Америка президенти җорҗи буш хитайни тәйвәндин өлгә елишқа чақирди


2005-11-16
Share

Буш бу сөзләрни кютода сөзлигән нутуқида вә шу күни японийә баш министири койзуми билән елип барған сөһбитидин кейин өткүзгән мухбирларни күтүвелиш йиғинида тәкитлигән. Буш "заманиви тәйвән әркинлик, демократийә вә гүллинишкә толған бир җәмийәт. Әркинликни пүтүн қатламларға омумлаштурди. Тәйвән пуқралириға гүллиниш ата қилип, әркин вә демократик хитай җәмийити бәрпа қилди," дәйду.

Бирләшмә ахбарат агентлиқиниң әскәртишичә, президент бушниң бу нутуқи униң шәрқий асиядики сәпири җәрянида хитай тоғрисида сөзлигән әң муһим нутуқи болуп һесаблиниду.

японийә америкиниң ирақ һәрикитидики муһим иттипақдиши болуп, койзуми, америка һөкүминиң ирақ һәрикитини қоллиған вә 2004 - йили 1 - айда бир йиллиқ муддәт билән ираққа арқа сәп қисимлирини әвәткән иди. Койзуми мухбирларни күтүвелиш йиғинида, ирақтики японийә қисимлирини чекиндүрүш яки туруш муддитини узартиш мәсилиси һәққидә тохталмиди. Әмма улар, шималий корийә ядро қораллар мәсилисидә бир мәйданда туридиғанлиқини әскәртип, ядро қоралларниң хәлқара көзәткүчиләрниң назарити астида йоқ қилинишини тәләп қилди.

Буш: рәһбәрләр өз җәмийитидики әркинликтин қорқмаслиқи керәк

Мән башқиларға тәкитлигәндәк хитайғиму шуни тәкитлимәкчимән: әркин җәмийәт силәрниң мәнпәәтиңларға уйғун келиду... Пуқраларниң әркин ибадәт қилишиға йол қоюш, җәмийәт муқимлиқини сақлайдиған асаслириниң бири. Рәһбәрләр өз җәмийитидики әркинликтин қорқмаслиқи керәк.

Президент буш хитайни һәптә ахирида зиярәт қилиду. Хитайни ашкара һалда әркинликкә чақирған президент буш, "мән башқиларға тәкитлигәндәк хитайғиму шуни тәкитлимәкчимән: әркин җәмийәт силәрниң мәнпәәтиңларға уйғун келиду " деди. Буш йәнә "пуқраларниң әркин ибадәт қилишиға йол қоюш, җәмийәт муқимлиқини сақлайдиған асаслириниң бири. Рәһбәрләр өз җәмийитидики әркинликтин қорқмаслиқи керәк " дәйду.

Президент буш тәйвән демократийисини махташ билән биргә японийини дунядики әң әркин дөләт, деди. У мундақ дәйду : "асияда әркинлик буниңдин йерим әсир илгири японийидин башланди. Бүгүн японийә пуқралири дунядики әң әркин кишиләр".

Президент буш билән баш министир койзуминиң сөһбити хәлқара район характерлик мәсилиләр, хитай - японийә мунасивити вә америка - японийә һәмкарлиқи қатарлиқ кәң темидики мәсилиләргә четилған. Америка дөләт хәвпсизлик комитетиниң әмәлдари майкил гренниң тәкитлишичә, койзуми японийә - хитай мунасивитидики аваричилиқларни тонуштурған. Майкил грен, койзуминиң "мана бу, америка - японийә иттипақдашлиқи һәр иккила дөләт үчүн ачқучлуқ мәсилә икәнликиниң сәвәби " дегәнликини әскәртти.

Хитай пуқралириға техиму көп әркинлик бериш керәк

Хитай рәһбәрлири иқтисади ислаһат билән биргә, әркинликкә ечилишқа башлиған дәрвазини издәп тепиши керәк. Әркинлик дәрвазисини тақап қоюшқа болмайду. Кишиләр бай болғансери уларниң әркинликкә болған тәлипи күчийиду.

Президент буш кютода сөзлигән нутуқида, хитай иқтисади тәрәққиятиға әгишип, хитай пуқралириға техиму көп әркинлик берилиши керәк, дәйду. Буш, "хитай рәһбәрлири иқтисади ислаһат билән биргә, әркинликкә ечилишқа башлиған дәрвазини издәп тепиши керәк. Әркинлик дәрвазисини тақап қоюшқа болмайду. Кишиләр бай болғансери уларниң әркинликкә болған тәлипи күчийиду" деди.

Буш мундақ дәйду: " мән бурун тәкитләп өткинимдәк , хитай хәлқи өзини ипадиләш үчүн техиму көп әркинликкә, болупму һөкүмәт тәрәпниң контроллиқи болмиған диний әркинликкә, һөкүмәт тәрәпниң контроллиқи болмиған инҗил вә башқа муқәддәс китабларни бесип тарқитиш әркинликигә еришишни арзу қилиду".

Диний әркинлик

Президент буш илгири хитайдики зиярити җәрянида , черкавға берип ибадәт қилишни арзу қилған иди. Ақ сарайниң сәйшәнбә күни ашкарилишичә, буш бейҗиңда християн җәмийитиниң ибадәт паалийитигә қатнишидикән. Хитай ташқи ишлар министирлиқи, президент бушниң бейҗиңда елип баридиған шәхсий паалийити орунлаштуриливатқанлиқини тәкитлигән.

Америка хәлқара диний әркинлик комитети уйғур аптоном райони қатарлиқ җайларда тәкшүрүш елип барғандин кейин, өткән һәптә елан қилған доклатида, 1996 - йилдин бери уйғур аптоном райони бойичә бирму мәсчит селинмиғанлиқини тилға алған.

Ақ сарайниң ашкарилишичә, президент буш ху җинтав билән учрашқанда, диний әркинлик мәсилисини оттуриға қоюдикән. Әмма президент бушниң тәйвәнни асиядики демократик дөләтләр қатарида тилға елип, бейҗиң даирилирини униңдин өлгә елишқа чақириши, хитай һөкүмитини ғәзәпләндүрди. Җәнубий корийиниң босан шәһиридә асия - тинч окян иқтисади һәмкарлиқ тәшкилатиниң министирлар йиғиниға қатнишиватқан хитай ташқий ишлар министири ли җявшиң, " тәйвән җуңгониң бир қисими, җуңго чәтәл дөләтлириниң ички ишлиримизға арилишишиға йол қоймайду " дәп тәкитлигән.

Президент буш нутуқида америкиниң " бир җуңго сиясити" өзгәрмәйдиғанлиқини билдүрди. У, бу сиясәтниң үч қошма ахбарат вә тәйвән мунасивәт қануниға тайинидиғанлиқини әскәртип, " биз һәр қандақ бир тәрәп мәвҗут һаләтни бир тәрәплимилик һалда өзгәртишкә урунмаслиқи керәк, дәп қараймиз " дәйду. (Әркин)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт