Bushning b d t yighinidiki nutqi


2005.09.16

Amérika we pütün dunya chong riqabetke duch kelgen bügünki künde, biz b d t ning 60 yilliqini tebriklesh üchün bu jaygha toplanduq. Bu dölitimizning méksika qoltiqidiki alabama, mississipi, luyiziyana shitatlirida yashaydighan puqraliri tarixta misli körülüp baqmighan dehshetlik tebi'i apetke uchrap, terk bolghan öy- makanini qaytidin bina qiliwatqan waqitqa toghri keldi. Biz tebi'et dunyasining tengdashsiz qudritini körduq. Bu chaghda yene ademlerdiki méhri - muhebbetning uningdin qudretlik ikenlikini körduq. Amérika xelqi bir - birige yardem qolini sun'ghanda, pütün dunyadin 115 dölet we 10 nechche xelq'araliq teshkilatmu derhal yardem qolini sundi. Bu b d t rohi. Buningdin .60 Yil burun b d t ning xitapnamisgha imza qoyghandila, mushundaq ulughwar nishan nezerde tutulup "ewladlarni kelgüsi urush apitidin saqlash" , "kishilik hoquq köz qarshini tiklesh" , erkin jem'iyette algha bésish" tekitlen'gen idi.

Hazirqi dunya bir - birige ching baghlinip boldi. Héchqandaq bir bulung - puchqaq yaki qaysi bir xelq bundaq baghlinishning sirtida riyazet chékip turiwermeydu. Eger melum bir dölet yaki rayonda xelq ümidsizlen'gen, ghezep nepriti tolup - tashqan yaki zorawanliqqa, tajawuzgha qarshiliq körsitishke qurbi yetmigen bolsa, bu jaydiki xelq uchrighan tehdit choqum dölet chégrisidin, hetta okyanlardin halqip ötüp bashqa dölettiki tinchliqperwer xelqlerge tehdit bolup shekillinidu.

Nepret we ümidsizliktin peyda bolghan térrorizm tunisiye, kénniye, marakesh, isra'iliye, se'udi erebistan, amérika, türkiye, ispaniye, rusiye, misir, iraq, en'giliye qatarliq döletlerge shiddetlik hujum qozghidi. Öz dölitide bundaq hujumgha uchrimighan kishiler bashqa döletke barghanda hujumgha uchridi. Awstraliyilikler balida, italiyilikler misirda hujumgha uchridi. 2001 - Yili 11 - séntebir küni hemmimiz turghan mushu sheherde, 10 nechche dölettin kelgen bir nechche ming adem hayatidin sewebsiz ayrildi. Sawaqlar bizge telim béridu: qaysi birkim özining tinchliqi üchün bashqilar chékiwatqan riyazetke süküt qilsa, zorawanliq ewj alidu, özigimu xeter yétidu.

Biz pütün dunyaning bixeterliki üchün choqum tehditke, dunyaning her qandaq yéridin kelgen tehditke zerbe bérishimiz lazim. Térrorchi teshkilatlarning hemme alaqe torlirini buzup , iqtisadiy menbelirini üzüp, ulargha pütün dunyaning birdek qarshi turiwatqanliqini sezdürüsh kérek. Térrochilarning, meyli qandaq sewep bilen bolmisun, adettiki puqralargha yaki qoralliq adem emeslerge qirghinchiliq qilishni qanunlashturuwélishigha yol qoymasliq kérek.

Hazirqi dunyada térrorchilarning keng kölemlik qirghinchiliq qilidighan qorallargha irishiwélip, bundaq qorallar bilen xelqqe nepret bildürishidin saqlinish kérek. Ular nedin qoral yötkise, meyli quruqluqtin, déngizdin yaki hawadin bolsun, haman heqqaniyetning jazasidin qutulalmaydu. Bügün b d t ning bixeterlik komitétida térrorchiliqqa küshkürtküchilerni jazalash heqqide qarar qobul qilinidu. Biz bundaq dölet yaki kishilerge éytip qoyayliki, dunyaning tinchliqi we muqimliqigha tehdit sélishinglargha hergiz qol qoyulmaydu! medeniyetlik dunya chuqum térrorchiliqqa teshebbuskarliq bilen hujum qilidu. Qoral küchi bilenla emes, idé'ologiye jehettimu ularni yéngidu. Erkinlik dégenning némilikini téxi bilmigen xelqlerge erkinlikni choqum teshwiq qilidu. Hemme kishining iptixarini, jeniyetning awatliqini qoghdaydu.

Amérika namratliq azapida ingrawatqan döletlerge yardem béridu. 2015 - Yildin burun dunyadiki namratlar sanini yérim hesse azaytish, dunyadiki hemme ösmür mu'arip terbiyisige ige bolush we eydizdin saqlinishni emelge ashuridu. Eydiz, bezgek qatarliq késellikler namratliqqa sewep bolidu, tereqqiyatqa tosalghu bolidu. Bizning bashqilargha yardem béridighan exlaqimiz barla emes, bundaq exlaqiy herkitimizni qoghdaydighan mes'uliyitimizmu bar. Bizning nishanimiz namrat ellerni tereqqi qilghan ellerge oxshash bayashatliqqa irishtürüsh, dunya bilen teng mangghuzush.

Hazirqi dunyada tereqqiyat üchün nahayiti köp purset bar. Chünki hazir erkinlik uqumi kishilerning qelbige ornidi. Ötken ikki yil ichide afghanistan, iraq, liwan, pelestin, qirghizistan, giroziyelerde erkin saylam élip bérildi. Bu özgirish ottura sherqtiki bashqa jaylargha tesir körsetti. Dunya boyiche nopusi eng köp démokratik dölet bolghan hindistan démokratiye üchün 10 milyon amérika dolliri ajritip fond qurdi.

Démokratiye dégen adil saylam ötküzüshla emes, u uzun muddetlik erkinlik tüzüm asasida shekillinidu. Démokratiye oxshash bolmighan medeniyet shara'itida oxshash bolmighan shekilde bolidu. Emma erkin jem'iyetning xaraktéri oxshash. Démokratik dölet döletni qanun bilen idare qilidu. Bundaq tüzümde ayallar, az sanliq milletler puqraliq hoquqidin tuluq behriman bolalaydu. Iraqta 8 milyon 500 ming xelq saylamda térrorchilarning tehditidin qorqmay bélet tashlighili keldi. Axir iraqning yéngi asasiy qanunini maqullap chiqti.

B d t hazir islahat üchün birinchi qedemni mangdi. Bu teshkilatta kishilik hoquqqa xilapliq qiliwatqan döletlerning kishilik hoquq kéngishide eza bolup turushi, bu teshkilat üchün numus emesmu? mining qarishimche, b d t özining abruyini qoghdishi kérek.

Her- bir tarixiy dewrde insaniyetning rohi bezide tebi'iy apetke, bezide adem peyda qilghan apetke duch kélidu. Bizning mes'uliyi'itmiz insaniyetning hayatini, mal mülkini shundaq apetlerdin qoghdash. Shundaqla, b d t ning dunyagha bergen wedisige asasen, yaratqan igimizning iradisi boyiche her- bir kishining amanliqi, erkinliki, iptixarigha kapaletlik qilish.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.