Barin inqilabining xasliqliri heqqide

Yéqinqi zaman Uyghur siyasiy tarixi waraqlansa, xitay hakimiyitige qarshi chong - kichik iysanlarning üzlüksizliki diqqetni tartidu. Ene eshu üzlüksizlikini shekillendürgen isyanlardin biri barin inqilabidur.
Muxbirimiz shöhret hoshur
2009-04-06
Share
BasturulghanUyghurlar-305 Süret, xitay saqchiliri, uyghur aptonop yayonining namelum yézisida uyghur dixanlirini tutqun qilwatqan könünüsh.
news.boxun.com / Wang Lixiong

5 - April küni mana bu inqilabning 19 yilliq xatire küni. Nöwette muhajirettiki Uyghurlar bu künni türlük shekilde xatirilimekte. Undaqta barin inqilabining xasliqliri yeni Uyghur tarixidiki bashqa isyanlardin perqliri qaysilar?

Birqisim chet'el mutexesislirining qarishiche, Uyghur éli tinjimas bir rayon, Uyghurlar bash egmes bir millettur. Mutexessislerni bu xil qarashqa keltürgen heriketlerdin biri barin inqilabidur. Türkiye hajitepe uniwérsitétning oqutquchisi, doktor erkin ekrem, barin inqilabining özige xas alahidilikliri heqqide toxtilip ötti.

Uyghur élida xitay hakimiyitige qarshi heriketler üzlüksiz bolup turdi. Bu heriketlerning bir qisimliri tarix bétige xatirlinip mangdi؛ birqisim xatirilenmidi, untulup ketti. Barin inqilabi bolsa tarix bétige yézilghanlardin we weten ichi - sirtigha tesir körsiteligen heriketlerdin biri. Bundaq bolushining sewebini erkin ekrem mundaq chüshendüridu: yeni erkin ekremning qarishiche, barin inqilabi kichik bir yézida yüz berdi emma, tesiri chégra we dewir atlidi.
 
"Barin shéhidliri - ghurur we iptixarimizdur" namliq maqalining aptori azat ependi öz tor bétide mundaq yazidu: barin inqilabining yétekchiliri we qatnashquchiliri ichide uniwérsitét püttürgen ziyaliylar yoq, 1940 - yillardikidek, muntizim terbiye körgen qomandani we yaki sodiger - karxanichimu yoq: ularda bezilerning chüshünüp yétish qiyin bolghan bir küch bar؛ u bolsimu qelbidiki iman we tebi'itidiki jasaret؛ shundaqla yene öz millitige bolghan wapa we mes'uliyet.

Azat ependi maqaliside, barin inqilabining yétekchisi zeynidin yüsüpning jengge atlinishining aldida, öz izbasarini we izbasarining iz basarinimu teyinlep bolghanliqini, démek ularning jengge atlinishning aldida Uyghur millitining awazini dunyagha anglitish we kelgüsi Uyghur ewladlirigha bir abide tiklesh üchün ölüm yolini tallighanliqini bildüridu. Bu heqte amérikida yashawatqan siyasiy közetküchi ilshat ependimu qarashlirini otturigha qoydi.

Hörmetlik oqurmenler, yuqirida biz silerge barin inqilabining xasliqliri heqqide teyyarlighan programmamizni diqqitinglargha sunduq.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet