' Amérikining, xitaydin kélidighan her qandaq tehditke teyyarliqi bar'

Amérikining sabiq prézidénti bush dewride xitay - amérika munaswiti tarixtiki eng yaxshi dewrini yashighan idi. Alaqidar terepler xitay - amérika munaswitining prézidént obama dewride qandaq tüs alidighanliqigha diqqet qilishmaqta.
Muxbirimiz erkin
2009-01-28
Share
Dengiz-MISSILE-305.jpg Amérika déngiz armiyisi ténch okyan qisimlirining bir maniwéridin körünüsh.
AFP Photo

Seyshenbe küni amérika dölet mudapi'e ministiri geyts we tashqi ishlarministiri héllariy klintonlarning xitay - amérika munasiwetlirige da'ir sözi bu jehettiki bezi boshluqni toldurdi. Analizchilar munasiwetning kishilik hoquq, soda ishlirida jiddiylishidighanliqini, shuning bilen birge hemkarliqning küchiyidighanliqini bildürmekte.

Yéqinda amérika maliye ministiri géytnir amérika kéngesh palatasida prézidént obamaning xitayni "pulning qimmitini manapoliye qiliwatqan dölet," dep qaraydighanliqini jakarlap, obama dewride xitay - amérika munasiwiti soda ishlirida duch kélidighan ixtilapni otturigha qoyghan idi.

Seyshenbe küni amérikining diplomatiye we herbiy ishlarni bashquridighan eng küchlük ikki ministirliqi obama hökümitining diplomatiye we herbiy ishlarda xitaygha tutidighan siyasitige izahat bergen bolup, amérika tashqi ishlar ministiri hillariy klinton obama hökümitining diplomatiye ishlirida xitay bilen bolghan munasiwetni kücheytidighanliqini tekitligen, lékin shuning bilen birge bilen dölet mudapi'e ministiri robért géyts amérikining herbiy ishlarda xitaydin kélidighan her qandaq tehditke teyyarliqi barliqini bildürgen.

Xitayning asiya - tinch okyan rayonidiki amérika herbiy küchige tehdit sélish iqtidarini östürgenlikini tekitligen géyts, lékin amérikining herbiy küchini rawajlanduruwatqanliqini, amérika qisimlirining "kelgüsi melum waqit ichide xitaydin kélidighan her qandaq tehditke taqabil turidighan iqtidarni hazirlap qoyghan" liqini ilgiri sürgen.

Géyts, "bizning bezi pilanlirimiz orunlashturulush we tereqqi qildurulush basquchida turuwatidu. Bu pilanlar xitayning amérika awi'amatkilirigha qarshi turushta qolgha keltürgen téxnika jehettiki yéngiliqlirigha taqabil turushni nishan qilghan. Méningche, biz bu sahede zor ilgirileshke érishtuq. Bizning herbiy jehettiki iqtidarimiz kelgüsi melum waqit ichide xitaydin kélidighan her qandaq tehditke taqabil turushqa yétidu " deydu. Geyts bu sözlerni amérika kéngesh palatasi herbiy ishlar komitétining seyshenbe küni chaqirghan ispat bérish yighinidiki guwahliqida tekitligen bolup, lékin u yene xitayning urush paraxoti, urush ayropilani we su asti paraxotigha qarshi turush iqtidari, balistik bashqurulidighan bomba, sün'iy hemrahqa qarshi turush qorali shundaqla intérnét urushi qatarliqlarda qolgha keltürgen netijisi özide endishe yaritiwatqanliqini bildürgen.

Geyts kéngesh palatasining herbiy ishlar komitétida ispat bergen shu küni amérikining yéngi tashqi ishlar ministiri hillariy klinton xanim tashqi ishlar ministirliqidiki hozurida muxbirlarni kütüwélip, obama hökümitining tashqiy siyasiti jümlidin xitaygha yüzgüzidighan siyasiti toghrisida melumat bergen.

Bu hillariy klintonning tashqi ishlar ministirliq wezipisige olturghandin béri ötküzgen tunji muxbirlarni kütüwélish yighini idi. Klinton xanim, xitay bilen bolghan munaswetni algha sürüsh amérikining asiya we dunyadiki menpe'eti üchün intayin muhim, dep qaraydighanliqini bildürgen bolsimu, lékin uning sözide bush hökümitining xitay siyasitini tenqidligenlik bishariti bar idi.

Klinton xanim mundaq deydu" : biz xitay bilen köp tereplimilik di'alog élip bérishqa muhtaj. Bu jehettiki istratégiyilik söhbet bush hökümiti dewride istratégiyilik iqtisadi söhbetke özgertiwétldi. Bu amérika - xitay munasiwetliridiki intayin muhim tereplerning biri, lékin bu ikki dölet munaswitidiki birdin - bir mesile emes."

Bush dewride xitay - amérika munasiwetliridiki yitekchilik roli amérika maliye ministirliqining qolida bolup, amérika maliye ministiri pa'ulson xitay - amérika istratégiyilik iqtisad söhbitini bashlighan idi. Lékin amérika yéngi maliye ministiri géytnér, xitay - amérika hemkarliqini kéngeytishke wede bergen bolsimu, lékin ikki dölet arisidiki istratégiyilik iqtisad söhbitining izchilliqigha wede béreymeydighanliqini bildürgen idi.

Tashqi ishlar ministiri hillariy klinton obama dewride amérika - xitay munasiwetlirige tashqi ishlar ministirliqi yitekchilik qilidighanliqining bisharitini bergen.

Klinton xanim: " shübhisizki, bizning ichki iqtisadi ehwalimiz shuni körsetmekte. Amérikidila emes, xitaydimu kishiler xizmetsiz qéliwatidu. Iqtisad ikki dölet arisidiki menggülük merkizi mesile. Lékin biz buning keng da'irilik mesililerning ichidiki bir mesile bolushini ümid qilimiz," dégen.


Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet