Adil siz qeyerde?


2007-06-15
Share

Shenshi ölkisidiki qara xumdanliqlarda qullar emgikige séliniwatqan töt yüzdin artuq ishchi hem bala ishchilarni qutquzush weqesi yéqindin buyan pütün xitaynila emes hetta dunyanimu zilzilige salghan bir weqe bolup kelmekte. Xitay tor betliride ilan qilin'ghan qulluqtin qutquzulghan bu kishiler tizimlikide bir neper adil isimlik Uyghurning bolushi Uyghurlarni chöchütti, heyran qaldurdi. Epsus til ‏- alaqe qiyinchiliqi tüpeyli munasiwetlik jama'et xewpsizlik tarmaqlirining tarqatqan bu qara xumdan weqesidin qutquzuwélin'ghanlar tizimlikide peqet adilning 20 yashlardiki Uyghur ikenlikidin bashqa uchur bérilmigenliki üchün,adilning saqliq ehwali, uning zadi kimliki,qandaq bolup shenshige bérip qalghanliqi hemde uning tartqan azab ‏- oqubetliri qatarliqlar yenila bir sir. Bu Uyghurlarni adil toghriliq tepsiliyrek uchurgha érishishke téximu teqezza qilmaqta.

Xitayning " parawan jem'iyitidiki " qulluq

Balisini yüttürgen töt yüz neper xénenlik atining xitay tor betlirige qan yéshi bilen yazghan " balilirimizni qutquzuwélinglar " témisidiki murajetnamisi bilen xitayni zilzilige sélip, xitay hökümitini mexsus qarar élishqa mejbur qilghan shenshi qara xumdan weqesi heqqide her küni yéngi melumat hem uchurlar tarqalmaqta.

Jüme künidiki eng yéngi melumatlargha asaslan'ghanda, shenshidiki qara xumdan weqesi pash bolghan ötken aydin bashlap hazirgha qeder shenshi ölkilik jama'et xewpsizlik tarmaqliri hemde xelq ishliri tarmaqliri qatarliq da'iriler teripidin her qaysi qara xumdan hemde qara kanlardin qutquziwélin'ghan qulluqqa sélin'ghan ishchilarning sani 468 neperge yetti. Shenshi ölkilik xelq hökümitining tor bétide bu heqte élan qilghan qizil bashliq höjjitidin ashkarilinishiche, jüme küni shenshi ölkisidiki munasiwetlik da'iriler xitay merkizi hökümitining biwaste buyruqi bilen,15 - iyundin bashlap -15 iyulghiche bir ay ichide shenshi ölkisidiki qanunsiz qara xumdan hem her xil kichik kanlarni qattiq tazilap tügitish herikitini bashlighan.

Qara xumdan weqeside ziyankeshlikke uchrighuchilar ichide hazirgha qeder melum bolghanning biri Uyghur

Élan qilinishiche, shenshide ishchi we bala ishchilarni qul ornida ishlitiwatqan xumdan, kan, karxana qatarliq qara uwidin 769 i bolup,bu jaylarda sirtlardin kelgen on ming 389neper ishchi tizimgha élin'ghan. Ene shularning ichide shenshi xongtung nahiyisi gu'angshéngsi kentidiki qara xumdandin qutquziwélin'ghan 31 neper qul ornida xarlan'ghanlar ichide adil isimlik bir Uyghur bar.

Munasiwetlik orunlarning qara xumdan weqesi heqqide élan qilghan xewerliridin melum bolushiche, mes'ul orunlar adilning zuwanini chüshinelmigechke uning Uyghur ikenlikidin bashqini bilelmigen.

Da'iriler shenshi xongtungning qara xumdanlirida haywandin better xorlinip qulluq emgikige sélin'ghan bu ishchi hem bala ishchilarning bezilirining jazanixor höddigerler teripidin qattiq urup oxshimighan derijide jismaniy jehettin ziyankeshlikke uchritilghanliqi, bezilirining ömürlük méyip qilin'ghanliqi, ularning ichide toqquzining hetta eqliy jehettinmu méyip qilin'ghanliqi toghrisida melumatlar élan qildi.

Yil buyi yuyunushqa yol qoyulmighanliqtin bu ishchilarning bedenlirini temretke,yarilar bésip ketken, ular chachliri ösüp yawa ademlerdek bolup qalghan,ularning köp qismi urup, köydürüp zexmilendürülgen, bezilirining bedenliridiki yariliridin qan yiring éqip turghan, ular kündüzde 14, 15 sa'et éghir xumdan emgikige sélinip, kéchisi zenjirler bilen kishenlep qoyulghan, uzaq muddetlik éghir emgek hem ozuqluq yétishmeslik netijiside beziliri putinimu yötkiyelmigidek halda maghdursizlan'ghan. Ularning yétip ‏- qopush hem yep ‏- ichishi birla kichikkine gharning ichide bolup, uning ichidin kishi tunjuqup qalghudek sésiq puraq kélip turidiken. Adem qélipidin chiqqan xumdan höddigiri bu ishchilarni adem bédikliridin 300 ‏- 500 yüen'ge sétiwélip shunche qattiq xorlap qul ornida ishlitilip bir tiyin emgek heqqi'imu bermigen.

Shenshi xewer torining jüme künidiki xewiride körsitilishiche, bu 31 neper ishchi qutquziwélin'ghandin kéyin, qara xumdan jaylashqan yéziliq, nahiyilik hemde ölkilik hökümet hemde xelq ishliri orunliri ularning her birining ayliq ma'ashini 940 yüen hésablap bergendin bashqa, ming yüendin hal sorash puli bergen.

6 - Ayning5 ‏- künidin 8 - künigiche bu ishchilarning 8 nepiri özlikidin kétip qalghan bolup xewiri bolmighan, yene 23 nepiri munasiwetlik orunlarning orunlashturushi bilen yurtlirigha qayturulghan, hazirghiche da'iriler bularning toqquzining öylirige yétip barghanliqini muqimlashturghan,emma yenila 14 neperining hazir nediliki éniq emes iken.

Adil heqqidiki melumat cheklik

Undaqta adilchu ? uning eqli ‏- hoshi, salametliki qandaq ? umu Uyghur élige qayturuldimu ? u hazir qeyerde ? dégendek so'allargha jawab élish üchün shenshidiki munasiwetlik da'iriler bilen alaqilishishqa tirishtuq.

Shenshi ölkisi xongtung nahiyilik jama'et xewpsizlik idarisining mezkur délogha mes'ul etritidiki bu saqchi bizge, bu jaydiki qara xumdandin qutquzulghanlar ichidiki adilning ehwali heqqide xatirilen'gen matériyalda, uning eqli hoshining jayida ikenliki emma uning tilini chüshinelmigechke, Uyghur élidin kelgenlikidin bashqa ehwal igellesh mumkin bolmighanliqini éytti.

Uning bildürishiche, qutquzuwélin'ghan 31 kishi ichide adildin bashqa Uyghur élining ili tewesi toghraq yézisidin bolghan yaw shuchang isimlik bir kishimu bar bolup, ular birlikte nahiyilik hökümet hemde xelq ishliri idarisining orunlashturushi bilen yurtigha qayturulghan bolushi mumkin iken.

U yene, saqchi da'iriliri qéchip ketken bash jinayetchi bolghan xongtong gu'angshéngsi kentidiki qara xumdan höddigerini tutush bilen aldirash bolghachqa qutquzéwélin'ghanlarning bashqa ishlirini igileshke yétishelmigenlikini éytti.

"Adilni héchkim sürüshte qilmidi"

Biz yene shenshi ölkisi xongtung nahiyilik hökümet bilen alaqilashtuq, ziyaritimizni qobul qilghan hökümet xadimimu" adilning shinjangliq ikenlikini bilimen emma, u xitay tilini bilmigechke bashqa ehwallirini bilelmiduq . Qutquziwélin'ghanlarning köp qismi yurtlirigha yolgha sélin'ghan. Adilmu shularning qatarida bolushi mumkin, lékin adilning qaytip barghan ‏- barmighanliqi heqqide téxi héchqandaq xewer alalmiduq. Bizmu uning kéyinki ehwalidin xewerdar bolushqa tirishiwatimiz," dédi.

Biz uningdin hazirgha qeder Uyghur élidin birer kishi yaki orunning adilni sürüshte qilghan ‏- qilmighanliqini sorighanda, u " epsus hazirghiche adil heqqide héchkim biz bilen alaqe qilip baqmidi. Siler birinchi qétim adilni sorawatisiler," dédi.

Adil gerche qara xumdandin qutulghan bolsimu , emma uning iz dériki téxi éniq emes, héchkim uning tilini chüshenmeydu, u kimdinmu yardem sorar ? ejiba, uning uruq tughqan qérindashliri yoqmu, yaki u untulghanmu? Uyghur élidiki xelq ishliri idariliri, jama'et xewpsizlik orunlirimu adilgha ige chiqmidimu? adil nege ketti?adil siz qeyerde?

Biz adilning ehwali hemde qara xumdan weqesining seweb we netijiliri heqqide dawamliq melumat bérishke tirishimiz. (Gülchéhre)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet