Ата анини қақшитиш


2008.02.11

Уйғурлар ата - анисини һөрмәтләйдиған, уларни рәнҗитип қоюштин қаттиқ һәзәр қилидиған вә уларни дуняда һәммидин муқәддәс билидиған хәлқ. Чүнки балиларда ата - аниларниң һәқлири көптур. Пәрзәнтләр тәрипидин ата аниларниң көңлигә тегип қойидиған яки уларни рәнҗитип қойидиған һәрқандақ сөз һәрикәтләрниң садир болуши ата аниларни қақшатқанлиқтур. Ата - анисини қақшатқанлар зиян тартқучилардур.

Ата - аниға бойсунуш пәрздур

Сәуди әрәбистаниниң мәдинә мунәввәрә шәһиридә турушлуқ алим муһәммәд нияз һаҗим ата - аниға итаәт қилишниң мутләқ зөрүр икәнлики үстидә тохтилип мундақ диди: "ата- аниларға бойсунуш пәрздур. Аллаһқа асийлиқ болмайдиған һәрқандақ ишта, уларниң сөзлирини аңлап, уларға итаәт қилиш интайин зөрүрдур. Шәриәт истемали бойичә ейтқанда, пәрздур. Буниңға асасән, ата анилар еһтияҗ яки зөрүрийәт йүзисидин балилирини нәпли (ихтияри) яки пәрз купайә болған әмәлләрни тәрк етишкә зорлиған һалдиму, уларға итаәт қилиш лазим.

Муһәммәд нияз һаҗимниң ейтишичә, ата аниларни қақшитиш әң чоң гунаһи кәбириләрниң қатаридиндур. Киши қанчилик яхши болуп кетип, аллаһқа шунчә садиқ болсиму, атисини яки анисини қақшатқан икән, у, һәргизму аллаһ тааланиң рәһмитигә еришәлмәйду. Йәни җәннәткә кирәлмәйду. Чүнки пәйғәмбәр әләйһиссалам: "җәннәт аниларниң тапини астида" дегән.

Ата - анини қақшитиш кәчүрүлмәс гунаһтур

Пәйғәмбәр әләйһиссалам йәнә мундақ дәйду: " аллаһ таала пүтүн чоң гунаһларниң җазасидин халиғинини қиямәт күнигичә кечиктүриду. Пәқәт ата анисини қахшатқанниң җазасини өлүштин бурун, мушу дунядила униңға көрситиду." (Бәйһәқий ривайити)

Муһәммәд нияз һаҗим ата - анини қахшитишниң гунаһи һәққидә тохтилип мундақ диди: " ата анисини қахшатқанниң гунаһи тоғрулуқ кәлгән һәдисләр наһайити көптур. Дуняда әң кәчүрүлмәс, еғир гунаһ шерик болса, шериктин кейинла ата анисини қахшитишниң гунаһи келиду. Шуниң үчүн аллаһ таала қуран кәримдә мундақ дәйду: "пәрвәрдигариң пәқәт униң өзигила ( йәни шерик кәлтүрмәстин) ибадәт қилишиңларни вә ата анаңларға яхшилиқ қилишиңларни тәвсийә қилди."

Ата - анисини қақшатқанлар униң җазасини мушу дунядила көриду

Муһәммәд нияз һаҗимниң ейтишичә, һәрқандақ еғир гунаһларниң җазасини ахирәткә кечиктүрүлгән болсиму, зулум (йәни һәқсизлиқ) ниң җазасини ахирәткә кечиктүрүлгини йоқ. Ата анини қақшитиш уларға әң еғир дәриҗидә зулум қилғанлиқтур. Йәһудиларниң муқәддәс китабитәвратта аллаһ муса әләйһиссаламға мундақ дегән: "и муса! ата анаңни һөрмәтлигин. Кимки ата анисини һөрмәтләйдикән, униң өмри узун болиду. Униңға өзини һөрмәтләйдиған пәрзәнт ата қилиниду, кимки ата анисини қахшитидикән, униң өмри қисқириду, униңға өзини қахшитидиған шәқи бала ата қилиниду." (Тәврат)

Бу мавзудики өмүрниң узун болушидин мәқсәт, униң бәрикәтлик болиши демәктур. Мәсилән: өмригә бәрикәт берилгән кишиләр, гәрчә аз өмүр көрсиму, узун өмүр көргән кишиләр һасил қилалмиған яхшилиқларға вә дуняниң ләззәтлиригә еришәләйду вә дунядин армини қалмайду, әмма өмригә бәрикәт берилмигән кишиләр, гәрчә узун өмүр көргән болсиму, улар бу өмригә лайиқ дуняниң яхшилиқлириға вә арманлириға еришәлмәстин, бәлки һәсрәттә кетиду. Өмри қисқа болиду дегәнликму өмри бәрикәтсиз болиду дегәнликтур. (Өмәрҗан)

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.