Birleshken döletler teshkilatining 59- nöwetlik yighini nyo-yorkta échildi

2004-09-21
Élxet
Pikir
Share
Print

Birleshken döletler teshkilatining -59nöwetlik yighini seyshenbe küni nyo-yorkta resmiy échilip, buninggha bir yüz nechche döletning rehberliri qatnashti. Yighinda yene, b d t bash sékritari kofi annan we amérika prézdénti jorj W bush söz qildi.

Birleshken döletler teshkilatining -59 nöwetlik yighini seyshenbe küni b d t ning nyo-yorktiki bash shitabida resmiy échildi. Yighin'gha dunyadiki bir yüz nechche dölettin kelgen 64 neper prézdént, 25 neper bash ministir we 86 neper tashqi ishlar ministiri qatnashti. Yighin échilish murasimida aldi bilen b d t bash sékritari kofi annan (Kofi Annan ) söz qilip, xelq'ara qanunning muhimliqini tekitlidi.

Kofi annan sözide, iraq we ottura sherq weziyiti heqqidimu toxtilip, iraqta yüz bériwatqan qirghinchiliq we iraq türmiliridiki mehbuslarning qiyin-qistaqqa uchrash ehwallirini eyiplidi.

Bashqilarning azap chékiwatqinini körmeske séliwélishning özi xeterlik

Bu qétimliq yighinda kishilerning déqqitini tartidighan yene bir kishi amérika prézdénti jorj bush bolup, u, kofi annanning sözi axirliship uzun ötmey b d t wekilliri aldida bayanat élan qildi. U sözide, dunyaning zorawanliq we basturush heriketlirini körmeske sélishigha qet'iy bolmaydighanliqini tekitlep, "dunyadiki her bir dölet tinchliqni xalaydu. Undaq bolghandikin, her bir döletning shu tinch dunyani berpa qilish mejburiyiti bar" dep eskertti, hemde birleshken döletler teshkilatini öz ichige alghan amérikining térrorluqqa qarshi urushini qollimighan döletler chiqarghan mezkür qararining özi xeterlik ikenlikini bildürdi.

U sözide yene, " bashqilarning azap chékiwatqinini we bezilerning bashqilarni basturushini körmeske séliwélishning özi xeterlik." Dep eskertti. Hemde u, térrorluq torliri dunyaning qeyiride heriket qilishidin qet'ynezer, amérikining buni qet'iy tarmar qilish iradisining barliqini, shundaqla keng kölemde yoqutush xaraktérlik qorallargha qarshi turup, dunyaning nöwettiki zöröriyitini emelge ashurushqa mustehkem irade tikligenlikini bildürdi. B d t bash sékritari kofi annan bu qétimliq yighinda, bushning iraq urushini eyipligen bolup, hetta ötken hepte en'gliye b b s radi'o téléwiziye shirkitining ziyaritini qobul qilghanda, iraq urushini "qanunsiz" dep jakarlighan idi. Jorj W bush mezkür yighinda özining iraq urushini aqlap, birleshken döletler teshkilatining iqtidari üstide toxtaldi, hemde ilgiri " diktator" sadam hüseyinning paris qoltuqi urushida, b d t bixeterlik kéngishining barliq qararlirini pütünley qobul qilghanliqini, lékin uningdin kéyin on nechche yil ötüpmu, b d t qararini közge ilmastin buninggha héchqandaq boy sunmighanliqini ilgiri sürdi.

U sözide, " axiri b d t bixeterlik kéngishi eger sadam gépide turmisa, jiddiy aqiwet kélip chiqidighanliqi heqqide wede qildi. Biz bergen wede orunlinishi kérek. Tinchliqni qolgha keltürüsh meqsitide, bu wedini bergendin kéyin, buninggha jiddiy mu'amile qilish kérek." Dédi.

Bush sözide yene amérika bashchilighidiki birleshme armiyining, b d t bixeterlik kéngishining, sadamning keng kölemlik yoqutush xaraktérlik qorallirini yoqutush teliwini emelge ashurghanliqini bildürdi.

Insanperwerlik témiliri alahide tilgha élindi

Bush b d t yighinida, iraq urushi we térrorchiliq mesilisidin sirt, dimokratiye, ma'arip, kembeghellerni yölesh we eydiz qatarliq insanperwerlik témilirida köprek toxtaldi. Bush yene besh yil ichide eydizning aldini élish programmisi üchün 15 milyard amérika dolliri yardem béridighanliqini hemde yéza-igilik tereqqiyati we chet'ellerde ma'aripni ilgiri sürüshke köp küch chiqiridighanliqini jakarlidi. Amérika jorjiya téxnika uniwérsitétining xelq'ara ishlar mutexessisi proféssor jon garwér ) John W . Garver ( Ependi prézdént bushning bu yilliq b d t yighinida, ötken yildikige qarighanda yumshaq teleppuzda söz qilishidiki sewepning, xelq'arada iraq urushigha qarshi kötürülgen naraziliqlarni peseytish üchün ikenlikini ilgiri sürdi.

Proféssor garwér sözide, bushning insanperwerlik témisida köprek toxtilshining, bush hökümitining xelq'aradiki qiyapitini yaxshilashni meqset qilishtin sirt yene, 4 heptidin kéyin amérikida ötküzilidighan prézdént sayliminimu nezerde tutqan bolishi mumkinlikini eskertti.

Mezkür b d t yighinigha afghanistan prézdénti xemid karzay we iraq waqitliq hökümitining bash ministiri iyad alawimu qatnashqan bolup, seyshenbe kündiki yighindin kéyin, prézdént bush alawini aq sarayda kütiwalidu. Alawi yene charshenbe küni dölet mejlisi aldida bayanat bermekchi.

Birleshken döletler teshkilati yighinida, iraq, ottura sherq we térrorizm mesililiridin sirt yene nurghun témilarda munazire élip bérilidighan bolup, sudandiki toqunushmu bu qétimliq yighinda otturigha qoyilidighan muhim témilarning birsige aylandi. (Peride )

Pikirler (0)
Share
Toluq bet