"Xitayning gherbiy chégrisining qoghdighuchiliri"


2005-11-21
Share
Xitay azadliq armiyisi qazaqistan chégrisidiki alataw éghizida meshq qilmaqta. AFP

En'gliye b b s radi'o-téléwiziye shirkitining muxbiri kwéntin sammérwil ötken peyshenbe küni élan qilghan "xitayning gherbiy chégrisining qoghdighuchiliri" namliq maqalisini özining bir nechche "bingtu'en" xadimliri bilen élip barghan söhbitidin bashlighan bolup, u bey famililik bir bingtu'en xadimining "bizning bu yerdiki birinchi chong wezipimiz, bu zéminni saqlash we chégra qoghdash. Térilghu yerlerni échish we iqtisadiy amillar ikkinchi orunda turidu" dégen sözini neqil keltürgen. U yene, xitayning Uyghur élidiki bu ishlepchiqirish qurulush armiyiside hazir 2 yérim milyon qoralliq eskerning turuwatqanliqini éytip, " ular shinjangni zadi némidin qoghdimaqchi?" dégen su'alni qoyghan. Bey famililik bu kishi muxbirning bu su'aligha, "biz xitay kommunist partiyisige tehdit bolghan her qandaqliki nersige qarshi turimiz. Meyli bu tehdit qeyerdin kelsun. Biz merkezning yolyoruqigha asasen öz burchimizni ada qilimiz" dep jawab bergen.

Gérmaniyidiki dunya Uyghur qurultiyining bayanatchisi dilshat rishit bu heqte öz köz qarishini otturigha qoyup, xitay hökümitining Uyghur élide "bingtu'en" turghuzushning, bu rayon'gha bolghan basturmichiliqini qanunlashturush ikenlikini bildürdi.

B b s muxbiri sammérwil maqaliside yene, xitaylarning Uyghur élide eng yaxshi xizmetlerde ishleydighanliqini hemde u yerning eng munbet tupraqlirigha érishidighanliqini yézip, hetta "bingtu'en" kéwezlikliridimu bashqa ölkilerdin kelgen xitay aqqunlar ishlep, Uyghurlarning xizmet tépishimu teske chüshkenlikini yazghan. Maqalide körsitilishiche, "bingtu'en" diki bir qisim xitaylar kommunistperes xadimlar bolup, ular pütün küchi bilen merkezning yolyoruqi boyiche ish köridighan bolsa, yene beziliri bu shara'itqimu razi bolmay yenila xitayning bashqa ölkilirige kétishni xalaydiken.

Mezkur maqalida yene, xitay kishilik hoquq teshkilatining tetqiqatchisi nikolas békulinning qarashlirimu otturigha qoyulghan. Nikolas bu heqte toxtilip, xitay hökümitining tarixiy köz qarishigha oxshimaydighan her qandaq pikirlerni qoyghan kishiler yaki Uyghur we bashqa az sanliq milletlerning töhpisini medhiyligüchilerningmu xitay hökümiti teripidin derhalla "bölgünchi" dep eyiblinidighanliqini bildürgen. Dunya Uyghur qurultiyining bayanatchisi dilshat rishit, hazir özlirining "bingtu'en" we xitay aqqunlarning Uyghur élige köchüsh mesililirige a'it programmigha teyyarliq körüwatqanliqini hemde bu mesilige xelq'araningmu diqqitini tartiwatqanliqini bildürdi.

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet