Қар вә кәлкүн апәтлиригә учриған хәлқ аталмиш 'миллий бөлгүнчиләргә қарши авангартлар'дин өгинишкә зорланмақта

Февралниң оттурилиридин башлап или тәвәсидә туюқсиз иллип кәткән һава, бу йил қиш яққан пәвқуладдә қелин қарни муддәттин бурун еритип, или районида еғир кәлкүн апитини кәлтүргән. Әҗәблинәрлики шуки, райондики деһқанлар қишичә йүз бәргән қар апити һәм көз алдидики кәлкүнниң дәрдини тарталмай турғинида, уларға аталмиш "миллий бөлгүнчиләргә қарши авангарт, мунәввәр партийә әзаси мәмәт өмәрдин өгинип, 3 хил бөлгүнчиләргә қарши туруш" алвиңи артилған.
Мухбиримиз миһрибан
2010-02-25
Share
Uyghur-elide-qar-apitida-olgen-mal-charwa-305.jpg Сүрәт, 2010 - йили 17 йанвар күни, уйғур елиниң шималидики чиңхе дегән йәрдики чарвичилар соғуқта тоңлап өлгән қойларни бир тәрәп қиливатқан көрүнүш.
AFP Photo

Хәвәрләрдин мәлум болушичә, или вадисида 19‏ - февралдин башлап йеғишқа башлиған қар арилаш ямғур, бу йил башланғандин буян йеғип еримигән қар дөвилирини еритип, районда кәлкүн апити йүз бәргән. Йәрлик һава райи идарилири бу хил қар арилаш ямғурлуқ һава райи килиматиниң 28‏ - февралғичә давамлишидиғанлиқини уқтурған.

Тәңритағ ториниң25 - февралдики хәвиридә көрситилишичә, или вадисидики ғулҗа наһийисидә кәлкүн апити әң еғир болған болуп, ғулҗа наһийисиниң қаш, худияр йүзи, уйғур учун, йеңитам, самйүз, садиқйүзи қатарлиқ 20 дин артуқ йезилири қар арилаш ямғур һәм кәлкүнниң еғир зийиниға учриған. 24 - Февралғичә наһийә тәвәсидә 100 миңға йеқин аһалә апәткә учриған, иқтисадий зиян 1 милярд йүәндин ешип кәткән.

Исмини мәлум қилишни халимиған деһқанларниң ашкарилишичә, бу қетимлиқ апәттә зиян тартқини йәнила йезилардики уйғур деһқанлири һәм тағлардики қазақ чарвичилар болған. Уда нәччә күнгичә тохтимай йеғиватқан қар арилаш ямғурниң дәстидин деһқанларниң соқма там һәм хам кесәкләрдә селинған, өгзисигә лим яғачлар елинип, үстигә бора йепилип, саман лай селинған өйлиридин ямғур өтүп, конириған өйләр өрүлүп чүшүшкә башлиған. Наһийилик һөкүмәт бултур әтиязда деһқанларниң етиз - бағлирини мәҗбурий өзгәрткүзүп ясатқан парникларниң тәңдин толиси өрүлүп чүшкән. Өгзиләргә япидиған суляв йопуқларниң баһаси һәссиләп ешип, аш - озуқи түгәп сериқтал мәзгилидә туруватқан деһқанларниң бу хил йопуқларни сетивелишқа қурби йәтмигигәнлики үчүн мал қотанлири өрүлүп чүшкән.

Наһийә тәвәсидики тағлардики чарвичиларниң әһвали техиму еғир болуп, улар туюқсиз иллиған һава тәсиридин ерип егиз тағлардин ғулап чүшкән қар көчүш, қиян келиш дәстидин мал - чарвилири қиянда еқип кетип, мал қотанлири қар астида қалған. Қишта озуқ ‏- түлүки йетишмәй өлгән чарвилар мана әмди қиянда еқип кетиш, көчкән қар астида қелиш хәвпигә дуч келип, нурғун чарвилар өлгән.

Түнүгүн ғулҗа наһийисидики бир деһқан, бу йилқи еғир тәбиий апәтләрниң дәрдини тарталмайватқан ғулҗа деһқанлириниң һазир йәнә оняр йезисидин чиққан "миллий бөлгүнчиләргә қарши авангарт, мунәввәр партийә әзаси мәмәт өмәрдин өгиниш" һәққидә һөҗҗәт чүшүрүлгәнликини, йезилардики кәнттин юқири дәриҗилик кадирларниң кәнтләрдики ишханиларда торусларға суляв йопуқларни тартқан һалда йеңи һөҗҗәт роһини өгиниватқанлиқини наразилиқ билән баян қилди.

24 - 25 Феврал күнлири, шинҗаң гезити, тәңритағ тори һәм или областиниң һөкүмәт тор бетидә " уйғур аптоном районлуқ партком миллий бөлгүнчиләргә қараш күрәш сепидики мунәввәр компартийә әзаси, нәмуничи кәнт партийә секретари мәмәтҗан өмәрдин өгинишкә чақирди", "миллий бөлгүнчиләрниң мәқситигә йетишкә йол қоймайли" дегән темидики чоң хәтлик мақалиләр елан қилинған.

Мақалиләрдә мәмәт өмәрниң 97 - йили илида йүз бәргән "5 - феврал ғулҗа вәқәси" һәм бултур йүз бәргән "5 - июл үрүмчи вәқәси" җәрянида компартийиниң мәйданида туруп "миллий бөлгүнчиләргә зәрбә бериш" тә хизмәт көрсәткәнлики һәм бу йилларда қанунсиз диний паалийәтләргә зәрбә бериштә актип болғанлиқи үчүн, өгиниш үлгиси қилип тикләнгәнликини, нөвәттә йүз бериватқан қар һәм кәлкүн апити алдида хәлқниң миллий бөлгүнчиләрниң вәзийәттин пайдилинип қутратқулуқ қилишиниң алдини елип, мәмәт өмәрдин өгинип, мәйдани рошән һалда миллий бөлгүнчиләргә зәрбә берип вәзийәтниң муқимлиқини сақлаш тәләп қилинған.

Уйғур америка уюшмисиниң муавин рәиси илшат әпәнди зияритимизни қобул қилип, или районида шу қәдәр еғир тәбиий апәт йүз бериватқан мәзгилдә, хитай һөкүмитиниң райондики йәрлик даирилириниң деһқанларни апәттин қутқузуш ишини әмәс, бәлки қандақтур аталмиш "миллий бөлгүнчиләргә қарши авангарттин өгинишни тәшәббус қилиши"ниң бу таҗавузчи һакимийәтниң һәқиқий маһийитини ашкарилиғанлиқини баян қилди.

Илшат әпәнди, нөвәттә хитай һакимийитиниң шәрқий түркистандики бастурушиниң чекигә йәткәнликини, хәлқ еғир апәткә учраватқан мушундақ мәзгилдиму һөкүмәтниң апәт әһвалини хәвәр қилишни чәкләп муқимлиқни тәкитлиши һәм миллий бөлгүнчиләргә зәрбә беришни асасий хизмәт қилип тутуши, әмәлийәттә хитай таҗавузчилириниң өз һакимийитидин әнсирәш ичидә турғанлиқиниң ипадиси дәп көрсәтти.

Уйғур райони вәзийитини көзәткүчиләрниң қаришичә, нөвәттә хитай һөкүмити районда йүз бериватқан тәбиий апәтләр сәвәбидин хәлқниң наразилиқи күчийип, районда 1997 - йилдики "5 - феврал" вәқәси, һәм 2009 - йилидики "5 - июл" вәқәсидәк зор көләмлик наразилиқ һәрикәтлириниң қайта йүз беришидин әнсиригәнлики үчүн, бу йилқи "кәлкүн апити" йүз бериватқан мәзгилдә мәмәт өмәргә охшаш "өгиниш үлгилири"ни тикләп чиқип вәзийәтни контрол қилмақчи икән.

Юқиридики аваз улинишидин, бу һәқтики мәлуматимизниң тәпсилатини аңлайсиләр.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт