Хитай пүтүн армийисини қайта рәтләшкә башлиди


2005-07-18
Share

Хитайниң "азадлиқ армийә гезити" дә елан қилинған хәвәрдин мәлум болишичә, хитайниң бу қетимлиқ армийини тәртипкә селиш һәрикитиниң көлими әзәлдин көрүлүп бақмиған дәриҗидә чоң болған. Шундақла тәртипкә селиш чарилири болса, армийиниң ички қисим қурулмисини илғарлаштуруш, юқири техникилиқ тәркибини көпәйтиш, универсал қурулушини күчәйтиш, бирләшмә уруш қилиш қоманданлиқ иқтидарини ашуруш һәмдә офетсер вә әскәрләрниң нисбитини яхшилаш қатарлиқларни өз ичигә алған. Омумийүзлүк ейтқанда, хитайниң бундақ қилиштики асаслиқ мәқсити, армийини кичик типлаштуруш, бир пүтүнлүккә кәлтүрүш вә иқтидарлаштуруш болуп һесаблиниду.

Хитай дуняниң һәрбий ислаһат йөнилишигә маслашмақчи

Америка оклахома мәркизий университетиниң ғәрбий тинч-окян тәтқиқат орниниң башлиқи доктур ли шявбин, хитайниң армийисини тәртипкә селишиниң, соғақ уруштин кейин пүтүн дуня йүзлиниватқан һәрбий ислаһат чоң йөнилишигә маслишиш икәнликини билдүрди. У мундақ деди:

"Чоң даиридин елип ейтқанда, дуняда һазир һәрбий ислаһат вә һәрбий инқилаб елип бериливатиду. Болупму соғақ уруштин кейин америкини өз ичигә алған бир қанчә асаслиқ дөләтләр һәрбий саһәсидә зор ислаһат елип берип, һәрбий органларни қисқартти һәмдә армийиниң техникилиқ сәвийисини ашурушқа әһмийәт бәрди. Хитай дәл мушу еқимға маслашмақчи. Униң үстигә америкиниң 1992 - йилидики парис қолтуғи уруши вә боснийә, косова урушлиридин кейин, хитай һөкүмити өтмүштики кона армийә түзүми вә кона һәрбий иқтидар билән һазирқи вәзийәткә маслашқили болмайдиғанлиқини байқап йәтти".

Америка бу ислаһатни парис қолтуғи урушидила башлап болған

Хоңкоңдики һәрбий ишлар обзорчиси ма диңшең, хитайниң армийә түзүлмисини рәткә селиш һәрикитиниң, уларниң қелиплаштуруш вә заманивилаштуруш принсипиға чүшидиғанлиқини билдүрди. У йәнә хитайниң армийини кичик типлаштуруш нишанида тохтулуп, бундақ қилиштики мәқсәтниң асаслиқи, қоманданлиқ қатлимини азайтиш арқилиқ армийә көлимини заманивийлашқан һәрбий әслиһәләргә маслаштуруш икәнликини билдүрди. У мундақ деди:

"Армийини кичик типлаштурмақчи болғини, америкини дорап нурғун қоманданлиқ қатламлирини қисқартмақчи болғини. Чүнки көп қатламға бөлүнүп кәткәндә, буниң үнүми анчә яхши болмайду һәмдә уруш тактикисини яхши игилигили болмайду. Буларниң һәммиси заманивийлашқан қорал әслиһәлиригә шундақла қоманданлиқ контрол қилиш сестимисиниң електирлишишиға мас кәлмәйду. Америка он нәччә йилниң алдидики парис қолтуғи урушидила армийини ислаһат қилип болған. Шуңа хитай азадлиқ армийиси һазир дәл мушу йолни меңиватиду".

Хитайниң һәрбий тәрәққияти ғәрб әллиригә селиштурғанда көп арқида

Ма диңшиң сөзидә йәнә, армийини қайта рәткә селишниң хитай армийисини техиму парасәтлик қилишқа пайдиси болидиғанлиқини, әмма буни тәрәққий қилған дөләтләрниң армийисигә селиштурғанда, хитай армийсиниң әқлий қабилийәт иқтидари вә омумийүзлүк сәвийисиниң йеқин кәлгүсидә йәнила қалақ һаләттә туридиғанлиқини билдүрди. У мундақ деди:

"Гәрчә һазир 'хитай тәһдити нәзәрийиси' вә хитайниң баш көтүрүшигә охшаш пәрәзләр оттуриға чиқиватқан болсиму, лекин мениң шәхсий қаришимчә, кәмбәғәлликтин әмдила қутулушқа башлиған бундақ бир чоң дөләт шундақла киши бешиға тоғра келидиған миллий ишләпчиқириш омумий қиммити аран 1000 доллар әтрапида болуватқан бу дөләт тәрәққий қилған дөләтләргә ундақ асан йетишәлмәйду. Хитай өзиниң бурунқи әһвалиға қариғанда техиму илғарлишиши мумкин, лекин ғәрб әллири билән селиштурғанда пәрқ йәнила чоң".

Доктор ли шявбин хитай армийисиниң һазир йәнила, йерим машинилашқан басқучта болуп, әқлий қабилийәт иқтидариниң йәнила кәмчил икәнликини, мушу сәвәбтин хитай дөләт рәиси ху җинтавниң "чоң сәкрәш ислаһати" ни йолға қоюшни оттуриға қойғанлиқини билдүрди. (Пәридә)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт