü dyenchin xitayning soda saheside mewjut bolup turuwatqan saxtiliq mesilisi heqqide toxtilip, mundaq dédi:

"Xitayda ishlepchiqirilidighan maw tey hariqini misalgha alayli, 10 nining ichide 9 i saxta bolup chiqidu. Shunga hazir xitaydiki bu mesile ikki tereplimilik mesile bolup, aldi bilen ammining qanun saheside éliwatqan terbiyisi bekmu arqida qalghan, ular pulgha yarighidekla nerse bolidiken, amal bar uning saxtisini ishlepchiqirishqa urunidu؛ ikkinchidin, hökümetning bu heqtiki nazaret qilish küchi bekmu ajiz. Marka oghrilash we qanunsiz köchürüp sétish dégendek qilmishlarni tekshürüsh üchün, hökümet nurghun pul serp qilish kérek. Lékin hökümet dégendek küch chiqarghini yoq"

Amérika indi'ana ishtatida turushluq proféssor jin juyü|n ependi özining xitayda ewj élip kétiwatqan qanunsiz köchürüp sétish mesilisidin intayin endishe qilidighanliqini shundaqla hökümetning bu xil ehwalning aldini alalishigha közi yetmeydighanliqini tekitlep "qanunsiz köchürüp sétish mesilisi xitayda heqiqeten nahayiti éghir. Lékin menche hökümetning bu xil ehwalni tosalishi asan'gha toxtimaydu. Chünki xelq arisidiki qanunsiz köchürüp sétish qilmishliri nahayiti mexpiy halda élip bérilghan. Hökümetning uni bir -birlep éniqlap chiqalishi bekmu teske toxtaydu" dep körsetti.

Xitay bu heqte ta hazirghiche jiddiy chare- tedbir qollan'ghini yoq

Amérika soda teshkilatining wekili suzen xanim washin'gtonda échilghan bu heqtiki axbarat élan qilish yighinida, "amérika bundin ilgiri eqliy mülük hoquqi mesilisi heqqide xitay bilen köp qétim söhbette bolghan, lékin xitay bu heqte ta hazirghiche jiddiy chare- tedbir qollan'ghini yoq. Amérika hökümitining bu qétim dunya soda teshkilatigha resmiy erz sunishidiki seweb dunya soda teshkilati arqiliq, xitayni eqliy mülük hoquqini qoghdashqa mejburlash we shundaqla keng istémalchilarning bundin kéyin qanunluq mehsulatlargha ige bolalishigha shara'it yaritip bérish üchün " dep bildürdi.

Amérikining soda wekili suzenning bayan qilishiche, xitay hazir bir tereptin amérikidin kino filimliri we muzika déskilirini import qilishni chekligen bolup, yene bir tereptin oghriliqche köchürüp bazargha sélish ishlirigha yol qoyup kelmekte. Munasiwetlik sanliq melumatlargha qarighanda, yéqinqi yillardin buyan, amérika tamozhnilirida qolgha chüshürülgen etkes mehsulatlarning 80%i xitaydin kelgen saxta mehsulatlar iken shundaqla 2005 ‏- yilida xitayda sétilghan DVD déskilirining ichide az dégende 10 ning 9 i oghriliqche köchürüp bazargha sélin'ghan saxta mehsulat bolup hésablan'ghan.

Munasiwetlik melumatlargha qarighanda, amérika hökümiti bu qétim dunya soda teshkilatigha erz sun'ghandin kéyin, dunya soda teshkilati ikki döletning mezkur mesilini söhbet arqiliq hel qilishigha 60 kün waqit béridiken. Eger mesile kéngishish arqiliq hel bolmisa, dunya soda teshkilati késim chiqiridiken. Eger bu dawada amérika yengse, xitay mehsulatlirigha jazalash tedbiri qollinidiken. (Méhriban)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet