Erkinlik sariyi: xitay her xil usullar bilen metbu'at erkinlikini kontrol qiliwatidu


2006.02.13
CHINA-INTERNET-POLICE-200.jpg
2002-Yili iyulda, xitay saqchisi bir torxanini tekshérmekte. Xitay hökümiti nurghun pul xejlep intérnétni tosush arqiliq, xelqning erkin torgha chiqishigha tosqunluq qilmaqta. AFP

Merkizi washin'gtondiki erkinlik sariyi yéqinda doklat élan qilip, xitay hökümitining her xil usullar bilen metbu'at sahesini kontrol astigha élip kéliwatqanliqini ilgiri sürdi. Erkinlik sariyining doklatta eskertishiche, xitayda metbu'at organlirining rehberliri axbarat xadimliri emes, hökümet emeldarliri süpitide wezipe ijra qilmaqta.

Axbarat orunlirining bash muherriri axbarat xadimliri emes

Erkinlik sariyi doklatta, xitay hökümiti metbu'at sahesige qarita qandaq xewerlerni élan qilish mesiliside mezmun jehettin nazaret élip béripla qalmay, qanuni cheklimiler we iqtisadi waste qatarliq köp xil usullar bilen axbarat organlirini kontrol qilishni kücheytmekte, deydu.

Doklatta eskertishiche, xitaydiki her qaysi chong gézit -zhornallar we asasliq metbu'at wastilirining bash muherrirliri we idare bashliqliri merkizi teshwiqat bölümi teripidin teyinlinidu. Bu kishiler ezeldinla axbarat xadimliri emes, belki hökümet emeldarlirining salahiyitige ige bolup, kadirlar jehettiki bu xil kontrol qilish xitayda her qaysi gézit -zhornallar we axbarat wastilirini buyruqnila anglaydighan, teshwiqat bölümliri ruxset qilmisa héchnimini xewer qilalmaydighan ehwalgha chüshürüp qoyghan.

Doklatta mundaq deydu: jonggoda axbarat originallirini tekshürüsh qatmu - qat kontrol qilinidu. Adettiki tehrirdin tartip, her qaysi bölüm mes'ulliri we bash muherrirlergiche xewer mezmunining siyasetke uyghun yaki uyghun emesliki üstidin tekshürüsh élip baridiken.

Uyghur élidiki ehwal téximu éghir

Aygul xanimning eskertishiche, xitay hökümitining axbarat sahesini kontrol qilish siyasiti xitay boyiche Uyghur aptonom rayonida eng éghir. U, rayondiki her qaysi derijilik partkom teshwiqat bölümlirining shu jaylardiki sezgür mesililer we nazuk témilar heqqide maqale - xewer élan qilishni kontrol qilidighanliqini bildürdi. Aygul xanim yéqin'ghiche Uyghur aptonom rayonining ili wilayitide yashighan weziyet közetküchisi idi. U hazir amérikida yashimaqta.

Erkinlik sariyining doklatida körsitilishiche, xitay hökümitining metbu'at organlirini kontrol qilishtiki yene bir usuli merkizi teshwiqat bölümi arqiliq her derijilik partkomlarning teshwiqat bölümlirige uqturush tarqitip, qandaq mezmundiki xewerlerni élan qilish, qandaqlirini cheklesh we bezi konkrét sezgür weqelerni qandaq bir terep qilish toghrisida yolyoruq bérish qatarliqlarni öz ichige alidu.

Xitay renglik inqilabtin ensirimekte

Xitay közetküchilirining eskertishiche, jonggo hökümitining yéqindin béri axbarat sahesini qattiq kontrol astigha élishidiki seweb, yer zimin majrasi we bay -kembeghellik perqining téximu chongiyip kétishi qatarliq bir qatar ijtima'iy ziddiyetler xitayda sabiq sowét ittipaqi jumhuriyetlirige oxshash renglik inqilabni keltürüp chiqirishtin ensirewatqanliqining mehsuli iken.

Bu mesile heqqide sey yongméy xanim, "ötken yili merkizi teshwiqat bölüminingla emes, kompartiye merkizi komitét pütün tüzülme boyiche ottura asiyada yüz bergen renglik inqilabning jonggoda yüz bérishidin saqlinish toghrisida höjjet chüshürgen. Shuningdin kéyin kompartiye metbu'at saheside buninggha da'ir mesililerge téximu sezgürlük bilen mu'amile qilidighan boldi," deydu. Sey yongméy xanim xongkongda chiqidighan" échiwétish " zhornilining mes'ul muherriri.

Xitayning kontrol qilish watiliri üzlüksiz özgirip barmaqta

Erkinlik sariyining doklatida eskertishiche, xitayda axbaratning bazarlishishi, intérnetning özliksiz omumlishishigha egiship, xitay hökümitining metbu'at sahesini kontrol qilish watilirimu üzlüksiz özgirip barmaqta.

Béyjing da'iriliri xitay tor ponkitliridin nazuk témidiki xewerlerni kontrol qilishni telep qilipla qalmay, Yahoo we Google gha oxshash xelq'ara chong shirketlerni xitay hökümiti bilen hemkarlishishqa mejburlap, amérika dölet mejlisining diqqitini qozghaydighan mesile bolup qalghan. Sey yongméyning eskertishiche, xelq'ara chong shirketler köp hallarda paydini közlep, béyjing hökümitining bésimigha tiz pükmekte. Sey yongméy, " jonggo da'irilirining en'enisi boyiche axbarat deydighan bir nerse mewjut emes, axbarat bu yerde bir teshwiqat kaniyi. Béyjingning neziride gézit -zhornallar némini xewer qilmaqchi bolsa xitay hökümitining meydanini eks - ettürgen bolushi kérek, " dédi .

Emma erkinlik sariyi doklatta eskertishiche, xitayda axbaratning bazarlishishigha egiship, yerlik metbu'atlar merkizi metbu'atlar bilen riqabetlishidighan, xewer menbe'eliri köp xillishidighan weziyet meydan'gha kelgen. Erkinlik sariyi doklatining axirida, xitay hökümiti yer sharilishishning türtkisi astida axbarat erkinlikige bolghan kontrolluqni peydin - pey boshashturidu, deydu. (Erkin)

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.