B d t insaniyet tereqqiyati programmisi chiriklik toghrisida doklat élan qildi

12 - Iyun peyshenbe küni birleshken döletler teshkilati insaniyet tereqqiyati programmisi " chiriklikke qarshi turup hayatliqni özgertish: asiya ‏ - tinch okyan rayonlirida insaniyet tereqqiyatini ilgiri sürüsh" témisi astida bir doklat élan qildi.
Muxbirimiz jüme xewiri
2008-06-13
Share

 Doklatta, namratliq bilen chiriklikning bir ‏ - birige chétishliq ikenliki, chériklik qanchiki éghir bolghanséri namratliqining shunchiki yamanliship baridighanliqi körsitilip, chirik döletlerde namrat kishilerning eng éghir zerbige uchraydighanliqi sanliq melumatlar bilen otturigha qoyuldi.

 Qanun yürgüzüsh tarmaqliridimu chiriklik intayin éghir

Doklatta chiriklik mesilisini hel qilishtiki tarixi mesililer üstide toxtilip, asiya - tinch okyan rayonliridiki ellerning chiriklikke chirmiship kelgenliki, gerche xitay, sin'gapor we xongkong qatarliq rayon we döletlerde chiriklikni azaytish jehette bir qatar xizmetler ishlen'gen bolsimu, emma bu rayondiki döletlerning hemmiside chiriklikni yoqitish qedimining intayin asta bolup kelgenliki körsitilgen.

Doklatta otturigha qoyulushiche, asiya - tinch okyan rayoni elliride qanun yürgüzüsh tarmaqliridimu chiriklik intayin éghir bolup, köpinche hallarda shu sewebtin adalet yaqilanmay qalidighan ehwallar köp uchraydiken.

Doklatta asiya ‏ - tinch okyan rayonliridiki chiriklik derijisi heqqide élip bérilghan bir ray sinashtin misal élin'ghan bolup, asiya ‏ - tinch okyan rayoni elliridiki her besh ademning ichide bir adem saqchigha para bérip ish toghrilaydiken.

Bu heqte toxtalghan b d t tereqqiyat programmisi axbarat bölümidiki mes'ul xadim kara santos xanimning bildürüshiche, yuqiriqi ray sinash asiya - tinch okyan elliridiki barliq döletlerde ortaq élip bérilghan bolup, u xitaynimu öz ichige alidiken.

Xitayda chiriklik yuqiri derijilik emeldarlar arisidimu oxshash mewjuttur

Doklatta yene, asiya - tinch okyan rayonliridiki chiriklik mesilisi tüpeyli tebi'iy bayliqlarning xorash sür'itimu tiz bolup, payda élishnila közleydighan shirketler nepsaniyetchi emeldarlargha para bérip, del - derexlerni qalaymiqan késish, bayliq menbelirini qalaymiqan échish sodilirigha yol achidiken hemde bezi ehwallarda, emeldarlarmu bundaq tijaretke yoshurun meblegh salidiken.

Doklatta xitayning chiriklik we chiriklikke qarshi turush tarixigha nezer sélin'ghan bolup, gerche tarixtin buyanqi xitay hakimiyetliride üzüldürmey mewjut bolup turghan chiriklikke herxil wasitiler yeni, kungzi telimatini öz ichige alghan exlaqi ölchemlerni ishqa sélish qatarliqlarni ishqa sélip taqabil turup kelgen bolsimu, "emma chiriklik yenila mewjut mesile süpitide qéliwerdi" dep körsitilgen.

Wehalenki, doklatta yene, hazirqi xitay hökümitining chiriklikni yoqitish we chiriklikke qarshi turushta bezi ijabiy xizmetlerni ishligenlikini hemde xitay qanun belgilesh tarmaqlirining 2006 - yili iyunda jinayi ishlar qanunning 6 - qétim özgertilgen nusxisida eger mektep, doxturxana xadimliri xizmet shara'itidin paydilinip para alsa jinayi ishlar jawabkarliqigha tartilidighanliqi tonushturulghanliqi ilgiri sürülüp, aldinqi yili para alghanliqi üchün qolgha élinip ölümge höküm qilin'ghan xitay döletlik dora - dermek we yimek ichmek bashqurush bash idarisining bashliqi jéng shyawyü weqesi misal qilin'ghan.

Halbuki, xitayda chiriklik mesilisi yenila éghir bolup, bu chet - yaqiliridiki töwen derijilik emeldarlardin tartip dölet kabénitidiki yuqiri derijilik emeldarlar arisidimu oxshash mewjuttur.

Xitaydek bir partiyilik dölette chiriklikni yoqitish intayin müshkül

Bu heqte öz köz qarishini ipadiligen siyasiy közetchi ilshat ependi, xitay hakimiyet qurulmisi jehettin élip éytqanda, parixorluq we chiriklikni ünümlük tazilashqa bap kelmeydighanliqini, xitayda chiriklikning intayin yoshurun ijtima'iy hadise ikenlikini hemde xitaydek bir partiyilik dölette chiriklikni yoqitishning intayin müshkül ikenlikini bildürdi.

Doklatta xitaydiki chiriklik hemde uninggha qarshi turushtiki chariler heqqide xitay siyasiy we iqtisadi hemkarliq merkizidiki proféssor zéng kéxéning teklipliri qisturma qilip bérilgen bolup, bu teklip mundaq körsitilgen: " xitaydiki chiriklik sewebidin xitay hökümiti xitay puqralirining ishenchi hemde qollishidin ayrilipla qalmastin, belki yene chiriklik xitayning xelq'aradiki riqabet küchini ajizlashturup, inawitini chüshürdi".

Chiriklikning chiqimi namratlarning kündilik hayatidin sümürüp élinidu

Bu qisturmida yene, dölet ichide hökümetning ishenchlik derijisini ashurush üchün, siyasiy sistémigha saylamni élip kirish, axbaratni rolidin toluq paydilinish, qanun - tüzümlerni yürgüzüsh we tetbiqlashni kücheytish qatarliqlargha oxshash teklipler bérilgen bolup, siyasiy közetchi ilshat ependimu bu jehetlerde oxshash pikirlerni ilgiri sürdi.

Doklatta chiriklikke insaniyet tereqqiyati nuqtisida turup nezer sélin'ghan bolup, buningda "chiriklikning chiqimi namrat we jem'iyettiki orni töwen kishilerning kündilik hayatidin sümürüp élinidu" dep otturigha qoyulghan bolup, mana bu mezkur doklatning alahide diqqet qilishqa tégishlik yéridur.

Jem'iy 246 bettin terkip tapqan doklatta, chiriklikke "chiriklik bolsa adette bérilgen hoquqni özining paydisigha suyi'istémal qilish dégenliktur" dep éniqlima bérilgen bolup, bu éniqlimining hökümet organlirigha hetta shexslergimu qaritilidighanliqi ilgiri sürülgen.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet