Америка вә явропа хитайни тибәткә һәқиқий аптономийә беришкә чақирди

Бүгүн явропа парламенти тибәт һәққидә мәхсус қарар чиқирип, хитайни тибәт тәрәп билән сөһбәтни давамлаштурушқа вә тибәткә һәқиқий аптономийә беришкә чақирди. Түнүгүн, йәни 2009 - йили 11 - март күни, америка авам палатаисиму тибәт һәққидә мәхсус қарар чиқирип, хитай һөкүмитини тибәт хәлқиғә селиватқан зулумини тохтитишқа чақирған иди.
Мухбиримиз шөһрәт һошур
2009-03-12
Share
Lxasada-xitay-eskerliri-305 2009 - Йили 10 - март күни чиңхәй өлкиси, хәйнән аптонум области, го майиң базири пүтүн қоралланған хитай әскәрлири билән толған көрүнүш.
AFP Photo

Бу йил 10 - март күни тибәт қозғилиңиниң 50 йиллиқ хатирә күни, 14 - март болса өткән йилқи лхаса вәқәсиниң бир йиллиқ хатирә күни. Бу мунасивәт билән март ейи тибәткә алақидар тәрәпләр үчүн сәзгүр ай саналмақта. Шуңа бүгүн хитай ташқи ишлар министирлики америка авам палатасиниң тибәт қарариға наразилиқ билдүрди.

Явропа парламентиниң бүгүнки тибәт һәққидики қарари, парламентта, мутләқ көп сандики әзаларниң қоллиши билән йәни, 131 гә қарши 338 аваз билән мақуллуқтин өткән. Қарарда, хитайниң тибәт тәрәп билән сөһбәттә сәмимий болуши, вә тибәт хәлқи ичидә алий аптономийә һәққидә реферондом йәни рай синаш елип бериши тәләп қилинған. явропа парламенти, хитай тибәт мәсилисигә әмәлий һәм үнүмлүк чарә қолланмиған тәқдирдә, тибәт яшлирини зораванлиқ йолиға мәҗбурлап қойидиғанлиқини әскәрткән. Бирқанчә күндин бери явропа парламентида тибәт байриқи есилған.

Америка авам палатасиниң тибәт һәққидики қарари толуқ аваз билән мақуллуқтин өткән. Қарар йәнә хитайни, чәтәл мухбирлириниң вә кишилик һоқуқ паалийәтчилириниң тибәтни зиярәт қилишиға йол қоюшқа чақирған.

Нөвәттә тибәттә вәқә чиқип қелишидин әндишә қиливатқан хитай, америка вә явропаниң мәзкур қарарлирини тибәт хәлқини қурутуш дәп қаримақта.

Хитай ташқи министирликиниң баянатчиси бүгүнки сөзидә америкини, җуңгониң ички ишлириға қопаллиқ билән арилашти, җуңго хәлқиниң қәлбини рәнҗитти, дегән вә бу хил вәзийәттә икки дөләт мунасивитиниң зәхмигә учрайдиғанлиқини әскәрткән.

Түнүгүн америка авам палатаси тибәт һәққидә қарар мақуллаватқан пәйттә, америка ташқи ишлар министири һелларй клинтон хитай ташқи ишлар министири яң җйеҗи билән көрүшти.

Һелларй клинтонниң бүгүн мухбирларни күтүвелиш йиғинида билдүрүшичә, у яңҗийеҗи билән көрүшкән чеғида, хитайдики инсан һәқлири мәсилиси вә тибәт мәсилисини оттуриға қойған. Һелларй ханим йәнә икки тәрәпниң инсан һәқлири темисида пикир бирликигә келәлмгәнликини шундақтиму, америкиниң инсан һәқлири мәсилисдики мәйданидин һәр вақит ваз кечәлмәйдиғанлиқини билдүргән.

Һелларй ханим хитай зиярити давамида, инсан һәқлирини әмәс, иқтисадий кризисни алдинқи орунға қойғини үчүн хәлқарадики кишилик һоқуқ тәшкилатлириниң тәнқидигә учриған иди. У бүгүнки сөзидә пүтүн дөләтләрниң инсанийәт алдида мәсулийити барлиқини, хәлқара мәсилиләрни ортақ һәл қилиши керәкликини билдүргән. Әмма хитай тибәт мәсилисини хитайниң ички ишлири һәм уни инсан һәқлири яки миллий мәсилиси әмәс, хитайниң земин пүтүнлүки мәсилиси дәп оттуриға қоймақта. Шуңа хитай ташқи ишлар министирлики америка авам палатасиниң тибәт һәққидики қарарни хәлқара келишимләргә хилап дәп әйиблигән.
 
Хоңкоңдики кишилик һоқуқ вә демократийә тәшкилатиниң билдүрүшичә, сичүәннниң аба вилайитидики тибәт раһиблири 3 ‏- март күни дөләткә қарши наразилиқ намайиши өткүзгән. Әмма, хитай даирилири мәзкур намайишниң дөләткә қарши намайиш әмәс, бәлки, хитай компартийисиниң тибәттә һакимийәт орнатқанлиқиниң 50 йиллиқини хатирилигән тәбрик намайиши икәнликини билдүргән.


Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт